Koronavirus pandemiyası, iqtisadiyyatın bir çox sahələri ilə yanaşı, turizmə də ağır zərbə vurub. Beynəlxalq uçuşların əksəriyyəti ləğv edilib, turist axını dayanıb, iri şəhərlər, turizm regionlarındakı otellər və asudə vaxtın təşkili mərkəzləri müştəri üzünə həsrət qalıb.
O da sirr deyil ki, koronavirusla bağlı yaranmış vəziyyət, digər ölkələrdə olduğu kimi, Azərbaycanın da turizm sektoruna təsirsiz ötüşməyib. Cari ilin mart ayından başlayaraq bu sahədə ciddi tənəzzül qeydə alınır. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarından belə görünür ki, bu ilin yanvar-iyul aylarında Azərbaycana dünyanın 152 ölkəsindən 618,3 min və ya əvvəlki ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 2,9 dəfə az əcnəbi gəlib. Koronavirus infeksiyasının yayılmasının qarşısını almaq məqsədilə Azərbaycanla qonşu dövlətlər arasında dövlət sərhədində məhdudlaşdırıcı rejimin, eləcə də dünyanın əksər ölkələrində vətəndaşların səfərlərinə müvəqqəti məhdudiyyətlərin tətbiq olunması bundan sonra da ölkəmizə əcnəbi turistlərin gəlişini əngəlləyən faktorlar sırasında yer almaqda davam edir. Amma bu durum bütün dünya üzrə müşahidə edilir. BMT-nin baş katibi Antonio Quterreş pandemiyanın turizm sektoruna təsiri barədə məruzəsinin təqdimatı ilə əlaqədar videomüraciətində bu xüsusda bildirir:“Koronavirus pandemiyası səbəbindən turizm sahəsində itki dünya üzrə təqribən 320 milyard dollar təşkil edib. Bu ilin ilk beş ayında beynəlxalq turizm səfərlərinin sayı iki dəfədən çox azaldı. Turizm sahəsində ümumilikdə 120 milyon iş yeri təhlükə altındadır”. Quterreş vurğulayıb ki, turizm sektorunu bərpa etmək vacibdir. Lakin bu, insanların təhlükəsizliyi və ətraf mühitin qorunması nəzərə alınmaqla həyata keçirilməlidir. Baş katib xəbərdarlıq edib ki, turizm sahəsi ekologiya nəzərə alınmadan bərpa edilərsə, nəqliyyatla bağlı zərərli tullantıların miqdarı yenidən kəskin şəkildə artacaq.
Ekspertlər bildirir ki, bu şəraitdə dövlətlərin turizmə dəstək verməsi zərurətə çevrilir. Azərbaycanda da turizm sektorunun xilası dövlətdən asılı vəziyyətə düşüb. Artıq bu istiqamətdə dövlət turizm sektoruna müəyyən dəstək verib. Bu il iyunun sonlarında Ümumdünya Turizm Təşkilatının baş katibi Zurab Pololikaşvili ilə keçirilən videokonfrans zamanı da Prezident İlham Əliyev bildirib ki, turizmə dəstək qarşıdakı müddətdə də davam etdiriləcək:“Pandemiya dövründə biz bu sahədə işləyən insanlara maddi dəstək göstərmişik, çünki onlar praktiki olaraq işsiz qalıblar. Sahə bərpa olunmağa başlayana qədər bu dəstək göstəriləcək”. Hesab edilir ki, qarşıdakı dövr ərzində də vergidən azad edilmə, subsidiya kimi məsələlər vasitəsilə dövlətin bu sahəyə yardımı davam etməlidir. Azərbaycan Otellər və Restoranlar Assosiasiyası İdarə Heyətinin sədri Samir Dübəndi də qeyd edir ki, dövlət sözügedən sahəyə yardımını əsirgəmir. O xatırladır ki, Azərbaycanda karantin tətbiq olunan gündən ölkədə yerləşən mehmanxanaların fəaliyyətinə heç bir məhdudiyyət qoyulmayıb:“Amma otellər qonaq olmaması səbəbindən fəaliyyəti dayandırmışdılar. Eyni zamanda, sərt karantin rejimi tətbiq olunan rayonlardan hotellərin sahibləri bizə şikayət ünvanlayırdı ki, Daxili İşlər Nazirliyinin əməkdaşları, icra hakimiyyətinin nümayəndələri hotellərin fəaliyyət göstərməsinə icazə vermir. Əsasən, Xaçmaz, Nabran, Xudat tərəfdən bizə müraciətlər daxil olub. Yəqin ki, səbəb epidemioloji vəziyyətlə bağlı olub, amma qanuni səviyyədə belə bir qadağa tətbiq edilməyib”. S.Dübəndi qeyd edib ki, otellərin işləməməsinin səbəblərindən biri də hər zaman qonaqların daha çox xaricilər olmasıdır:“Əksər otellər istiqamətlərini turistlər üzrə götürmüşdülər. Sərhədlər bağlıdır, beynəlxalq uçuşlar yoxdur və Azərbaycana turist gəlmədiyi üçün işləyə bilmirlər. Çünki həmin dövrdə onlar fəaliyyətlərini davam etdirsəydilər, işçilərə məvacib və əlavə xərclər ortaya çıxırdı”. Ekspert hazırda ölkədə fəaliyyət göstərən restoranların da vəziyyəti ilə bağlı danışıb:“Bu biznes artıq məhv olmaq üzrədir. Restoranlarla bağlı vəziyyət çətindir”. Bunlar fonunda dövlət dəstəyi sayəsində otel və restoran biznesinin xilası mümkün sayılır. Belə vəziyyətdə otel sahibləri də pandemiya şəraitinin tələblərinə və təhlükəsizliyə tam cavab vermək kriteriyana əməl etməklə fəaliyyətlərini davam etdirməlidir. Xatırladaq ki, beynəlxalq təcrübə və standartlar nəzərə alınmaqla, Nazirlər Kabineti “Koronavirus (COVID-19) pandemiyası dövründə Azərbaycan Respublikasında mehmanxanaların fəaliyyətinin təşkili Qaydaları”nı təsdiq edib. Əsas məqsədlərdən biri koronavirus infeksiyasının ölkədə yayılması nəticəsində fəaliyyəti məhdudlaşdırılmış turizm sənayesi subyektlərinin, o cümlədən mehmanxanaların fəaliyyətinin bərpası zamanı sanitariya və gigiyena qaydalarına əməl olunmasının təmin edilməsidir. Turizm sənayesinin inkişafı isə ölkə iqtisadiyyatına müsbət təsir edir və gəlir gətirir. Bu sahədə müşahidə edilən durğunluq milyonlarla insanların işsiz qalması deməkdir. Bunun qarşısını almaq üçün dövlət müvafiq addımlar atır və sahibkarlardan da lazımi addımlar gözləyir.
Samirə SƏFƏROVA
