Məlum olduğu kimi, Bakı Nəqliyyat Agentliyi (BNA) tərəfindən taksi fəaliyyətinin tənzimlənməsi məqsədilə konsepsiya hazırlanır. Bu barədə qurumun özü məlumat yayıb.
Məlumatda qeyd olunur ki, indiyədək BNA-nın səlahiyyətləri çərçivəsində taksi fəaliyyətinin tənzimlənməsinə dair bir sıra tədbirlər həyata keçirilib. Taksi minik avtomobilləri və onların sürücülərinə dair tələblər təsdiq edilib. Tələbat olan ərazilərdə taksi duracaqları təşkil olunub: “Görülən işlərə baxmayaraq, bu xidmət sahəsi üzrə bır sıra çatışmazlıqlar mövcuddur. Bunlar əsasən qeyri-müəyyən tariflər, taksi sürücülərinin aşağı gəlirliliyi, süni rəqabət, xidmət keyfiyyətinin zəifliyi, hüquqi və fiziki şəxslərin, çağrı mərkəzi-operatorların statusunun olmaması ilə bağlıdır”.
BNA bildirir ki, bu kimi halların aradan qaldırılması, taksi fəaliyyətinin tənzimlənməsi, qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsi və səmərəli nəzarət mexanizmlərinin yaradılması məqsədilə konsepsiya hazırlayıb: “Konsepsiyada vahid dispetçer mərkəzinin yaradılması, tarif sisteminin və kvotanın tətbiqi, eyni zamanda, sahibkarlıq fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı məsələlər öz əksini tapıb. Konsepsiyanın icrası nizamlı, qanuni, sərnişinlər üçün təhlükəsiz və rahat, eyni zamanda, sürücülər üçün zəmanətli taksi xidmətinin təşkilinə imkan verəcək”.
BNA tərəfindən taksi fəaliyyətinin tənzimlənməsi məqsədilə hazırlanan konsepsiya ilə bağlı müxtəlif fikirlər var. Əksər mütəxəssis yeni konsepsiyanın taksilərdə qiymətin bahalaşacağını düşünür.
Bakı Nəqliyyat Agentliyi - Hikmət Babayev: “Taksilərdə kilometrə görə qiyməti aidiyyəti dövlət qurumu müəyyən etməlidir”
Bakı Nəqliyyat Agentliyinin (BNA) Hüquq şöbəsinin müdiri Hikmət Babayev bildirdi ki, yeni konsepsiyaya əsasən, taksilərdə pərakəndə qiymətin olmaması müzakirə edilir: "Bakı Nəqliyyat Agentliyi taksi fəaliyyəti ilə məşğul olmaq niyyətində deyil. Qurum yalnız taksilərin fəaliyyətinə nəzarət edəcək. Taksilərdə kilometrə görə qiyməti aidiyyəti dövlət qurumu müəyyən etməlidir. Həmin qurumlar kilometrə görə qiymət müəyyən edəcək və bütün taksilər eyni qiymətlə fəaliyyət göstərəcək. Bəzi xarici şirkətlər Bakıda qeydiyyatdan keçmədən taksi fəaliyyəti ilə məşğul olur və digər taksilərdən ucuz qiymət tətbiq edirlər. Bu da digər taksi şirkətlərinin işinə maneə törədir. Bu, əslində, rəqabət deyil, digər sahibkarın hüququnu pozmaqdır. Bütün bu məsələlər tənzimlənməli və vahid qiymət müəyyən edilməlidir. Belə olarsa, taksi şirkətləri də normal fəaliyyət göstərə biləcəklər".
Osman Gündüz: “Konsepsiyada bütün taksi şirkətlərinin bir əldə cəmləşməsi, vahid dispetçer mərkəzinin yaradılması…”
“Multimedia” İnformasiya Sistemləri Texnologiyaları Mərkəzinin direktoru Osman Gündüz bildirdi ki, konsepsiyada bütün taksi şirkətlərinin bir əldə cəmləşməsi, vahid dispetçer mərkəzinin yaradılması, vahid tarif sisteminin və kvotanın tətbiqi nəzərdə tutulub. O.Gündüz hesab edir ki, bununla da taksi bazarında istehlakçıların qanuni mənafelərinin və hüquqlarının pozulmasına gətirib çıxaran, rəqabətsiz mühitin formalaşmasına səbəb olan hərəkətə yol verilir: “Bu isə antiinhisar qanunvericiliklə müəyyən olunan məsələdir. BNA-nın təşəbbüsündə antiinhisar qanunvericiliyin tələbləri pozulursa, müvafiq sahədə dövlət nəzarətini həyata keçirən qurum - Antiinhisar Dövlət Xidməti buna reaksiya verməlidir. Taksi bazarındakı mövcud bazar bu qurum tərəfindən analiz olunmalı və hər hansı separat sövdələşmənin və inhisarçılığın mövcudluğu araşdırılmalıdır. Beləliklə, bu, yalnız BNA-nın səlahiyyətinə aid olan məsələ deyil”.
Samir Əliyev: “…taksi şirkətlərinin sayı kəskin azalacaq”
İqtisadçı-ekspert Samir Əliyev bildirdi ki, taksi xidmətinə vahid tarif tətbiq edilməsi barədə konsepsiyada nəzərdə tutulanlar həyata keçirilərsə, taksi şirkətlərinin sayı kəskin azalacaq, bazarda ancaq dövlət şirkəti və ən yaxşı halda bir neçə iri qurum qalacaq: “Əksəriyyət yeni qaydaların qüvvəyə minməsindən narahatdır və onun fəsadlarının ağır olacağını ehtimal edir. Belə narahatlıq başadüşüləndir. Hazırda taksi xidməti sektoru Azərbaycanda yüksək rəqabətin olduğu azsaylı sahələrdən biridir. Bu sektorda son 4-5 ildə yaranmış rəqabətin nəticəsi olaraq taksi xidmətinin qiymətləri əhəmiyyətli dərəcədə ucuzlaşıb. Dövlət isə bu rəqabəti qorumaq əvəzinə, əvvəlcə öz şirkətini yaradaraq bazara daxil oldu, sonra bahalı və müasir avtomobillər gətirdi, indi də müxtəlif tənzimləyici qaydalarla mövqeyini bazarda möhkəmləndirmək istəyir. Konsepsiyada nəzərdə tutulanlar həyata keçirilərsə, taksi şirkətlərinin sayı kəskin azalacaq, bazarda ancaq dövlət şirkəti və ən yaxşı halda bir neçə iri şirkət qalacaq. Rəqabətsiz xidmət sonda bahalaşacaq, xidmətin keyfiyyətində isə ciddi artım olmayacaq”.
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, vahid tarifin tətbiqi mexanizmindən imtina edilməlidir: “Çünki bu addım taksi xidməti sektorunda kiçik sahibkarlıq subyektlərini sıradan çıxaracaq, işsizliyi artıracaq və ən əsası, qeyri-rəsmi taksi xidmətləri göstərən sürücülərin sayı daha da artacaq. Vergi ödəyicilərinin puluna baha qiymətə alınan və səmərəli olmayan taksi maşınlarına xidmət də bahadır. Onların tarifləri indiki tariflərlə rəqabət apara bilməz. Qiymətləri yeni taksilərdə əlverişli həddə qaldırmaq üçün ortaya vahid tarif söhbəti atılıb. Bu siyasətin sonu bahalı taksi xidməti ilə yekunlaşacaq”.
Qeyd edək ki, BNA taksi fəaliyyətini tənzimləyən konsepsiya hazırlayıb. Agenlik konsepsiyanın hazırlanmasının zəruriliyini aşağı tariflər səbəbindən taksi sürücülərinin gəlirlərinin və xidmət keyfiyyətinin aşağı olması ilə əsaslandırıb. Ancaq ekspertər isə hesab edirlər ki, konsepsiya taksilərdə qiymətin yüksəlməsinə səbəb olacaq.
Günel CƏLİLOVA
