Buludxan Xəlilov: “Ermənilər bununla artıq Rusiya ərazisinə qarşı da iddia irəli sürürlər”
Ermənilər gündə bir iddia, bir gülməli fikir irəli sürməsələr, dünyada “Nuhun tufa”nı yenidən qopar. Təsəvvür edin ki, erməni xalqının kasıblığın, möhtaclığın, aclığın girdabında qaldığı bir vaxtda erməni ideoloqları, politoloq və tarixçiləri öz xalqlarının qeydinə qalmaq, onları bu vəziyyətdən çıxarmaq əvəzinə, xam xəyallara düşürlər, gördükləri yuxuları dünyaya bəyan etməklə məşğul olurlar.
Bu gün ermənilər Azərbaycan ərazilərini işğal etməklə, Gürcüstan, Türkiyə torpaqlarına qarşı iddialar irəli sürməklə kifayətlənməyib, indi də Rusiya ərazisinə tamah salırlar. Özü də bilirsiniz dolayısı ilə Rusiyanın hansı ərazilərinə qarşı iddia sürürlər? Yakutiya (Saxa) Respublikasına. Son zamanlar sosial şəbəkələrdə ermənilərin çəkdiyi bir sənədli film, veriliş yayılıb. Sözügedən vizual çarxda Rusiyanın şimalında yerləşən Saxa-Yakutiyanı “Uranhay” adlandıran ermənilər iddia edirlər ki, guya yakutlar ermənilərlə eyni “milli mənşəyə” aiddir. Hətta bu iddianı filmdə erməni tədqiqatçısı Yuri Sarqısyan da irəli sürür. O iddia edir ki, guya məşhur Baykal gölü “Ararat dənizi”dir.
Ümumiyyətlə, bütün dünyaya məlumdur ki, saxa-yakutlar türk mənşəlidirlər və onlar qədim türklərin genetik kodunun daşıyıcısı olan xalqlardan biridir. Digər tərəfdən də saxa-yakutlarla erməiləri birləşdirən heç bir tarixi bağ yoxdur.
Türkoloqların verdikləri məlumata görə, ermənilər özləri də bilmir kimdirlər. Milli kimliyi, tarixi kökü şübhəli olan toplumun özünü gündə bir xalqa yamaq etmək cəhdinin uğursuz olduğunu deyən türkoloqlar hesab edirlər ki, saxalar, yaxud yakutlar türk toplumudur, onların bir hissəsi xristianlığın pravoslav təriqətinə, bir qismi isə dədə-babalarından miras qalan şamançılıq inancına tapınır.
Qeyd edək ki, Saxa Respublikası Sibirin şimal-şərqində yerləşir.
Ermənilərin saxa-yakutları “erməni”, Saxa Respublikasını “Uranhay”, Baykal gölünü isə “Ararat dənizi” adlandırmasının heç bir əsası olmadığını deyən Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin filologiya fakültəsinin dekanı, professor Buludxan Xəlilov hesab edir ki, bu iddia ermənilərin növbəti sərsəmləmələrindən biridir: “Əvvəla onu qeyd edim ki, yakutların ermənilərlə genetik qohumluğunu və o ərazilərin ermənilərlə bağlı olmasını iddia etmək ermənilər haqqında o təsəvvürü yaradır ki, onlar bir xalq olaraq doğrudan da çaşıblar. Özlərinə heç bir genetik yaxınlığı olmayan bir xalqı öz adlarına bağlamaları o deməkdir ki, ermənilərin maarif səviyyəsi çox aşağıdır. Ermənilərin elm adamları bu iddianı irəli sürürlərsə, demək, onlar elmlə məşğul olmurlar, şou yaradırlar, özlərini dilə-dişə salırlar. Görünür, beynəlxalq aləmə, cəmiyyətə təqdim etmək üçün bir orijinal işləri olmadığından, gündəmə gəlmək üçün bu cür gülməli iddialarla dünya insanlarını həm özlərinə güldürürlər, həm də maraq dairəsinə düşürlər. Bu dünyada qəbul olunmuş bir aksiomdur ki, yakutlar türkdilli xalqlardan biridir. Bunu dünya türkologiya sahəsində aparılan tədqiqatlar da sübut edir. Yakutlar digər türk xalqlarından nisbətən uzaq olan Sibirdə yaşayırlar. Bu uzaqlaşma onlarda başqa türk xalqlarından fərqli dil xüsusiyyətləri yaradıb. Bunun da səbəbi odur ki, onlar təcrid olunmuş şəkildə yaşayıblar. Yakutlar saxa türkləridir və onların bir qismi lap qədim dövrlərdə İtaliya ərazisinə köçüb gedib. Tədqiqatlar göstərir ki, etruskların ulu babaları saxalar olub. Onların dil xüsusiyyətlərində çox ciddi yaxınlıqlar var. Məşhur Türkiyə tədqiqatçısı Adilə Ayda İtaliyada etruskların yaşadığı ərazidə olub və onların dil xüsusiyyətlərini aydınlaşdırıb. O müəyyən edib ki, etruskların dili türk kökənlidir, türk dilidir. Türkoloji tədqiqatlar birmənalı şəkildə təsdiq edib ki, etrusklar saxa-yakutlarla bağlıdırlar. Mən erməni alimlərinə məsləhət görərdim ki, ən azı Adilə Aydanın “Etrusklar türküdülərmi?” kitabını oxusunlar. Və onu da araşdırıb ki, etrusklar indiki saxaların yaşadığı ərazilərdən İtaliyaya köç ediblər. Onlar kitab oxuyub, tədqiqatlarla tanış olub görsünlər ki, bu məsələ mübahisə obyekti deyil, ola da bilməz”.
Yakutlarla ermənilərin nə din, nə də milli mənsubiyyət baxımından heç bir yaxınlığının olmadığını vurğulayan B.Xəlilov hesab edir ki, yakutların bir qismi şamançılıq inancına tapınır və şamançılığın da ermənilərə heç bir aidiyyəti yoxdur.
“Şamançılığın ermənilərə nə aidiyyatı var? Ermənilər utanmasalar, hətta Cənubi Azərbaycanda olan xələc dialektini də öz adlarına çıxacaqlar ki, bu da bizim dialektimizdir. Mənə elə gəlir ki, ermənilər dünya siyasətində, iqtisadiyyatında, mədəniyyətində kifayət qədər iç üzünü açmış bir millət olduğu üçün, onlar gündəmdə qalmaq üçün nə istəyirlər deyirlər və yazırlar” - deyə bildirən B.Xəlilovun fikrincə, ermənilər yakutları öz adlarına bağlamaq cəhdləri ilə Rusiya ərazisinə də iddia edirlər.
“Ermənilər bununla artıq Rusiya ərazisinə qarşı da iddia irəli sürürlər. Yumşaq desəm, bunlar artıq ağıllarını itiriblər. Azərbaycan Prezidenti, ictimai-siyasi xadimlərimiz, alimlərimiz deyəndə ki, ermənilərin torpaq iddiası dünya üçün qorxuludur, buna reaksiya vermək istəmirdilər. Ancaq bu gün görürsünüz ki, bizim dediklərimizi zaman sübut edir. Ermənilər Azərbaycan torpaqlarına qarşı iddia irəli sürürlər, bizim ardımızca Gürcüstanın torpaqlarına qarşı iddialarını ortaya qoymağa başladılar. İndi də görürsünüz ki, onlar Rusiya ərazisinə iddia edirlər. O ərazilərə ki, burada heç vaxt erməni yaşamayıb, yaşamır da. Həmişə demişəm, yenə də deyirəm, ermənilər Fransada yaşasalar, deyəcəklər ki, bura bizimdir. Ümumiyyətlə, harada bir erməni varsa, onlar deyirlər ki, bura bizimdir və burada dövlət qurmalıyıq. Bu gün erməni məsələsi təkcə bizi yox, bütün dünyanı narahat etməlidir. Erməni problemi zahirən bu gün Azərbaycanın problemidir, ancaq onun daxilinə baxanda o, dünyanın, bəşəriyyətin problemidir”- deyə B.Xəlilov bildirdi.
İradə SARIYEVA
