Nəzakət Məmmədova: “Minsk Qrupu yarandığı dövrdə orada italiyalı diplomat Mario Rafaelli fəal mövqe nümayiş etdirib”
İtaliya Prezidenti Sercio Matarella Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə görüşdən sonra keçirilən brifinqdə ölkəsinin ATƏT-ə edəcəyi sədrlik dönəmində Dağlıq Qarabağ məsələsi üzrə dəstək verəcəyini bildirib:
"Bizim Azərbaycanla ikitərəfli və çoxşaxəli münasibətlərimiz bir az bundan öncə imzaladığımız sazişlərlə də bir daha özünü sübut edir. Mən demək istəyirəm ki, İtaliya tərəfi ATƏT-də sədrliyi çərçivəsində də Azərbaycana öz töhfəsini verəcəyini bir daha vurğulayır. İtaliya xüsusən regionda olan problemlərlə bağlı, həmçinin, Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ problemi ilə bağlı ATƏT-ə sədrlik çərçivəsində öz dəstəyini göstərəcək. Biz istəyirik ki, bu sahə üzrə danışıqların formatlarını dəyişmək əvəzinə, əksinə, regionda təhlükəsizliyi təmin edə biləcək yeni danışıq yolları tapılsın. Çünki bizim fikrimizcə, bu münaqişənin həlli hərbi yolla deyil, siyasi yolla baş verməlidir. Bu həll yolu sabit, uzunmüddətli və beynəlxalq hüquq çərçivəsində olmalıdır”.
Göründüyü kimi, İtaliya Prezidenti münaqişənin nizama salınması ilə bağlı aparılacaq danışıqlarda format dəyişikliyinin də əleyhinə çıxıb. İtalıyanın bu mövqeyini necə dəyərləndirmək olar?
Politoloq Nəzakət Məmmədova “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, İtaliya Prezidenti ölkəsinin ATƏT-də sədrliyi çərçivəsində Azərbaycana öz töhfəsini verə biləcəyini, Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ problemi ilə bağlı təşkilata sədrlik dövründə köməyini göstərəcəyini vurğuladı: “İtaliya Prezidenti Matarella bəyan etdi ki, bu sahə üzrə danışıqların formatını dəyişmək əvəzinə, əksinə, regionda təhlükəsizliyi təmin edə biləcək yeni danışıq yolları tapılsın.
İtaliya Prezidentinin bu mövqeyi elə Azərbaycanın, eləcə də Avropa Birliyinin mövqeyi ilə üst-üstə düşür. Bu yaxınlarda keçirilən Brüssel görüşlərində də Avropa Birliyinin ali komissarı, yeri gəlmişkən, özü də italiyalı olan Federika Mogerini də danışıqları yeni formata keçirməklə bağlı heç bir zərurətin olmadığını Ermənistanın baş naziri Paşinyana bildirmişdi. Prezident İlham Əliyev də öz çıxışının xeyli hissəsini Qarabağ münaqişəsinə həsr etdi. O bildirdi ki, İtaliya Prezidentini münaqişə barədə ətraflı məlumatlandırıb. Qeyd edim ki, bu olduqca vacibdir. ATƏT-in sədri kimi İtaliya münaqişənin həlli istiqamətində müəyyən irəliləyişlərə rəvac verə bilər. Xatırlatmaq yerinə düşərdi ki, İtaliya həm də ATƏT-in Minsk Qrupunun üzvüdür, Minsk Qrupu yarandığı dövrdə orada italiyalı diplomat Mario Rafaelli fəal mövqe nümayiş etdirib.
İtaliya Avropa Birliyinin mühüm ölkələrindən biri, Azərbaycanın Avropada bir nömrəli ticarət tərəfdaşıdır. İtaliya regionda sabitliyin olmasında maraqlıdır. Bu həm onun Azərbaycanla yaxın tərəfdaş olması, enerji layihələrində əməkdaşlıq etməsi, eyni zamanda, Rusiya və İran kimi ənənəvi tərəfdaş ölkələrinin yerləşdiyi bölgədə sabitlikdə maraqlı olması ilə izah oluna bilər. ATƏT-in hazırkı sədri kimi İtaliya Minsk Qrupunun fəaliyyətini intensivləşdirə, Ermənistanın qeyri-konstruktiv cəhdlərinin qarşısını ala bilər. Avropada təhlükəsizliyə məsuliyyət daşıyan təşkilat kimi onun bu məsələlərə tam səlahiyyəti çatır.
Monitorinq qrupunun və faktaraşdırıcı missiyaların hesabatlarının qiymətləndirilməsi, işğalçı Ermənistanın təmas xəttində atəşkəsi pozması səbəbindən lazımi ölçü götürülməsi, ən əsası isə danışıqların hazırkı formatda aparılması və ya yeni format dəyişikliyinə zərurətin olub-olmamasını müzakirəyə çıxararaq münaqişə tərəfləri, eləcə də həmsədr ölkələrlə razılaşdırmaq hazırkı sədr İtaliyanın səlahiyyətindədir”.
Politoloqun sözlərinə görə, Brüsseldə Avropa Birliyi tərəfindən Paşinyana yeni formata ehtiyacın olmadığının bildirilməsi onu deməyə əsas verir ki, İtaliya da Avropa Birliyi üzvü kimi ATƏT-də sədr olduğu dövrdə bu mövqedə qalacaq və danışıqların indiki formatda davam etdirilməsində maraqlıdır: “ATƏT sədri kimi isə o, məsələni diqqətdə saxlaya bilər və Ermənistanın qeyri-konstruktv addımlarının qarşısını vaxtında alaraq, kəsərli tədbirlər görə bilər. Çünki hazırda Ermənistanda vəziyyət gərgindir və payıza doğru daha da kəskinləşməyə doğru gedə bilər. Paşinyanın növbədənkənar parlament seçkiləri keçirmək barədə hökumətin planını açıqlaması Respublika Partiyası tərəfindən narazılıqla qarşılanıb. Onlar seçkiləri 2022-ci ildə keçirəcəklərini bəyan ediblər. Hələ iğtişaşlar başlayanda Putin Ermənistan parlamentində növbədənkənar seçkilər olmayacağını bildirdi. Görünən odur ki, Paşinyanın parlamenti Sarkisyanın partiyasından təmizləmək istəyi ölkə daxilində müqavimətlə qarşılandığı kimi, Rusiyanın da narazılığına səbəb olub. Belə bir mürəkkəb şəraitdə Ermənistan diqqəti daxili problemlərdən yayındırmaq, eləcə də beynəlxalq aləmi şantaj etmək məqsədilə danışıqları pozmağa, habelə Qarabağ və Naxçıvan istiqamətlərində atəşkəsi pozmağa çalışa bilər. Ona görə də ATƏT-in üzərinə hazırda böyük məsuliyyət düşür və İtaliya bunu dərk edir. İtaliya Prezidentinin mövqeyi bu baxımdan Azərbaycanla uyğundur və konstruktiv xarakter daşıyır”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
