Məlumdur ki, sosial media açıq şəbəkədir. Hər kəs bundan öz məqsədləri üçün istifadə edə bilər. Dünyanın əksər ölkələrində cəmiyyətin müxtəlif təbəqələri sosial şəbəkələrdən istifadə edir. Həmçinin, iqtidar və müxalifət təmsilçiləri də sosial şəbəkələrdən istifadə edirlər. Eyni zamanda, onlar bir-birinin dostluq səhifəsində olur, müəyyən məsələlər ətrafında fikir mübadiləsi aparır, hətta ortaq nəticəyə gələ bilirlər. Lakin Azərbaycanda vəziyyət fərqlidir.
Məsələ ondadır ki, sosial şəbəkələr yeni yarananda insanların bir çoxu saxta profillərin fərqinə varmırdı. Müxalifət real həyatdakı fəaliyyətini virtual aləmə daşıyaraq sosial şəbəkələrin imkanlarından sui-istifadə etməyə başladı. Əsasən də radikal mövqedən çıxış edən müxalifət fəalları. Bu zaman çoxsaylı saxta profillər meydana gəlməyə başladı. Sosial şəbəkələrdə saxta profillərdən əsasən NİDAçılar istifadə edirdilər. İlk dövrlərdə onlar bu metoddan daha çox istifadə edirdilərsə, sonra radikal mövqüdən çıxış edən müxaliflər bundan geniş formada istifadə etməyə başladılar. İlk dövrlərdə insanlar saxta profillərin fərqində olmadıqları üçün orada yazılan müxalif fikirlərin təsiri altına düşürdülər. Bəzən bir nəfər 5 və daha çox saxta profil açıb nə gəldi yazırdı. Yazıların üslubundan müəyyən etmək olurdu ki, müxtəlif adda yaradılan səhifələr bir nəfər tərəfindən idarə olunur. Bu səhifələrdə təhqirdən tutmuş ən ağlagəlməz böhtan xarakterli yazılar yerləşdirilirdi.
Ancaq müşahidələr göstərir ki, cəmiyyət artıq saxta profillərin fərqində olduğu üçün orada yazılanların təsiri altına düşmür. Facebookda saxta profil adıyla yaradılan səhifələrdən gələn dostluq təkliflərini qəbul etmir, bu cür səhifələri incələyirlər. Məlum olur ki, profildə şəxs barədə qeyd olunan məqamlar həqiqəti əks etdirmir. İndi izləyicilər belə səhifələri görən kimi, sosial şəbəkənin verdiyi imkanlardan istifadə edərək həmin səhifəni blok edirlər. İnsanlar real səhifələri izləyir və məlumat əldə edirlər. Artıq saxta profil adıyla sosial şəbəkələrdə fəallıq edənlər insanlara təsir edə bilmir. Əksər sosial şəbəkə istifadəçiləri onlara qeyri-ciddi yanaşdıqları üçün yazılanlara ya əhəmiyyət vermir, ya da həmin səhifələr ümumiyyətlə izlənilmir. Necə deyərlər, saxta profil sahibləri urvatsız itin düşdüyü vəziyyətə düşüblər.
O baxımdan yaranan bu vəziyyəti ekspertlər necə dəyərləndirir?
Vüqar Rəhimzadə: “Vəziyyət dəyişib və məkrli mövqedən çıxış edən qüvvələr bundan öz məqsədləri üçün istifadə edə bilmirlər”
Məsələyə münasibət bildirən “İki Sahil” qəzetinin baş redaktoru Vüqar Rəhimzadənin sözlərinə görə, cəmiyyət bu kimi insanların fərqində olduğu üçün artıq saxta profillərin təsiri altına düşmür: “Artıq saxta profil adı altında cəmiyyəti çaşdırmaq mümkün deyil. Halbuki, əvvəllər bəzi hallarda buna nail olurdular. İndi bütün bunlardan onların məhrum olması, hesab edirəm ki, müsbət tendensiyadır. Bu ondan xəbər verir ki, cəmiyyət saxta profillər üzərində yazılan populist, reallıqdan uzaq fikirlərin təsiri altına düşmür. Əvvəllər cəmiyyət bunun fərqində olmadığı üçün radikal mövqedən çıxış edənlər insanları alladaraq onların hisslərini istismar edirdilər. İndi isə, göründüyü kimi, vəziyyət dəyişib və məkrli mövqedən çıxış edən qüvvələr sosial şəbəkələrdən öz məqsədləri üçün istifadə edə bilmirlər. Onu da qeyd edim ki, bir dəfə mənim adımdan sosial şəbəkələrdə saxta profillər yaratmışdılar. Hətta bəzi rəhbər vəzifələrdə çalışanların adından belə, saxta profillər yaradırdılar. Belə hallar cəmiyyəti çaşdırırdı. İnsanların mövqeyinə uyğun olmayan fikirlər paylaşılırdı. Hesab edirəm ki, saxta profil adı altında fəaliyyət göstərmək yanlış və hətta deyərdim cinayətdir. Müsbət haldır ki, artıq cəmiyyət saxta profillərdə yazılanların təsiri altına düşmür. Bu ondan xəbər verir ki, artıq cəmiyyət sosial şəbəkələrdə sağlam düşüncədən uzaq olan belə saxtakarları rədd edir. Bir sözlə, belə yaramazları qəbul etmir. Hesab edirəm, bu müsbət tendensiyadır”.
Vidadi ORDAHALLI
