“20 Yanvar faciəsinin baş verməsinə göstəriş verən insanların cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsi üçün beynəlxalq hüquqda kifayət qədər əsaslar var”
Məlum olduğu kimi Prezident İlham Əliyev "20 Yanvar faciəsinin otuzuncu ildönümü haqqında" sərəncam imzalayıb.
Azərbaycan xalqının birlik, həmrəylik simvoluna çevrilən, şərə qarşı mübarizənin rəmzlərindən biri olan, dövlətimizin, suverenliyi, xalqımızın azadlığı uğrunda Vətən övladlarının şəhid olduğu 20 Yanvar hadisəsinin törədilməsinin 30 ili tamam olmaqdadır. 2020-ci ilin 20 yanvar günündə 20 Yanvar faciəsinin 30 ili tamam olacaq. 30 il bundan əvvəl imperiya buxovlarından xilas olmaq əzmilə xalqımızın qeyrətli oğul və qızları küçələrə, meydanlara axışdı, Sovet tanklarının qarşısında əli yalın, ancaq ürəyi azadlıq eşqi ilə dolu şəkildə dayandı, şəhid oldular, şəhidlikləri ilə dövlətimizi azadlığa, bağımsızlığa, müstəqilliyə qovuşdurdular. Azərbaycan dövləti hər zaman şəhidlərimizin xatirəsini əziz tutub, ölkəmizin ərazi bütövlüyü, suverenliyi uğrunda canlarından keçən insanları unutmayıb. Bildirək ki, 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi hər il ölkəmizdə rəsmi səviyyədə anılır, bütün müəssisələrdə tədbirlər keçirilir, onların məzarları xalq tərəfindən ziyarət edilir.
Prezident İlham Əliyevin "20 Yanvar faciəsinin otuzuncu ildönümü haqqında" imzaladığı sərəncam şəhidlərimizin xatirəsinə ən böyük ehtiramın nümunəsi olmaqla yanaşı həm də onların müstəqillik tariximizdə oynadıqları rolun gənc nəsilə çatdırılması baxımından çox yüksək əhəmiyyətə malikdir.
Ölkə başçısının imzaladığı sərəncamda deyilir: “Azərbaycan tarixinə Qanlı Yanvar faciəsi kimi daxil olmuş 1990-cı il 20 Yanvar hadisələrindən otuz il keçir. Xalqımız indiyədək bu faciənin ağrı-acısı ilə yaşayır.
1987-ci ilin sonlarında yenidən ortaya atılmış qondarma Dağlıq Qarabağ problemi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün pozulmasına, torpaqlarımızın işğalına, Ermənistanda və Dağlıq Qarabağda yaşayan yüz minlərlə azərbaycanlının öz doğma yurdlarından qovulmasına yönəlmişdi. Keçmiş Sovet İttifaqının iki respublikası arasında başlanan bu münaqişə XIX–XX yüzilliklərdə ermənilərin Azərbaycan torpaqlarında ardıcıl məskunlaşdırılması, habelə xalqımıza qarşı məqsədyönlü şəkildə aparılmış etnik təmizləmə və soyqırımı siyasətinin növbəti mərhələsi idi.
Ermənistan SSR-in respublikamıza ərazi iddialarına, radikal erməni millətçiləri tərəfindən qızışdırılan separatizmə və soydaşlarımız əleyhinə törədilən kütləvi zorakılıqlara SSRİ rəhbərliyinin bilavasitə və ya dolayısı ilə dəstək verməsi, habelə Azərbaycanın o zamankı rəhbərlərinin cinayətkar qətiyyətsizliyi və milli maraqlara zidd addımları xalqımızı respublikanın ərazi bütövlüyünün qorunması naminə ayağa qalxmağa sövq etdi. Beləliklə, respublikada geniş sosial spektrli xalq hərəkatı yarandı və proseslərin gedişi onun tədricən milli azadlıq hərəkatına çevrilməsinə zəmin yaratdı.
Azərbaycan xalqının haqq-ədalətin bərqərar edilməsi uğrunda səsini hiddətlə ucaldaraq imperiya buxovlarından birdəfəlik qurtulmağa can atmasından təşvişə düşən SSRİ rəhbərliyi, əslində, sovet totalitar rejiminin süqutunu daha da sürətləndirən müdhiş cinayətə əl atdı. Mərkəzi hakimiyyət 1990-cı il yanvar ayının 19-dan 20-nə keçən gecə beynəlxalq hüquq normalarını və ölkə qanunlarını büsbütün tapdalamaqla, əhalini xəbərdar etmədən Bakı şəhərində fövqəladə vəziyyətin tətbiqinə başladı. Sovet Ordusu hissələrinin, xüsusi təyinatlı dəstələrin, daxili qoşunların iri kontingentinin və hətta SSRİ-nin ermənilərin sıx yaşadığı digər regionlarından olan ehtiyatdakı hərbçilərin iştirakı ilə həyata keçirilmiş hərbi təcavüz nəticəsində paytaxtda dinc əhaliyə divan tutuldu, yüzlərlə insan qətlə yetirildi, yaralandı və itkin düşdü. Həmin qətliamdan bir gün sonra, yanvarın 21-də xalqımızın böyük oğlu Heydər Əliyev Azərbaycanın Moskvadakı Daimi Nümayəndəliyinə gedərək Bakıda kütləvi qırğın törətmiş SSRİ hakimiyyətini və Azərbaycanın yarıtmaz rəhbərliyini kəskin ittiham edən bəyanat verdi. Azərbaycan xalqının məruz qaldığı bu dəhşətli və amansız terroru dünyanın mütərəqqi qüvvələri də qətiyyətlə pislədi”.
Sərəncamda daha sonra vurğulanır ki, Azərbaycanda vaxtında dərindən araşdırılmayan və adekvat qiymətini almayan faciəyə yalnız bir neçə il sonra ümummilli lider Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə dövlət səviyyəsində siyasi-hüquqi qiymət verildi. Sənəddə qeyd edilir ki, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “20 Yanvar faciəsinin 4-cü ildönümünün keçirilməsi haqqında” 1994-cü il 5 yanvar tarixli Fərmanında Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə Qanlı Yanvar hadisələri ilə bağlı xüsusi sessiyanın keçirilməsi məsələsinə baxmaq tövsiyə edildi. Milli Məclisin 1994-cü il martın 29-da qəbul etdiyi Qərarda 20 Yanvar faciəsinin günahkarları konkret qeyd olundu və bu qanlı aksiya Azərbaycanda milli azadlıq hərəkatını boğmaq, xalqın inamını, iradəsini qırmaq üçün totalitar kommunist rejimi tərəfindən törədilmiş hərbi təcavüz və cinayət kimi qiymətləndirildi.
“1990-cı ilin 20 yanvarında Azərbaycan xalqı öz azadlığı və müstəqilliyi uğrunda çox sayda şəhid verdi. Lakin onun iradəsi sınmadı və milli ruhu sarsılmadı. Həmin qırğın zamanı ümummilli mənafelərin müdafiəsi naminə canlarından keçmiş və şəhidlik zirvəsinə ucalmış Vətən övladları misilsiz fədakarlıqları ilə xalqımızın qəhrəmanlıq salnaməsinə yeni parlaq səhifə yazdılar.
Azərbaycan bu mübariz oğul və qızlarının şücaətini daim yüksək qiymətləndirir, onların ruhuna ehtiram göstərir, xatirəsini hər zaman uca tutur”.
Sənəddə qeyd edilir ki, ölkəmizin ərazi bütövlüyü, xalqımızın azadlığı və dövlətimizin müstəqilliyi yolunda canlarını fəda etmiş həmvətənlərimizin – günahsız Qanlı Yanvar qurbanlarının əziz xatirəsini bir daha dərin hüznlə yad edərək, faciənin otuzuncu ildönümü ilə əlaqədar anım tədbirləri keçiriləcək.
Məlum olduğu kimi hər zaman 20 Yanvar şəhidlərinin ailəsinin sosial vəziyyəti, onların mənzillərlə, pul yardımları təmin edilməsi sahəsində dövlət tərəfindən mütəmadi addımlar atılır. Bu əlbəttə, təqdirəlayiq haldır. 20 Yanvar faciəsini törədən, bu hadisənin baş verməsinə fərman verən keçmiş Azərbaycan SSRİ rəhbərliyinin, eləcə də imperiyanın rəhbərliyində təmsil olunan şəxslərin heç birinin cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməməsi hər zaman Azərbaycan cəmiyyətində narahatlıqla qarşılanır.
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fəlsəfə İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Faiq Ələkbərli baki-xeber.com-a bildirdi ki, ümumiyyətlə, Azərbaycan xalqının yeni tarixində 20 Yanvar hadisəsi mühüm yer tutur: “20 Yanvar hadisəsi həm Azərbaycan xalqının öz dövlət müstəqilliyini, azadlığını əldə etməsi üçün yenidən toparlanması, birləşməsi istiqamətində çox əhəmiyyətli yerə malikdir. 20 Yanvar faciəsinin ildönümlərinin qeyd edilməsi, şəhidlərin xatirəsinin yad edilməsi, mütəmadi olaraq dövlətin 20 Yanvar şəhidlərinin ailəsinə qayğı və diqqət göstərməsi, bu məsələnin şəxsən ölkə başçısının diqqət mərkəzində saxlanması çox müsbət haldır. 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi hər zaman Prezident İlham Əliyev tərəfindən əziz tutulur və şəhid ailələrinin qayğı və problemlərinin həlli şəxsən cənab Prezidentin diqqətindədir. Dövlət və dövlət başçısı tərəfindən bu məsələyə həssaslıq göstərilməsi ilə yanaşı ictimaiyyət özü də şəhidlərimizin xatirəsini həmişə əziz tutur. 20 Yanvar hadisəsinin 30 illiyinin qeyd edilməsi ilə bağlı Prezident İlham Əliyevin imzaladığı sərəncamın bütün mənalarda böyük əhəmiyyəti var”.
F.Ələkbərli həmçinin qeyd etdi ki, 20 Yanvar hadisəsinin törədilməsi, onu törədənlərlə bağlı müəyyən araşdırmalar aparılsa da, günahkarlar bilinsə də, lakin hələ də onlar cəzasız qalıblar. “Sovet qoşunlarını 1990-cı ildə Bakıya dəvət edənlərin niyə bu addımı atdığı, hansı məqsədlə bu qoşunu paytaxtımıza dəvət etdiyi məsələsinə də aydınlıq gətirilməlidir. Xüsusilə də Sovet qoşunlarını Bakıya yeridən və Azərbaycan xalqının qətlə yetirilməsinə göstəriş verən Qorbaçovun, Primakovun, Yazovun və eləcə də bu hadisənin törədilməsində əli olan digərlərinin cinayət məsuliyyətinə cəlb olunmaması böyük təəssüf doğurur. O şəxslərin cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməməsinin kökündə onların əli ilə Bakıda törədilən 20 Yanvar faciəsini beynəlxalq aləmdə lazımi səviyyədə təbliğ edə bilməməyimiz durur. Cəzasız qalan cinayətkarların öz layiqli cəzalarına çatmaları üçün beynəlxalq səviyyədə işlər görülməlidir. Hesab edirəm ki, 20 Yanvar faciəsinin baş verməsinə göstəriş verən insanların cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsi üçün beynəlxaq hüquqda kifayət qədər əsaslar var. 30 ildir Azərbaycan xalqı 20 Yanvar hadisəsini törədən şəxslərin öz layiqli cəzasını alacağı günü gözləyir” - deyə F.Ələkbərli bildirdi.
İradə SARIYEVA
