Oktyabrın 8-də Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan “Rusiya Dəmir Yolları” QSC-nin baş direktoru və idarə heyətinin sədri Oleq Belozerovu qəbul edib. Erməni mətbuatında görüşün nəticələri barədə məlumatlar məhduddur. Ümumi olaraq informasiya verilir. Qeyd edilib ki, ikitərəfli əməkdaşlığın gələcək inkişafına dair məsələlər müzakirə edilib.
Görüş barədə informasiyaların çox məhdud olması o qənaətə gəlməyə əsas verir ki, razılaşma əldə olunmayıb. Yəni Rusiya Ermənistan dəmir yollarının istismarı ilə bağlı güzəştli müqavilədən imtina etmək istəyir. Çünki bu, Rusiyaya sərf etmir. Başqa bir tərəfdən, Ermənistanda bununla bağlı araşdırmaların aparılması Rusiyanın narazılığına səbəb olub. Rusiyanın Ermənistan dəmir yollarının istismarı ilə bağlı güzəştli müqavilədən – konsessiyadan imtina etməsi ehtimalı Rusiyanın Ermənistan kommunikasiyalarına geopolitik marağını itirməsilə bağlı ola bilər. Belə nəticəyə son 10-12 ildə regionda baş verən hadisələrin ardıcıllığına və Rusiyanın niyyətinə baxaraq gəlmək olar. Hazırda regionda durum və Rusiyanın maraqları 2006-cı illə müqayisədə köklü şəkildə dəyişib və mümkündür ki, Moskva artıq Ermənistan dəmir yollarına görə məsuliyyət daşımaq istəmir.
“Rusiya BTQ-yə qoşulmağa və onun istismarında iştiraka can atır”
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən AMİP funksioneri Əli Orucovun sözlərinə görə, bu yöndə tərəflər arasında fikir ayrılıqları qalmaqdadır: “Məsələ ondadır ki, “Rusiya Dəmir Yolları” ilə Ermənistanın müvafiq qurumu arasanda dəmir yollarının güzəştli istismarı ilə bağlı müqavilə 2008-ci ildə imzalanıb. Bu müqavilədə Rusiyanın əsas məqsədi Cənubi Qafqazda möhkəmliyini qorumaq və dəmir yolu nəqliyyat daşımalarını nəzarətində saxlamaq idi. Rusiyanın Gürcüstana müdaxiləsindən sonra bu müqavilə əhəmiyyətini, demək olar ki, itirdi. Çünki bu yolla daşımalara maraq azaldı. Üstəlik, Ermənistan artıq Moskva üçün iqtisadi-strateji cəhətdən cəlbediciliyini itirməkdədir. Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolunun tikilib istifadəyə verilməsi ilə bir çox məsələyə baxışların dəyişdirilməsini diqtə etdi. Ona görə də Nikol Paşinyanla RDY QSC-nın baş direktoru Oleq Belozerov arasında Ermənistanın istəklərinə uyğun razılaşma əldə etmək mümkün olmayıb. Hər iki ölkə yaxşı anlayır ki, Ermənistan dəmir yollarının güzəştli istismarı əvvəlki kimi strateji əhəmiyyət kəsb etmir. Daxili daşımalar da o qədər rentabelli və gəlirli deyil. Diqqətə onu da çatdırım ki, Ermənistan dəmir yolu xətləri bu ölkənin dağlıq relyefinə görə birxətlidir. Bu isə böyük ləngimələr və fasilələr yaradır. Rusiya BTQ-yə qoşulmağa və onun istismarında iştiraka can atır. İlk cəhdlər də, demək olar ki, Gürcüstanın narazılığına baxmayaraq, alınıb. Türkiyədə niyyət protokolu imzalanıb. Ona görə də Ermənistanın bu yöndə səyləri fiaskoya məhkumdur”.
Vidadi ORDAHALLI
