Ermənistanda baş verən son proseslər bu ölkədə mövcud hakimiyyətin həm “Qarabağ klanı”, həm də Rusiya ilə ziddiyyətlərinin böyük sürətlə dərinləşməkdə olduğunu göstərir. Elə bu fonda Nikol Paşinyan iqtidarının 1999-cu ildə parlamentdə baş vermiş terror aktı ilə bağlı cinayət işinin istintaqını bərpa etməsi heç də təsadüfi sayılmır.
Belə görünür ki, bu işin bərpa edilməsi ilə Paşinyan “Qarabağ klanı”nın üzvlərinin həbsə atılması istiqamətində yeni proseslərə start verir. Amma erməni mediası məsələnin bir ucunun artıq Rusiyaya toxunduğunu da xüsusi vurğulayır.
Bu barədə danışmazdan öncə qeyd edək ki, Ermənistan Baş Prokurorluğu 1999-cu ildə parlamentdə baş vermiş terror aktı ilə bağlı cinayət işinin istintaqını bərpa etməyə qərar verib. Prokurorluğun sözçüsü Arevik Xaçatryanın sözlərinə görə, parlamentə hücumda öldürülən spiker müavini Yuri Baxşyanın arvadı Anait Baxşyan və onun nümayəndəsi terror aktı barədə ədalətli qərar qəbul edilməməsi barədə şikayət edib:“Şikayət baş prokuror tərəfindən təmin edilib və iş davam etdirilməsi üçün istintaq orqanına göndərilib”.
Xatırladaq ki, 27 oktyabr 1999-cu il tarixində bir neçə terrorçu Ermənistan parlamentinin binasına daxil olaraq, spiker Karen Dəmirçiyanı, baş nazir Vazgen Sarkisyanı, spikerin müavinləri Yuri Baxşyanı və Ruben Miroyanı, operativ məsələlər üzrə nazir Leonard Petrosyanı, deputatlar Armenak Armenakyanı, Henrix Abramyanı və Mikael Kotanyanı güllələyib. Terrorçuların məhkəməsi 2001-ci ilin fevral ayında başlayıb və 2003-cü ilin dekabr ayına qədər davam edib. Altı terrorçu, o cümlədən qruplaşmanın rəhbəri Nairi Unanyan, onun qardaşı Karen Unanyan, onların dayısı Vram Qalstyan, həmçinin Derenik Becanyan, Edik Qriqoryan və Aşot Knyazyan ömürlük həbs cəzasına məhkum edilib. Adları çəkilənlərin hamısı vətənə xəyanətdə, terrorçuluqda, xüsusilə təhlükəli dövləti cinayətlərin törədilməsində ittiham edilib. Elə o vaxtdan bəri Ermənistan mediasında fikirlər səslənir ki, parlamentdə törədilən terror aktının arxasında o vaxtkı Ermənistan rəhbərliyi, yəni həmin vaxt iqtidarda olan Robert Köçəryanla komandası dayanır. Elə bir neçə şahidin hakimiyyət tərəfindən aradan götürülməsi də bu fikirləri gücləndirir. Məhz bütün bunları əsas kimi götürmək istəyən Paşinyan iqtidarı həmin dövrdə hakimiyyətdə olan “Qarabağ klanı”nın daha çox sayda üzvünü sıradan çıxarmağı düşünür. Bu gedişlə Köçəryanın üzərinə əlavə ittihamlar qoyulması, digər sabiq prezident Serj Sarksiyanın bu məsələ üzrə cinayətə cəlb olunması tamamilə gözlənilən hal sayılır. 27 oktyabr cinayətinin istintaqını həyata keçirən hakim Samvel Uzunyan da diqqət mərkəzindədir. Amma o, artıq ölkədən qaçıb. Hüquq-mühafizə orqanlarının diqqət mərkəzində olan Samvel Uzunyan Ermənistanda deyil. O, saxlanması barədə məhkəmədə müzakirə keçirilən gün Ermənistanı tərk edib və hazırda barəsində axtarış elan olunub. Hakim Uzunyan 51 min dollar rüşvət iddiasında ittiham olunur. Lakin onun 27 oktyabr prosesinə cəlb edilməsi də gözlənilir. Erməni hüquq müdafiəçisi Artur Sakunts bildirir ki, Moskva Samvel Uzunyanı gizlətmək qərarına gəlib:“Bu artıq Ermənistan hökuməti üçün həyəcan təbili olmalıdır. Rusiya Ermənistandakı cinayətkarların yuvasına çevrilib. Bu artıq Ermənistan hakimiyyəti üçün həyəcan təbili olmalıdır”. O qeyd edib ki, Uzunyanın Moskvaya uçması qəribə deyil:“Təbii ki, o, Moskvaya getməli idi. Çünki yalnız orada cinayətkarlara himayədarlıq edilir. Ona görə ki, Kreml cinayətkarların və cinayətkarların himayədarlarının iqamətgahıdır. Təsadüfi deyil ki, “1 mart” və artıq həmçinin “27 oktyabr” cinayətlərində adları hallanan şəxslər Moskvaya sığınır. Bu hadisə bir daha onu sübut edir ki, Kreml dövlət cinayətlərini törədən böyük və ya onlara dəstək verən ayrı-ayrı şəxslərin himayədarlığında maraqlıdır. Məhz Moskvanın birbaşa maraqlarının olması səbəbindən cinayətlərin açılmasına tərəfdar deyil”. Uzunyanın Moskvada peyda olması faktını 27 oktyabr hadisəsində zərərçəkənlərin nümayəndələrindən biri Levon Yeqiazaryan da təsadüf hesab etmir:“Samvel Uzunyan 27 oktyabr cinayətini saxtalaşdıranlardan biridir. Təbii ki, o, Moskvaya qaçıbsa, oradan geri qayıdan deyil. Mən əminəm ki, onun təhvil verilməsi məsələsi qaldırılarsa, Rusiya bunu rədd edəcək. Uzunyan Rusiya üçün 27 oktyabr hadisəsində çox mühüm subyektdir. Onlar Vahaqn Arutyunyanı, Miqran Poqosyanı, Alrağalı Lyoviki qoruyub saxlayırlarsa, o halda Uzunyanı dəqiq geri qaytarmayacaqlar. Rusiya hər şeyə qadirdir. Uzunyanın bir daha Ermənistana qayıdacağını yaddan çıxarın”. Bundan əvvəl isə Vazgen Sarkisyanın qardaşı Aram Sarkisyan da Rusiyanı həmin terror aktına görə ittiham etmişdi: “Birmənalı olaraq bu hadisənin üstünün açılması üçün maneə var. Və mən birmənalı şəkildə indiki hakimiyyətin də, dövlətin də imkanlarını, məntiqi nəzərə alıram. Ona görə də hakimiyyətin dəyişməsindən sonra öz müsahibələrimdə əsasən bu mövzudan yan keçməyə çalışmışam, onu qaldırmamışam”. Sarkisyanın sözlərinə görə, 27 oktyabr cinayətinin üstü ancaq Rusiyada hakimiyyət dəyişəndən sonra açıla bilər.
Nikol Paşinyanın silahdaşı Andranik Koşaryan da daha öncə sensasiyalı bəyanatla çıxış edib: "Oktyabr ayının 27-də törədilən cinayətin üstü açılıb. Sifarişçilər məlumdur. Bu, Rusiyanın xüsusi xidmət orqanları tərəfindən Vladimir Putinin əmri ilə həyata keçirilib". Putinə qarşı Paşinyanın silahdaşının belə bir ittihamla çıxış etməsi, aydındır ki, baş nazirin razılığı olmadan mümkün deyil. Beləliklə, 27 oktyabr cinayəti Paşinyan iqtidarının “Qarabağ klanı”, eləcə də Rusiya ilə münasibətlərinin daha da kəskinləşəcəyini aydın nümayiş etdirir. Təbii ki, onlar da buna cavabsız qalmayacaq. Belə vəziyyət isə Ermənistanı hələ çox gərgin günlərin gözlədiyini deməyə əsas verir.
Ramil QULİYEV
