22 iyul keşməkeşli, ağrı-acılı, lakin şərəfli yol keçmiş Azərbaycan milli mətbuatının yaranma günüdür. Azərbaycan milli mətbuatının 144 yaşı tamam oldu.
Azərbaycan mətbuatının əsas inkişaf dövrü ölkənin müstəqillik dövrünə təsadüf edir. 1990-cı illərin əvvəllərində yeni qəzetlərin nəşri prosesi həyata keçirildi və bununla da jurnalistikada keçid mərhələsi başladı. Müstəqillik ideyalarını təbliğ edən, milli oyanış, özünüdərk prosesinin əsas faktoru olan Azərbaycan mediası bu vaxtdan etibarən yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoydu. 1993-cü ildən başlayaraq ölkəmizin ictimai-siyasi həyatında sabitliyin bərqərar olması, vətəndaşların təhlükəsizliyinin və qanunçuluğun təmin edilməsi, sosial-iqtisadi problemlərin həlli üzrə ciddi addımların atılması nəticəsində mətbuatın fəaliyyətində söz, fikir və məlumat azadlığının qorunması sahəsində əsaslı irəliləyişlər əldə edildi. Ümummilli lider Heydər Əliyevin səyləri nəticəsində Azərbaycanda mətbuat orqanlarının azad fəaliyyəti və inkişafı yolunda süni maneələr aradan qaldırıldı, qanunvericilik bazası təkmilləşdirildi. KİV-in maddi-texniki təchizatının yaxşılaşdırılması sahəsində ardıcıl tədbirlər həyata keçirildi. Müstəqil kütləvi informasiya vasitələrinin təsis edilməsi və azad fəaliyyəti üçün mükəmməl qanunvericilik bazası yaradıldı.
1998-ci ilin avqustunda senzuranın ləğvi Azərbaycanda mətbuatın inkişafına ciddi təkan verib. 2003-cü ilin 15 martında Azərbaycan jurnalistləri könüllü prinsiplər əsasında özünütənzimləmə mexanizmi olan Azərbaycan Mətbuat Şurasını yaratdılar. Yeni internet-media sistemi formalaşdı, qəzetlərin elektron versiyaları hazırlandı. 2009-cu il aprelin 3-də Prezident yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinə Dövlət Dəstəyi Fondunun yaradılması azad medianı inkişaf etdirmək, mətbuatın maddi-texniki bazasını möhkəmləndirmək, jurnalistlərin sosial vəziyyətini yaxşılaşdırmaq məqsədilə atılan mühüm addımlardandır.
Bir sözlə, Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra ölkə mətbuatı böyük inkişaf yolu keçib. Maraqlıdır, bəs ekspertlər bu dövrü necə dəyərləndirirlər?
Elçin Mirzəbəyli: “Daha çox azərbaycançı və dövlətçi olub”
Məsələyə münasibət bildirən “Xalq Cəbhəsi” qəzetinin baş redaktoru Elçin Mirzəbəylinin sözlərinə görə, Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra ölkə mətbuatı ciddi inkişaf yolu keçib: “Azərbaycan mətbuatının əsas inkişaf mərhələsi 1993-cü ildən başlayıb. Bunu birinci mərhələ kimi hesab etmək olar. Mətbuatın inkişaf prosesi daha çox Ümummilli lider Heydər Əliyev tərəfindən 1998-ci ildə mətbuat üzərindən senzura götürüldükdən sonra başlayıb. O vaxtdan ölkə mətbuatı ilə dövlət strukturları arasında münasibətlərin inkişafında çox önəmli bir mərhələ başlayıb. Dövlət təmənnasız olaraq siyasi baxışlarına, dünyagörüşünə fərq qoymadan medianın bütün sektoruna dəstək verməyə başlayıb. 2008-ci ildən başlayaraq bütün bu proses konseptual forma almağa başlayıb. Bu çərçivədə Prezident yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinə Dövlət Dəstəyi Fondu yaradılıb. Məhz bu Fond vasitəsilə mətbuatın inkişafı ilə bağlı Azərbaycan dövləti üçün prioritet olan istiqamətlər üzrə proseslərin həyata keçirilməsi ilə bağlı müvafiq addımlar atılıb. Biz ötən dövr ərzində bir neçə istiqamətdə önəmli irəliləyişlərin əldə olunduğunun şahidi olmuşuq. İlk növbədə bu, Azərbaycan mediasının maddi-texniki bazasının formalaşması və həmçinin ölkə mətbuatının xarici dairələrdən asılılığının maksimal dərəcədə minimuma endirilməsi ilə bağlıdır. Bu gün bəzi cüzi istisnalar olmaq şərtilə, ayrı-ayrı xarici ölkələr tərəfindən maliyyələşdirilən mətbuat orqanı, KİV Azərbaycanda, demək olar, yoxdur. Bu aspektdən əldə olunan irəliləyiş həm də Azərbaycan informasiya təhlükəsizliyi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Ona görə də müstəqillik dövründə Azərbaycan mətbuatı formalaşıb, yetkinləşib və inkişaf edib. Xarici təsirlərə qarşı mübarizədə informasiya gücü artıb. Daha çox azərbaycançı və dövlətçi olub”.
Vidadi ORDAHALLI
