Məhəmməd Əsədullazadə: “İngiltərənin sanksiya siyasəti və Rusiya oliqarxiyasının əmlak, maliyyə hesablarına həbs qoyması Putinə qarşı daxili narazılığı artırmış olacaq”
Məlum olduğu kimi, Böyük Britaniya ilə Rusiya arasında diplomatik qalmaqal pik həddə çatıb. Məsələ ondadır ki, martın 5-də Böyük Britaniya xüsusi xidmətlərinə casusluqda günahlandırılan və hazırda İngiltərədə yaşayan Sergey Skripal Solsberi şəhərində ticarət mərkəzində naməlum maddədən zəhərlənərək xəstəxanaya yerləşdirilib. Məlum hadisədən sonra iki ölkə arasında münasibətlər pozulub.
Hökumət başçısı Tereza Mey Rusiya əleyhinə məxfi tədbilərin görüləcəyini bəyan edib: “Bu tədbirlər düşmənçilik münasibəti göstərən dövlətin fəaliyyətindən irəli gələn təhlükəyə qarşı yönəlib”.
Mey, həmçinin, “Skripal işi” ilə bağlı 23 rusiyalı diplomatın ölkədən çıxarılacağını vurğulayıb. Diplomatlara Britaniyanı tərk etmələri üçün bir həftə vaxt verilib.
Bundan əlavə, Rusiya ilə yüksək səviyyəli müqavilələr ləğv edilib. Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrovun Londona dəvəti geri götürülüb. Diplomatik skandal bununla bitmir. Qərara əsasən, britaniyalı nazirlər və yüksək vəzifəli məmurlar Rusiyada keçiriləcək futbol üzrə Dünya çempionatında iştirak etməyəcəklər.
Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi isə bu addımı Rusiyaya qarşı təxribat adlandırıb. Rusiya XİN başçısı Sergey Lavrov bildirib ki, Rusiya Böyük Britaniyanın hərəkətlərinə cavab olaraq ingilis diplomatlarını deportasiya edəcək. O, İngiltərə tərəfindən Rusiyanın günahlandırılmasını qəbul etməyib. Bu məsələnin anlaşılmaz olduğunu bildirib. Lavrov ABŞ xarici siyasətinə cavabdeh olan Mike Pompeo ilə də işləməyə hazır olduqlarını deyib.
Ümumilikdə, hər iki dövlət dünya siyasətinə yön verən ölkələr olmaqla yanaşı, BMT Təhlükəsizlk Şurasının daimi üzvləridirlər. Şübhəsiz ki, iki ölkə arasında yaşanan diplomatik qalmaqal beynəlxalq münasibətlərə təsirsiz ötüşməyəcək. Ümumən baş verənləri ekspertlər necə dəyərləndirir və bunun sonunu necə proqnozlaşdırırlar?
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən politoloq Məhəmməd Əsədullazadə buna bir neçə kontekstdən yanaşdı: “Britaniyanın baş naziri Tereza Meyin parlamentdə məlum kimyəvi zəhər skandalı ilə bağlı Rusiyaya qarşı analoqu olmayan sanksiyaların tətbiqi ilə bağlı bəyanatı iki ölkə arasında siyasi əlaqələrin kəsilməsinə və iqtisadi müharibəyə səbəb ola bilər. Rusiyanın Böyük Britaniyada sığınacaq tapmış hərbi kəşfiyyat xidmətinin sabiq polkovniki S.Skripalın öldürülməsinə cəhd şübhələri Kreml üzərinə çəkdi. Çünki Kreml rəhbərliyi öz keçmiş kəşfiyyat işçilərinə qarşı xaricdə bu kimi əməliyyatlar keçirərək, onların fiziki məhvinə nail olub. Tereza Meyin Londonda rusiyalı oliqarxların və biznesmenlərin mülklərinin müsadirə ediləcəyini, Rusiya elitasına qarşı sanksiyaları genişləndirəcəyini deməsi Moskvada dərin narahatlığa səbəb olub. London rus diplomatları artıq bu ölkənin kəşfiyyatçıları kimi dəyərləndirir və onları bir həftə ərzində ölkəni tərk etməyə çağırıb.
Moskva Britaniyanın Sovet dövründən qalmış kimyəvi sinir maddəsinin sabiq rusiyalı casus Sergey Skripalı və onun qızı Yuliyanı İngiltərənin Solsberi şəhərində zəhərləməsinə dair izahat tələbinə məhəl qoymadıqdan sonra Böyük Britaniya 23 Rusiya diplomatını ölkədən çıxaracağını deyib. Rusiyada seçkiöncəsi bu ölkəyə qarşı İngiltərə və Qərbin kəskin iddiaları, hətta NATO-nun bu kimyəvi zəhərlənməni NATO ərazisində silah kimi istifadə olunması ilə bağlı açıqlamaları yaxın perspektivdə Qərblə Rusiya arasında siyasi iplərin qopacağından xəbər verir. Hər şey Putinin ikiqütblü dünya düzəni qurmaq siyasətindən başladı. Putin 2008-ci ildən başlayaraq Şərqi Avropa və qonşularına qarşı sərt xətt siyasəti həyata keçirir. Dünyada silahlanmanı artıraraq, qlobal təhlükəsizliyi təhdid etməyə başladı. Görünür, Qərbdə Putinin bu siyasəti ciddi şəkildə həyəcan doğurur. Qərb ölkələri, hesab edirəm ki, Putinə qarşı sanksiyaları genişləndirəcək. ABŞ və Böyük Britaniya bir cinahda olaraq Putini küncə sıxışdırmağa cəhd edəcəklər. Britaniyanın sanksiya siyasəti və Rusiya oliqarxiyasının əmlak, maliyyə hesablarına həbs qoyması Putinə qarşı daxili narazılığı artırmış olacaq”.
Vidadi ORDAHALLI
