Vaşinqtonda yerləşən Beynəlxalq Siyasət Mərkəzinə bağlı olan və ABŞ-ın təhlükəsizlik xərclərini araşdıran "Security Assistance Monitor" proqramının yaydığı məlumata görə, ABŞ Prezidenti Tramp 2018-2019 maliyyə ili üçün Azərbaycana 100 milyon dollardan bir qədər artıq pul ayırıb.
Rəsmi açıqlamalara görə, ABŞ-ın "Caspian Guard" proqramı çərçivəsində Azərbaycanla yanaşı, Qazaxıstana da yardımlar edilir. Sərhədlərdə təhlükəsizliyin təminatını artırmaq, terrorizm təhdidlərinin qarşısını almaq və onlardan qorunmaq, kütləvi qırğın silahlarının yayılmasına mane olmaq, narkotrafik, insan alveri və digər transmilli təhdidlərlə mübarizəni daha da aktivləşdirmək üçün Bakıya yardım göstərilir.
Sözügedən 100 milyon dollar Azərbaycanın cənub sərhədinin gücləndirilməsinə yönəlib. Oraya tikinti qurğuları, elektronik cihazlar, rabitə və nəqliyyat vasitələri, izləmə texnologiyaları və s. daxildir. Bir qədər məbləğ də Xəzərdə təhlükəsizliyə yönəlib.
Məlumata görə, 2018-ci ildə hərbi-müdafiə yardımı qismində Ermənistana 4,2 milyon dollar ayıran ABŞ bu il həmin məbləği 2,8 milyona endirib. 2020-ci ildə isə Ermənistana 2,1 milyon dollar veriləcək. Beləliklə, bu məqsədlə Ermənistana 2018-2019-cu illərdə 7 milyon dollar ayrılıb.
Bu arada erməni tərəfi bütün bunları böyük narahatlıqla izləyir. Erməni politoloq Narek Minasyan deyib ki, respublikaçı Tramp administrasiyası xarici siyasət çərçivəsində dəyərləri deyil, iqtisadi ticarət amillərini prioritet hesab edir. Bu baxımdan da Ermənistanın iqtisadi cəlbediciliyi təəssüf ki, o qədər də böyük deyil: “Bu həcmdə yardım narahatedicidir və 2018-ci il ərzində eyni layihə çərçivəsində Ermənistana edilən yardım 4,2 milyon dollar təşkil edib, 2019-cu il üçün isə 2,8 milyon dollar nəzərdə tutulub. Hər iki tərəfə ayrılan maddi yardımın böyük miqdarda fərqi yalnız İran amili ilə bağlı ola bilər”.
O qeyd edib ki, Azərbaycana edilən yardımın həcminin artırılması ABŞ-da fəaliyyət göstərən Azərbaycan lobbisinin səylərinin nəticəsidir: “Azərbaycan lobbisi istənilən üsulla “Azadlığa dəstək aktı”nın 907-ci qətnaməsindən yankeçmə yollarını axtarır”.
Bütün hallarda, hərbi-müdafiə yardımı qismində hər iki ölkəyə bu məqsədlə edilən yardımlar arasında fərqi ekspertlər necə dəyərləndirirlər? Ermənilər bundan niyə narahatdırlar?
Azad İsazadə: “Azərbaycanın, ümumiyyətlə, qonşu ölkələrlə sərhədi Ermənistanla müqayisədə daha çoxdur”
Sözügedən məsələni şərh edən hərbi ekspert Azad İsazadə bununla bağlı bir sıra məqamlara aydınlıq gətirdi: “Bu vəsaitlə biz ABŞ-dan nə silah, nə də hücum texnikası ala bilirik. Burada söhbət müdafiə və təhlükəsizlik sisteminin möhkəmləndirilməsindən, bununla bağlı avadanlıqların alınmasından gedir. Daha dəqiq desək, sərhədlərin möhkəmləndirilməsi nəzərdə tutulur. Əsasən cənub sərhədləri olmaqla, ümumiyyətlə, sərhədlərin möhkəmləndirilməsindən söhbət gedir. Niyə bu məqsədlə bizə Ermənistandan çox vəsait ayrılıb? Bunun səbəbləri var. Əvvəla Azərbaycanın İranla sərhədi daha böyükdür. İki ölkə arasında sərhədin uzunluğu 618 kilometrdir. Azərbaycanın, ümumiyyətlə, qonşu ölkələrlə sərhədi Ermənistanla müqayisədə daha çoxdur. Başqa bir tərəfdən, Azərbaycanın Xəzər dənizi ilə sərhədləri var. Beş Xəzəryanı dövlətdən biri Azərbaycandır. Digər tərəfdən, bizim İranla düşmənçiliyimiz yoxdur, amma periodik olaraq bu ölkə cürbəcür problemlər yaradır. Bəzi İran siyasiləri Azərbaycanı itirdikləri şimal əyaləti kimi təqdim edirlər. İranda yaşayan azərbaycanlılarla bağlı problemlər yaranır və biz məcbur olub buna reaksiya veririk. Ermənistana gəldikdə isə, bu ölkənin İranla sərhədi çox azdır. Bununla yanaşı, Ermənistan İranı özünə müttəfiq hesab edir. Bu günlərdə ABŞ-da səfərdə olan Ermənistanın parlament spikeri açıq şəkildə bəyan etdi ki, İrana qarşı sanksiyalar Ermənistana şamil olunmamalıdır. Hesab edirəm ki, bu amilin də rolu var”.
Vidadi ORDAHALLI
