Məlum olduğu kimi, Azərbaycan ordusunun martın 12-dən başlayan irimiqyaslı hərbi təlimləri erməni dairələrində ciddi qorxu yaradıb. Məsələyə siyasi don geyindirmək üçün İrəvan bu təlimləri “ATƏT öhdəliklərinin pozulması” kimi xarakterizə etməyə çalışır.
Halbuki, Azərbaycan sadəcə öz torpağında hərbi təlimlər keçirir. Amma Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat katibi Tiqran Balayan, nədənsə, bunu nəzərə almır: “Azərbaycanda hərbi təlimlər təşkilatın üzvlərinə əvvəlcədən məlumat vermədən, ATƏT-in öhdəliklərinin açıq şəkildə pozulması ilə aparılır”. Lakin Bakı bu açıqlamanı tamamilə absurd sayır.
Digər tərəfdən Bakı açıq mətnlə bildirir ki, təlimlərin ATƏT öhdəliklərinin pozulması, Vyana razılaşmasına zidd olmasına dair erməni tərəfinin səsləndirdiyi fikirlər qətiyyən reallığı əks etdirmir. Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat xidmətinin rəhbəri Hikmət Hacıyev də qeyd edir ki, hazırda Azərbaycan silahlı qüvvələri tərəfindən Azərbaycanın suveren ərazilərində həyata keçirilən təlim ATƏT-in 2011-ci ildə qəbul edilmiş Vyana sənədinin beşinci fəslinin müddəalarına uyğundur: “ BMT Nizamnaməsi, Helsinki Yekun Aktı və digər ATƏT sənədləri çərçivəsində üzərinə götürdüyü öhdəliklərini kobud şəkildə pozan Ermənistan gücdən istifadə edərək Azərbaycan ərazilərini işğal edib. Ermənistan qoşunlarının Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində mövcudluğunu davam etdirməsi regional sülh və təhlükəsizlik üçün ciddi təhdid olaraq qalır. Vyana sənədi çərçivəsində üzərinə götürdüyü öhdəliklərini kobud şəkildə pozaraq, Ermənistan Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində yerləşdirdiyi canlı qüvvə, hərbi texnikanın sayı və dislokasiya yerləri, həmçinin işğal olunmuş ərazilərdə Ermənistan prezidentinin iştirakı ilə keçirdiyi hərbi təlimlər barədə heç bir məlumat vermir. Bu qüvvələr Vyana sənədi üzrə müvafiq inspeksiyalardan gizlədilir”.
Azərbaycanın keçirdiyi yeni hərbi təlimlərə erməni tərəfinin bu qədər qorxu içində reaksiya verməsi, ekspertlərə görə, heç də təsadüfi xarakter daşımır. Çünki bununla Azərbaycan açıq mesaj verir ki, aprel seçkilərindən sonra Qarabağ məsələsində danışıqlar yolu ilə irəliləyiş olmayacağı halda məsələnin hərb müstəvisində çözülməsi qaçılmaz olacaq.
Erməni hərbi ekspert Vahan Badasyan qeyd edir ki, Azərbaycandan fərqli olaraq, bu gün Ermənistan dagılma təhlükəsi qarşısındadır. O, ölkəni tərk edənlərin sürətlə artdığını, iqtisadiyyatın talan edildiyini və xarici çağırışların artdığını, həm Azərbaycan, həm də Türkiyə tərəfindən ölkənin ciddi təzyiq altında olduğunu bildirir: “Bütün bunlar Ermənistanı hərbi cəhətdən də çox zəiflədib. Azərbaycanın Qarabağda yeni hücumu qısa vaxtda həyata keçəcək və bunun nəticəsi bizim üçün ağır olacaq. İndi Azərbaycan ordusunun keçirdiyi təlimlər də bir xəbərdarlıqdır”. Xatırladaq ki, eyni mövqe Ermənistan fövqəladə hallar nazirinin müavini olan general, “Qarabağ veteranı” Astvatsatur Petrosyan tərəfindən də sərgilənib. O bildirir ki, Azərbaycanın bu irimiqyaslı təlimləri həqiqətən İrəvan üçüq çox narahatedicidir: “Bu təlimlər hərbi-strateji əhəmiyyət daşıyır, operativ və strateji mühüm istiqamətlər üzrə keçirilir. Hərb qanunlarına əsasən, hərbi əməliyyatlardan əvvəl həmişə genişmiqyaslı təlimlər olur. Hərbi təlimlər adı altında bütün qüvvələri toplayırlar və bu təlimlər altında maskalanaraq sakitcə ikinci mərhələyə keçirlər, müharibəni modelləşdirirlər. Bu istisna deyil, biz hazır olmalıyıq”. Ermənistan Demokrat partiyasının lideri Aram Sarkisyan isə məsələyə başqa rakursdan nəzər salır: “Aydındır ki, Dağlıq Qarabağda hərbi əməliyyatlar bərpa olunarsa, Azərbaycan Türkiyənin birbaşa dəstəyi ilə Naxçıvan ərazisindən Ermənistana zərbə endirməkdə tərəddüd etməyəcək. Nəzərə alanda ki, muxtar respublikadan İrəvana qədər məsafə cəmi 80 kilometrdir, bu məsafə reaktiv yaylım atəşi sistemləri üçün tamamilə əlçatandır”. Sarkisyan xatırladıb ki, Naxçıvanda müntəzəm olaraq Türkiyə və Azərbaycan birgə təlimləri keçirilir. Qeyd edək ki, Azərbaycan ordusu doğrudan da son illər Naxçıvana böyük həcmdə hərbi qüvvə cəmləşdirir. Naxçıvan Əlahiddə Ümumqoşun Ordusu ən yeni hərbi texnika və silahlarla, o cümlədən “Smerç” reaktiv yaylım atəşi sistemləri, “Solntsepek” TOS-1A ağır odsaçanları, Türkiyə və İsraildən alınan 120-150 kilometr mənzilli raket sistemləri, T-90S tankları və digər yeni hücum texnikası ilə silahlanıb. Aydın məsələdir ki, mümkün hərbi əməliyyatlar zamanı Ermənistanın bütün ərazisi Azərbaycan ordusunun hədəfində olacaq. Bu mənada ermənilərin narahatlığı tamamilə başadüşüləndir.
İndlikdə ekspertlər hərbi təlimlərin Azərbaycan üçün böyük əhəmiyyətinin olduğunu və sonunda bunun müsbət nəticələrinin olacağını bildirir. Eyni zamanda bu cür təlimlərin tez-tez keçirilməsinin vacibliyi vurğulanır. Elə son təlimlərin də ermənilər arasında xof yaratdığı açıq şəkildə görünür. Bir daha qeyd edək ki, Ali Baş Komandan İlham Əliyevin təsdiq etdiyi plana əsasən, Azərbaycan ordusu martın 12-dən müxtəlif qoşun növləri, qismləri, birlik və birləşmələrin iştirakı ilə genişmiqyaslı təlimlərə başlayıb. Təlimlərə 25 min nəfərədək şəxsi heyət, 250-dək tank və digər zirehli texnika, 1000-dək müxtəlif çaplı raket və artilleriya qurğusu, reaktiv yaylım atəş sistemi və minaatan, 50-dək müxtəlif təyinatlı ordu və cəbhə aviasiyası cəlb olunub. Təlimlər martın 17-dək davam edəcək.
Tahir TAĞIYEV
