Pandemiyanın ilk aylarında maskaya olan tələbatın ciddi şəkildə artması və ixracın dayandırılması maska qıtlığına səbəb oldu. Hətta məsələ o həddə çatmışdı ki, əczaxanaların qapısına "maska yoxdur” yazısı vuruldu.
Lakin bu problem qısa zamanda öz həllini tapdı. Prezident İlham Əliyevin tapşırığına əsasən, aidiyyəti dövlət qurumlarının birgə səyilə qısa müddətdə tibbi maska istehsalı avadanlığının və xammalının Azərbaycana gətirilməsinə nail olundu. Ölkəmizdə tibbi maska istehsalı müəssisəsinin təşkili işləri başa çatdırıldı və müəssisə fəaliyyətə başladı. Tibbi maska istehsalı üçün Türkiyədən gətirilmiş müasir avadanlıq qısa müddətdə quraşdırıldı. "Bakı Tekstil Fabriki” MMC tərəfindən yaradılan tibbi maska istehsalı müəssisəsi Sumqayıt Kimya Sənaye Parkının ərazisində müvafiq yerlə təmin edildi və ona Sənaye Parkının rezidenti statusu verildi. Bu status müəssisəyə sənaye parklarına tətbiq edilən güzəştlərdən faydalanmağa imkan verir. İstehsalçıya İqtisadiyyat Nazirliyinin Sahibkarlığın İnkişafı Fondu vasitəsilə 1,2 mln. manat güzəştli kredit verildi. Müəssisədə 30-dan çox yeni iş yeri yaradıldı. İstehsal prosesi üçnövbəli təşkil edildi. Tibbi maskalar İSO 17050-1 standartlarına uyğun istehsal edildi. Nəticə etibarilə ilkin mərhələdə yaşanan qıtlığın qarşısı alındı.
Bir müddət əvvəl karantin qaydalarının yumşaldılması ilə insanların maskaya olan münasibətində də, sözün həqiqi mənasında, "yumşalma” hiss edildi. Belə ki, əvvəllər maskanın yoxluğundan şikayətlənən vətəndaşlar artıq maska taxmamağa başladılar. Bu isə qaydaların yumşalmasından sonra virusa yoluxma sayının kəskin artmasına səbəb oldu. Son bir həftədir yoluxma sayı sağalanların sayını üstələyir. Ona görə də maskanın məcburi istifadəsi ilə bağlı ciddi addımlar atıldı. Milli Məclisin 31 may tarixində keçirilən plenar iclasında pandemiya dövründə maska taxmamağa görə cərimələr müəyyən edilib və bununla bağlı Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsində dəyişiklik parlamentdə müzakirəyə çıxarılıb. Dəyişikliyə əsasən, epidemiya əleyhinə, sanitariya-gigiyena və karantin rejimləri dövründə tənəffüs yollarını qoruyan fərdi vasitələrdən istifadə ilə bağlı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilən tələblərin pozulmasına, habelə vəzifəli şəxslər tərəfindən həmin tələblərin pozulmasının qarşısının alınmamasına görə fiziki şəxslərə əlli manat məbləğində, vəzifəli şəxslərə yüz manat məbləğində, hüquqi şəxslərə iki yüz manat məbləğində cərimənin tətbiq olunması ilə bağlı qanun qəbul edilib. Belə bir qanunun qəbul edildiyi dönəmdə əczaxanalarda maskaların sayının azalması yaxşı hal deyil. İnsanlar haqlı olaraq narazılıqlarını bildirirlər. Vətəndaşlara maska taxmadıqları üçün cərimə olunacaqlarını deyəndə, bəhanə kimi apteklərdə maskanın olmadığını qeyd edirlər. Təbii ki, belə olan halda, maskanın satış qiyməti də qalxır.
Qeyd edək ki, pandemiyadan öncə Azərbaycanda tibbi maskanın satış qiyməti 10 qəpik idi. Virusdan sonra isə maskanın qiyməti qaldırıldı. Hazırda əksər aptekdə maskanın satış qiyməti 30-50 qəpik arasında dəyişir. Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, ölkəmizdə maska istehsal olunur. Maraqlıdır, yerli istehsalat olduğu halda, onun satış qiyməti niyə pandemiyadan əvvəl olduğu kimi 10 qəpiyə satılmır?
“...maya dəyərindən də baha qiymətə satılması arzuolunan hal deyil”
Marketinq və strateji planlama üzrə mütəxəssis Alxan Xələfovun sözlərinə görə, əsas məqsəd virusa qarşı aparılan mübarizədə dövlətin vətəndaşın yanında olduğunu göstərməkdir: “Qoruyucu maskaların vətəndaşlara baha qiymətə satılması virusla mübarizədə effektiv nəticələrin əldə olunmasına əngəl törədir. Statistikaya əsasən, Azərbaycanda gündəlik tibbi maska istehsalı 500 min, satışı isə 300 min ədəddir. Tələbatın çox olması qiymət artımına səbəbdir. Məlumat üçün bildirim ki, virusdan öncə maskanın satış qiyməti 7 qəpik idi. Hazırkı durumda maskanın 30 qəpiyə, hətta öz çalışanları üçün maska almalı olan şirkətlərə maya dəyərindən də baha qiymətə satılması arzuolunan hal deyil. Bu məsələdə Türkiyənin nümunəsini nəzərə alaraq, maskanın vətəndaşlara pulsuz verilməsi doğru addım olardı. Burada əsas məqsəd virusa qarşı aparılan mübarizədə dövlətin vətəndaşın yanında olduğunu göstərməkdir. Biz həqiqətən də virusla mübarizə aparmaq və iqtisadi güc əldə etmək istəyiriksə, maskalar vətəndaşlara pulsuz verilməlidir. Bu addım həm virusa yoluxma hallarının, həm də xəstələr üçün xərclənən vəsaitin tədricən azalmasına təsir göstərəcək”.
Günel CƏLİLOVA
