Texniki imkanlar inkişaf etdikcə, həkimlər tərəfindən müxtəlif əməliyyatların, doğuş prosesinin video və fotoçəkilişlərinin sosial şəbəkələrdə paylaşılmasının sayı da durmadan artır. "Ağ xalatlı mələklərin" belə paylaşımlarının məqsədi özlərini tanıtmaq və yeni "müştərilər" hesabına daha çox qazanc əldə etməkdir. Bəs bu addım hər bir həkimin ali təhsil ocağını bitirərkən içdiyi müqəddəs Hippokrat andına nə qədər uyğundur?
Mütəxəssislərin ümumi rəyi belədir ki, belə paylaşım edən həkimlər içdikləri anda xəyanət etmiş olurlar. Həkimlərin bu addımı həkim sirrinin yayılması, insan hüquqlarının pozulması ilə yanaşı, cəmiyyətin psixikasına da zərbə vurur. Yəni həmin videoçəkilişlərə baxan insanlar ağır depressiyaya düşə bilər. Hətta videoçəkiliş icazəli olsa belə, sosial şəbəkələrdə paylaşılmamalıdır.
Rasif Bağırov: “Sosial əhəmiyyətli əməliyyatların çəkilməsi və sosial şəbəkələrdə paylaşılması qanunsuzdur”
Tibb eksperti Rasif Bağırovun fikrincə, Hippokrat andında yazılıb ki, həkim kiminsə xəstəliyi barədə kiməsə məlumat verə bilməz: "Yalnız hüquq-mühafizə orqanlarına hansısa məsələni araşdırmaq üçün bu məlumat verilə bilər. Ancaq kiminsə xəstəliyinin deyilməsi həm ictimai prinsiplərə zidd bir haldır, həm də insan haqlarının pozulması deməkdir. Vətəndaş istəməz ki, onun xəstəliyi barədə kiməsə məlumat verilsin. Həkim xəstənin sirrini açırsa, bu zaman həm xəstənin hüquqları pozulur, həm də cəmiyyətin ümumi sosial-psixoloji durumuna təsir edir. Cərrahi əməliyyat o zaman çəkilməlidir ki, çox mürəkkəb bir əməliyyat aparılsın. Bu proseslər çox zaman Avropada, Amerikada həyata keçirilir. Əməliyyat dünya üçün əhəmiyyətlidirsə, lentə alınmalıdır. Elə əməliyyatlar xüsusi kasetlərə yazılır. Azərbaycanda da belə əməliyyatlar var. Əməliyyat elmi əhəmiyyətlidirsə, çəkilə bilər".
Həmsöhbətimiz hesab edir ki, sosial əhəmiyyətli əməliyyatların çəkilməsi və sosial şəbəkələrdə paylaşılması qanunsuzdur. Çünki belə çəkilişlər cəmiyyətin psixikasına zərər vura bilər: "Bu, insan hüquqları ilə bağlı məsələdir. Mən vətəndaşlara məsləhət görərdim ki, nə əməliyyatlarının çəkilməsinə icazə versinlər, nə də belə çəkilişlərə baxsınlar. Qaldı ki, həkimin belə çəkilişlərlə tanınması, yaxşı həkim onsuz da tanınır".
Fərqanə Mehmanqızı: “...psixoloji pozuntulara səbəb ola bilər”
Psixoloq Fərqanə Mehmanqızı da qanlı əməliyyatların ictimailəşdirilməsinin əleyhinə olduğunu düşünür. Onun fikrincə, sözügedən məsələ bir az mübahisəli mövzudur: “Yəni adamın özündən, onun fərdi keyfiyyətlərindən asılıdır. Eləsi var ki, qan, açıq yara görməkdən təsirlənmir. Bəziləri isə huşunu itirir, özündən gedir. Ona görə də yaxşısı budur, açıq yaraları, qanlı foto və videoları yaymayaq. Belə kadrlar panik-atak, somativ depressiya kimi psixoloji pozuntulara səbəb ola bilər”.
Müsahiblərimizin dediyindən belə aydın oldu ki, elmi tədqiqatlar, tələbələrin təlimi və həkimlərin təkmilləşdirilməsi prosesində həkim sirrinə riayət edilməlidir. Yəni öyrətmək məqsədilə belə, xəstənin yazılı icazəsi olmadan onun əməliyyatına tələbələr dəvət etmək, əməliyyatdan şəkil, video çəkmək, paylaşmaq olmaz.
Günel CƏLİLOVA
