Yarım ildir koronavirus, COVID-19 dünyanın altını üstünə çevirib. Demək olar ki, bütün sahələri iflic edib və o həddə çatıb ki, illər keçsə belə, bu virusun fəsadlarını yer üzündən tamamilə silmək mümkün olmayacaq.
Hazırda tibb elmi gecə-gündüz infeksiyaya qarşı vaksin axtarışındadır, bununla bağlı müəyyən ümidverici nəticələr əldə edildiyi açıqlansa da, hələlik peyvəndin yaxın zamanlarda tətbiqinin gözlənilmədiyi vurğulanır.
Göründüyü kimi, artıq COVID-19 həyatımızın bir parçasına çevrilib və biz onunla yaşamağa öyrəşməliyik. Özü də bu virusun diktə etdiyi şərtlərlə: sosial izolyasiyanı gözləməklə, maska taxmaqla, şəxsi gigiyena qaydalarına əməl etməklə.
Son zamanlar virusa yoluxanların sayının sürətlə artmasının səbəblərindən biri kimi xəstəliyə tutulan şəxslərin bunu gizlətməsi göstərilir. Bəzi şəxslər koronavirusa yoluxsalar da, bunu yaxınlarından gizlədirlər. Onlar həkimə müraciət etmir, hətta yaxınlarını da koronavirusa yoluxdururlar.
TƏBİB-in yoluxucu xəstəliklər üzrə işçi qrupunun rəhbəri Vasif Əliyev də media nümayəndələrinə açıqlamasında qeyd edib ki, koronavirusa yoluxmuş şəxslər bunu ailəsindən də gizlədir: “Xalq artıq inanmamağı buraxıb, qaydalara əməl etməli, bununla da həkimlərə kömək etməli, onların yükünü azaltmalıdır. Bir neçə hal olub ki, koronavirusa yoluxmuş şəxs bunu ailəsindən də gizlədib, evdə özünü müalicə etməyə cəhd edib. Bu vəziyyət xəstəliyin ağırlaşmasına, hətta virusa yoluxan şəxsin ölümünə səbəb olur. Buna görə də insanlar koronavirus simptomları hiss edən kimi təcili tibbi yardım xidmətinə müraciət etməlidirlər".
Məlumat üçün bildirək ki, bir sıra ölkələrdə, o cümlədən, qonşu İranda virusu yoluxduğunu gizlədən şəxslər bir il müddətinə azadlıqdan məhrum olunurlar.
Qeyd etdiyimiz kimi, virusa yoluxduğunu gizlədən şəxs öz sağlamlığına biganə yanaşmaqla yanaşı, ətrafında olan insanların da həyatını risqə atır. Bu səbəbdən də virusa yoluxduğunu gizlədən şəxsin cəzalandırılması təklif olunur.
“...gələcəkdə özlərini risqdən qurtarmaq və təzyiqlərə məruz qalmamaq üçün insanlar bu yolu seçirlər”
Sosioloq Aytəkin Kamranqızı bizimlə söhbətində bildirdi ki, yoluxucu xəstəliyə yoluxan şəxs hər zaman xəstəliyini gizlədib: "Həmin şəxslər fikirləşirlər ki, koronavirus olduğumu bilsələr, hamı məndən qaçacaq. Yaxud da qız və oğlanlar qorxurlar ki, onların ailə qurmasında problemlər yarana bilər. Çünki ehtimallara görə bu virus reproduktiv sağlamlığa da mənfi təsirini göstərir. Biz buna indidən qərar verə bilmərik. Təəssüf ki, bu virus getdikcə həyatımıza daha çox daxil olmağa başlayır. Yaxınlarımız, doğmalarımız arasında bu virusdan dünyasını dəyişənlər də var. İnsanlar bilirlər ki, bu virus yoluxucudur. Buna görə də yoluxduqlarını gizlədirlər. Ümumiyyətlə, ənənəvi olaraq, hər zaman yoluxucu xəstəlikdən əziyyət çəkən insanlar bunu digərlərindən gizlətməyə çalışıblar. Adi zökəm, qızılca xəstəliyi də yoluxucudur, amma insanlar yoluxanda bunu açıq şəkildə deyirlər. Çünki kütləvi şəkildə yayılıb. Koronavirus barədə isə ətraflı bilgiyə malik deyilik və yeni yayılmış bir virusdur. Buna görə də gizlədilir. Bu barədə ictimai rəy formalaşmayıb, bu xəstəliyin təhlükəsi və virusla necə davranmaq barədə əhali arasında aydın fikir yoxdur. Gələcəkdə özlərini risqdən qurtarmaq və təzyiqlərə məruz qalmamaq üçün insanlar bu yolu seçirlər”.
Həmsöhbətimizin fikrincə, bununla bağlı KİV-in üzərinə böyük yük düşür: “Gün ərzində əhaliyə virusla bağlı maarifləndirici informasiyalar verilməlidir. Bu xəstəliyi gizlədən şəxs tək özünün deyil, yaxınlarının da sağlamlığını sual altına qoyur. Virusla bağlı ictimai rəyi formalaşdırmaq lazımdır ki, xəstəliyin simptomları necə inkişaf edir, immuniteti yüksək olan insanların virusa yoluxmaq risqi nə dərəcədə azdır, virusa yoluxan adamların yüzündən bir-ikisi dünyasını dəyişir və s. Bu virusdan sağalma ehtimalı da çox böyükdür. Sağalandan sonra başqaları üçün təhlükəli deyil. Bütün bunları nəzərə alaraq, koronavirus barədə insanlarda aydın təsəvvür yaratmaq lazımdır. İnsanlarda inam yaratmaq lazımdır ki, hər kəs bu virusa yoluxa və sağala bilər”.
Sosioloqun sözlərinə görə, koronavirusa yoluxduğunu bilən şəxs özünü karantinə almaq əvəzinə, insanlarla ünsiyyətdə olursa, cəzalandırılmalıdır.
Günel CƏLİLOVA
