Nəzakət Məmmədova: “BMT-yə müraciətin Azərbaycan, Türkiyə ilə yanaşı, Gürcüstan tərəfindən də ünvanlanması bu anlaşılmazlığa son qoydu”
Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyənin BMT yanında daimi nümayəndələri “Cənub Qaz Dəhlizi” və TANAP layihəsinin fəaliyyətə başlaması ilə əlaqədar BMT baş katibinə birgə məktub ünvanlayıblar.
Məktubda “Cənub Qaz Dəhlizi”nin əsasının 20 sentyabr 2014-cü ildə qoyulduğu qeyd olunur. 40 milyard ABŞ dollarından artıq sərmayənin cəlb olunduğu və dünyada ən böyük infrastruktur layihələrindən biri olan “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsinə “Şahdəniz-2” qaz yatağının işlənməsi, Cənubi Qafqaz boru xətti, TANAP və TAP layihələrinin daxil olduğu diqqətə çatdırılır. Bu layihənin enerji təhlükəsizliyinə töhfə verdiyi qeyd olunaraq dünyamiqyaslı bu təşəbbüsün beynəlxalq əməkdaşlıq sayəsində həyata keçirildiyi diqqətə çatdırılır. Sözügedən layihənin Avropada və regionda yalnız enerji sahəsində deyil, digər sektorlarda da əməkdaşlığı dərinləşdirəcəyi vurğulanır.
Məktubda “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsinin əsrin ən böyük layihələrindən biri olduğu qeyd olunaraq, regionun gələcək çiçəklənməsi, iqtisadi və sosial rifah ilə sinonim təşkil etdiyi və qlobal enerji tələbatının şaxələndirilməsinə töhfə verərək Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinin icrası istiqamətində olan qlobal səylərə, sülhə və təhlükəsizliyə xidmət etdiyi diqqətə çatdırılır.
Məktub BMT Baş Assambleyasının 72-ci sessiyasının müvafiq gündəlik maddələrinə uyğun olaraq A/72/890 nömrəsi ilə BMT Baş Assambleyasının sənədi kimi yayılıb.
Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyənin BMT yanında daimi nümayəndələrinin bu birgə təşəbbüsünü necə qiymətləndirmək olar?
Politoloq Nəzakət Məmmədova qəzetimizə açıqlamasında bildirdi ki, Azərbaycan, Türkiyə və Gürcüstan BMT yanında daimi nümayəndələrinin təşkilata müraciətinin Baş Assambleyanın sənədi kimi yayılması olduqca mühüm bir diplomatik hadisədir: “Bu, enerji sahəsində həmin ölkələrin iştirakı ilə həyata keçirilən əhəmiyyətli layihənin diplomatik müstəvidə uğurunun davam etməsi deməkdir. Baş Assambleya BMT kimi dünyada ən mötəbər beynəlxalq təşkilatın əsas orqanlarından biri, bütün üzv dövlətlərin beynəlxalq əhəmiyyətli məsələləri müzakirə etdiyi bir yerdir. Bu orqan tərəfindən belə bir sənədin yayılması bu mühüm layihənin BMT və dünya ictimaiyyəti tərəfindən təqdirəlayiq addım kimi qəbul edilməsi, ona olan böyük beynəlxalq dəstəyin ifadəsidir. Bu həm də layihəyə qarşı çıxan müəyyən dairələrə verilmiş tutarlı cavabdır. Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemi dövlətlərin atdığı hər bir addımın həm də beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən tanınmasını, diplomatik dəstək qazanmasını, beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən təqdirəlayiq addım kimi qəbul edilməsini tələb edir”.
Politoloqun sözlərinə görə, dövlətlərarası münasibətlər, hər birimizin də müşahidə etdiyi kimi, o qədər də rəvan, problemsiz deyil və bəzən bir dövlətin öz milli maraqlarına uyğun atdığı addım digərləri tərəfindən heç də təqdir olunmur, əksinə, aşkar və gizli rəqabət, maneçilik, həyata keçirilən müxtəlif layihələrə qarşı təşkil olunmuş kampaniyalarla müşahidə olunur: “Xüsusilə enerji sahəsi üzrə dünyada resurslar, eləcə də resurslar uğrunda mübarizə hazırkı dünya siyasətində ən kəskin rəqabətin bəzən silahlı münaqişələrə keçdiyi bir sahədir.
Bu mühüm strateji sahə enerji resursları olan ölkələr, tranzit yolları və satış bazarları arasında mürəkkəb əlaqəni qaçılmaz edərək, həm də qlobal və regional oyunçular, iştirakçı dövlətlər arasında çox çətin başa gəlinən əməkdaşlığı və əks qüvvələrin rəqabətini şərtləndirir. Azərbaycan Respublikası da müstəqillik əldə etdikdən və qlobal enerji layihələrinə təşəbbüskar ölkə kimi başlayandan sonra müxtəlif təzyiqlərlə, çətinliklərlə üzləşib, lakin 1994-cü ildə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin əsasını qoyduğu dayanıqlı, sarsılmaz enerji strategiyası sayəsində bütün təhdidlərin öhdəsindən gəlməyə müvəffəq olub”.
Nəzakət Məmmədova hesab edir ki, zamanın sınağından çıxan bu düzgün enerji strategiyası Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunu artırıb, onu regionda və qlobal səviyyədə etibarlı tərəfdaşa çevirib: “Azərbaycan həm enerji resursları ilə zəngin ölkə, həm də tranzit dövlət rolunda çıxış edərək, Avropanın enerji təminatının diversifikasiya olunmasında rol oynayır. TANAP isə belə layihələrin hələ ki, ən sonuncusudur. Təbii ki, onun da həyata keçirilməsi asan olmadı. Lakin Prezident İlham Əliyevin əzmkarlığı sayəsində layihə geosiyasi reallığa çevrildi. BMT Baş Assambleyası kimi mötəbər bir qurumun bununla bağlı sənəd qəbul etməsi isə artıq bu layihənin həm də beynəlxalq təminat altına alınması deməkdir.
Üstəlik, Gürcüstanda baş verən daxili məsələlərlə bağlı bu ölkənin TANAP-ın açılışında yüksək səviyyədə iştirak edə bilməməsi bəzi qüvvələrin bunu dezinformasiya şəklində layihəyə qarşı istifadə etməsinə səbəb olmuşdu. Lakin BMT-yə müraciətin Azərbaycan, Türkiyə ilə yanaşı, Gürcüstan tərəfindən də ünvanlanması bu anlaşılmazlığa son qoydu və bu ölkələrin əməkdaşlıq əzmini bir daha təsdiq etmiş oldu”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
