Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinin uzanmasının ümdə səbəblərindən biri heç şübhəsiz ki, bu məsələyə hələ əd ikili standartlardan yanaşılmasıdır. Elə bundan irəli gəlir ki, işğal faktını ortada olmasına rəğmən, hələ də buna görə Ermənistana hansısa formada sanksiya tətbiq olunmur. Əksinə, işğalçıya, separtçı recimə qujaq açılır. Hər halda Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində yaradılmış qondarma rejimin "prezidenti" kimi özünü təqdim edən Bako Saakyan ABŞ-a səfərinə başqa ad vermək olmaz.
Xatırladaq ki, separtçıların rəhbərinin ABŞ konqresinin inzibati binasında qondarma rejimi təbliğ edən tədbir keçirməsi ilə əlaqədar ABŞ-ın Azərbaycandakı səfiri Robert Sekuta Xariji İşlər Nazirliyinə çağırılıb, ölkəmizin ABŞ Dövlət Departamentinə ünvanlandığı etiraz notası ona təqdim edilib. Həmçinin, Azərbaycanın ABŞ-dakı səfiri Dövlət Departamentində görüş keçirərək Azərbaycanın etirazını ABŞ tərəfinə çatdırıb. Notada Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsinin Xankəndi şəhərinin sakini olan Bako Saakyanın saxta məlumatlar təqdim edərək Ermənistan pasportu ilə ABŞ vizası alması və ABŞ ərazisinə daxil olmasının beynəxalq hüquq baxımından qeyri-mümkün olması diqqətə çatdırılıb. Bu, beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə, BMT Təhlükəsizlik Şurasının müvafiq qətnamələrinə, Azərbaycan və ABŞ arasında imzalanmış ikitərəfli sənədlərə də ziddir. Amma qeyd edilənlərə, əvvəldən olunan xəbərdarlıqlara rəğmən, Bako Saakyanın ABŞ-a səfərinə Vaşinqton şərait yaratdı, ona Azərbaycan ərazilərinin işğalını dəstəkləmək üçün ABŞ ərazisində maliyyə toplamaq məqsədi daşıyan tədbirlər keçirməsinə icazə verildi. Belə vəziyyət faktiki olaraq ABŞ-ın Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə əlaqədar mövqeyində ikili standartların bariz nümunəsinə çevrildi.
Məsələnin maraq doğuran digər tərəfləri də var. Belə ki, postsovet məkanında olan digər separatçı rejimlərə münasibətdə ABŞ tərəfindən xüsusi sanksiyalar tətbiq olunduğu halda, zəbt olunmuş ərazilərimizdə yaradılmış qondarma rejimin nümayəndələrinin ABŞ ərazisinə daxil olmasına imkan yaradılır. Məlumdur ki, separtçı fəaliyyətə görə, Krımın, Cənubi Osetiyanın, Abxaziyanın, Dnestryanı Respublikanın və digər bu kimi qurumların rəhbərlərinə ABŞ-a girmək qadağan olunub, onlara sanksiyalar tətbiq olunub. Amma nədənsə Bako Saakyana ABŞ hərətərfli imkan yaradır. Bundan irəli gəlir ki, separatçı rejimin başçısı Konqresdə görüş keçirir, konqresmenlərlə təmasda olur, onlara separatçı recimin təltiflərini təqdim edir. Bax bu, ikili standartların əsl nümunəsidir. Bako Saakyanın ABŞ-a səfərinə yaradılan şərait Amerikanın özünün bəyan etdiyi prinsiplərinə və beynəlxalq qanunvericiliyin tələblərinə zidd bir addımdır. Bel əvəziyyət həm də onun göstərijisidir ki, ABŞ Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli ilə bağlı ikili standartlar siyasətindən hələ də əl çəkməyib. Halbuki, BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvü və Minsk Qrupunun həmsədri kimi ABŞ Ermənistan qoşunlarının Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərindən çıxarılması və azərbaycanlı məcburi köçkünlərin öz doğma torpaqlarına qayıtmasına çalışmalıdır. Ekspertlər iəs qeyd edir ki, ABŞ-ın bir tərəfdən münaqişənin danışıqlar yolu ilə həllinə çağırış etməsi, digər tərəfdən qondarma rejimin təbliğinə imkan yaratması Vaşinqtonun qərəzsizliyi və obyektivliyi barədə ciddi suallar yaradır.belə vəziyyət regionda davamlı sülh və təhlükəsizliyin təmin olunması istiqamətində olan səylərə ciddi zərər vurur.
Başqa bir tərəfdən ABŞ rəsmiləri Bako Saakyanın Azərbaycan vətəndaşı, Dağlıq Qarabağ bölgəsinin Xankəndi şəhərinin sakini olması və saxta məlumatlar təqdim edərək Ermənistan pasportu ilə ABŞ vizası alması və bu ölkəyə səfər etməsini yaxşı bilirlər. Lakin bunu bilə-bilə özləri qondarma separatçı rejimin "lideri"nin ABŞ-a girə bilməsinə şərait yaradırlar. Bu da ABş-ın obyektğivlikdən uzaq bir mövqe tutmasını real təzahürüdür. Hər halda baş verənlər ABŞ-a qarşı Azərbayjan ijtimaiyyətində inamı tam sarsıdır. Bu, ABŞ-ın onsuz da dünyada zəifləməkdə olan nüfuzuna növbəti jiddi zərbə sayılır.
Artıq Azərbaycanda ekspertlərin, deputatların, ictimaiyyət nümayəndələri və ziyalıların ilk reaksiyaları da bunu əyani göstərir. MM-in bir neçə deputatının reaksiyalarına baxmaq kifayətdir.
MM-in sədr müavini Bahar Muradova “Trend”ə bildirib ki, ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədri olan, özünü dünyada sülh və demokratiya carçısı adlandıran Amerika Birləşmiş Ştatlarının Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə münasibəti qəbuledilməzdir.
B.Muradova bildirib ki, bu hadisə həm təəccüblüdür, həm də narahatlıq doğurur: "Birləşmiş Ştatların oxşar məsələlərdə başqa ölkələrə də münasibətini görürük. Amma Azərbaycana qarşı bunun tam əksini görürük. Artıq dünyada beynəlxalq hüququn prinsiplərinə söykənən, bu standartlara uyğun siyasət demək olar ki yoxdur. Ona görə də bu məsələdə birmənalı fikir söyləmək çətindir. Çünki ən böyük dövlətlərin xarici siyasətindəki ziddiyyətlər imkan vermir ki, konkret fikir söyləyək. Yəni indi biz qətiyyətlə bilmirik ki, ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədri olan böyük dövlətin separatçılığa, bölücülüyə, ölkələrin ərazi bütövlüyünə münasibəti birmənalıdır".
Milli Məclisin sədr müavini qeyd edib ki, B.Saakyanın ABŞ-a səfəri və Konqresdə görüşlər keçirməsi rəsmi Vaşinqtonun həm də ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədri kimi üzərinə götürdüyü mandata uyğun deyil: "Düşünmürəm ki, orada kimsə qondarma rejimin tanınmadığını, Azərbaycanın işğal olunmuş ərazisində separatçı rejimin fəaliyyət göstərdiyini bilməsin. Belə bir qanunsuz rejimin "rəhbəri"nin ABŞ-a dəvət olunmasının, müxtəlif tədbirlərdə, qəbullarda iştirakının, açıqlamalar verməsinin ATƏT-in Minsk qrupunun mandatına uyğun olmadığını, beynəlxalq hüquq normalarına zidd olduğunu ABŞ anlamamış deyil. Bununla da onlar ən azından öz mövqelərini Azərbaycanda şübhə altına atır, problemin həlli üçün səy göstərdiklərinə inamı azaldır".
Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində yaradılmış qondarma rejimin "başçısı" kimi özünü təqdim edən Bako Saakyanın Birləşmiş Ştatlara səfəri və ABŞ Konqresində görüşlər keçirməsi rəsmi Vaşinqtonun Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması ilə bağlı vasitəçilik missiyasında haqsızlığa, ədalətsizliyə və hörmətsizliyə yol verdiyini göstərir. Bunu isə “Trend”ə Milli Məclisin deputatı Elman Məmmədov bildirib.
O qeyd edib ki, ABŞ Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində tərəfsiz vasitəçi deyil: “Separatçıların ABŞ-a getməsi dünən, bu gün olmayıb, 1992-ci ildən indiyə qədər bu proses davam edir. Belə olan halda biz ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədr dövlətlərinin Dağlıq Qarabağ münaqişəsini ədalətli şəkildə həll edəcəyinə necə ümid bəsləyə bilərik?! Təbii ki, heç cür".
Millət vəkili vurğulayıb ki, B.Saakyanın ABŞ-a səfəri Birləşmiş Ştatların siyasətində ikili standartların bariz nümunəsidir.
Qeyd edək ki, Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində yaradılmış qondarma rejimin “prezidenti” kimi özünü təqdim edən Bako Saakyanın ABŞ-a səfəri və ABŞ Konqresinin inzibati binasında qondarma rejimi təbliğ edən tədbir keçirməsi ilə əlaqədar olaraq Birləşmiş Ştatların Azərbaycandakı səfiri Robert Sekuta bir müddət əvvəl Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılıb. Səfirə Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin ABŞ Dövlət Departamentinə ünvanladığı etiraz notası təqdim edilib.
Tahir TAĞIYEV
