“Bəzi hallarda suyun mənbələri düzgün seçilməmişdir və təbiətin dəyişməsi, iqlim dəyişikliyi, o cümlədən son iki il ərzində yaşanan quraqlıq və bunun risqləri hesablanmamışdır”. Bunu Prezident İlham Əliyev su təsərrüfatının vəziyyətinə həsr olunmuş videoformatda keçirilən müşavirədə çıxışı zamanı deyib.
Ölkə başçısının sözlərinə görə, bu gün bizim əksər şəhərlərimizdə içməli su və kanalizasiya layihələri icra olunub:“Cəmi bir neçə şəhərdə bu işlər, hələ ki, tamamlanmayıb, amma iş gedir. Biz bu sahədə həm müsbət, həm də mənfi təcrübəni təhlil etməliyik. Çünki mənə verilən məlumata görə, bəzi hallarda suyun mənbələri düzgün seçilməmişdir və təbiətin dəyişməsi, iqlim dəyişikliyi, o cümlədən son iki il ərzində yaşanan quraqlıq və bunun riskləri hesablanmamışdır. Ona görə içməli su layihələri başa çatan bəzi yerlərdə su qıtlığı yaranıb. Odur ki, bu məsələ çox ciddi araşdırılmalıdır”.
Prezident onu da qeyd edib ki, quraqlıq və bəzi hallarda aidiyyəti qurumların laqeyd münasibəti nəticəsində çox ciddi problemlər yaranıb:“Daha çox fermerlər, sahibkarlar yazırlar, gündə təqribən 10-dan çox rayondan məktublar gəlir. Bu məktublara Prezident Administrasiyasında və Nazirlər Kabinetində baxılır. Bu siqnallar nəzarətdədir və bu məsələlər operativ qaydada həll olunur. Ancaq biz bu məsələləri kompleks şəkildə həll etməliyik ki, gələcəkdə təbii problemlərin yaratdığı xoşagəlməz mənzərəyə və çətinliklərə hazır olaq. Keçən il yaşanan quraqlıq onu göstərdi ki, biz bu böhranlı vəziyyətə hazır deyilik. Böhranlı vəziyyətdə nə etməyin lazım olduğunu aidiyyəti qurumlar düzgün müəyyən edə bilməyiblər. Ona görə keçən il biz vaxt itirmişik. Əgər aidiyyəti qurumlar keçən il fəal işləsəydilər, günahı bir-birinin üstünə yıxmasaydılar və təxirəsalınmaz tədbirlər görsəydilər, bu gün biz bu problemlərlə üzləşməyəcəkdik. Bu problemlər həm insanların sağlamlığına, həm də kənd təsərrüfatının inkişafına mənfi təsir göstərir”.
Görünən odur ki, su təchizatında, ondan düzgün istifadə olunmasında çox ciddi problemlər var. Sözügedən problemlər həll edilməsə, bu sahədə problemlər daha da dərinləşə bilər.
“Bağların sulanmasında məişət sularından necə gəldi istifadə edilir”
Maraqlıdır, bəs ekspertlər bütün bu problemlərin kökünü nədə görür?
Məsələyə münasibət bildirən ekspert İlqar Hüseynlinin sözlərinə görə, sözügedən problemin kökündə bir sıra amillər dayanır:“Hazırda bir sıra rayonlarda su çatışmazlığı problemi var. Xüsusən də kənd əhalisinin təsərrüfat sularında çox ciddi problemləri yaranıb. Problemin kökü müxtəlif səbəblərdən qaynaqlanır. Kür çayı ilə bağlı problemlər var. İqlim dəyişiklikləri buna öz təsirini göstərir. Sovetlər dönəmində böyük dəmyə torpaqları var idi. Həmin ərazilərin altında olan təsərrüfat sularından istifadə edilmirdi. Daha çox qoyunçuluq və maldarlıq üçün nəzərdə tutulan çox böyük hektarlarla ərazi hazırda əkin sahəsi kimi istifadə edilir. Bu mənada, suya tələbat həddən artıq çoxalıb. Bu da nəticə etibari ilə təsərrüfat sularında qıtlığın yaranmasına səbəb olub. Bununla yanaşı, suyun bölüşdürülməsində çətinliklər var. Görürsən ki, bağların sulanmasında məişət sularından necə gəldi istifadə edilir. Əslində bu doğru deyil. Bağlar təsərrüfat suları ilə suvarılmalıdır. Su istehlakında ciddi israfçılıq var. Su itkiyə məruz qalır və müvafiq qurumlar buna nəzarət etmir. Başlıca problemlərdən biri də budur. Digər tərəfdən, su mənbələrinin özündə ciddi problemlər var. Bu problem həm Oğuz-Qəbələ su kəmərində, həm də Kürün səviyyəsinin aşağı düşməsində özünü göstərir. Ən başlıca problem isə suyun istifadə edilməsindədir. Bu baxımdan hesab edirəm ki, sözügedən problemin köklü həlli ilə ciddi məşğul olmaq lazımdır. Su təsərrüfatının doğru idarə edilməsi ilə bağlı yeni sistem qurulmalıdır. Yeni su mənbələri tapılmalıdır”.
Belə məlum oldu ki, problem əsasən sudan düzgün istifadə edilməməsi ilə bağlıdır.
Vidadi ORDAHALLI
