Hərb müstəvisində Azərbaycanın Ermənistan üzərində kifayət qədər böyük üstünlüyə malik olması, ordumuzun işğalçı qüvvələri istənilən an darmadağın edə biləcəyi bu gün erməni ictimaiyyətinə də yaxşı məlum olan reallıqdır. Elə bu səbəbdən hazırda İrəvanın ən böyük istəklərindən biri Qarabağ münaqişəsinin hərb müstəvisində çözümünün qarşısının alınmasıdır. Amma Ermənistanda yaxşı bilirlər ki, yaxın tezlikdə konfliktin dinc müstəvidə həlli istiqamətində addımlar atılmasa, yeni savaş qaçılmaz olacaq. Bu fonda İrəvanı ciddi surətdə narahat edən məqamlardan biri isə Azərbaycan ordusunun yeni genişmiqyaslı hərbi təlimləridir.
Xatırladlaq ki, martın 17-dək keçriləcək təlimlərdə 25 min nəfərədək şəxsi heyət, 250-dək tank və digər zirehli texnika, 1000-dək müxtəlif çaplı raket və artilleriya qurğusu, reaktiv yaylım atəş sistemi və minaatan, 50-dək müxtəlif təyinatlı ordu və cəbhə aviasiyası iştirak edir. Məlumatlara görə, genişmiqyaslı hərbi təlimlər ilk növbədə ordunu daim ayıq və tətikdə saxlamaq məqsədi daşıyır. Müharibə şəraitində olan bir ölkənin ordusunun belə təlimlər keçirməsi normal haldır. Lakin burada diqqət çəkən məqamlardan biri təlimlərin prezident seçkilərindən sonra Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı gözlənilən proseslər öncəsi baş tutmasıdır. Bu fonda erməni siyasi şərhçi Sarkis Artsruni yazır ki, Azərbaycan ordusunun təlimlərə başlaması Bakının mövcud status-kvo ilə barışmayacağını və yaxın zamanlarda ərazilərin azad olunması üçün hərəkətə keçəcəyini göstərir: “Ermənistanda bəziləri bunu seçkilərə hesablanmış addım kimi dəyərləndirir, halbuki, bu yanaşma özünü aldatmaqdır. Bu addım seçkidən sonra gedişlərdən xəbər verir. Bakı həmsədr ölkələrinə göstərir ki, Qarabağdakı status-kvo ilə barışmayacaq”. Erməni şərhçi hesab edir ki, rəsmi Bakı bu siyasətini davam etdirərək, seçkidən sonra istədiyinə nail olacaq.
Azərbaycanın ötən dövr ərzində ordunun gücləndirilməsi istiqamətində atdığı addımlar, o cümlədən aldığı yeni silahlar da ermənilərin qeyd olunan istiqamətdə qorxularını əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, belə bir vaxtda Stokholmda mənzillənən sülh problemləri İnstitutunun (SIRRI) 2016-2017-ci illər üzrə dünya silah ixracına dair açıqladığı hesabatında da Ermənistan üçün çox narahatedici məqamlar yer alıb. Hesabata əsasən, son 2 il ərzində Ermənistan cəmi 124 milyon dollarlıq silah idxal edib və silah idxalının həcminə görə dünyada 54-cü yeri tutub. Azərbaycan isə həmin müddətdə az qala 5 dəfə çox, düz 551 milyon dollarlıq silah alıb. Bunlar İnstitut tərəfindən yalnız açıq mənbələrdən götürülmüş məlumatlar əsasında açıqlanan rəqəmdir.
Hesabat təsdiq edir ki, Ermənistan silahlanma məsələsində ancaq Rusiyaya möhtacdır. Belə ki, 2017-ci ildə Ermənistanın idxal etdiyi silahların hamısı Rusiyadan alınıb. Söhbət Rusiyanın Ermənistana ayırdığı 200 milyon dollarlıq güzəştli kredit hesabına alınan silahlardan gedir. Azərbaycana gəldikdə isə, SIRRI bildirir ki, ölkə 2017-ci ildə İsraildən 4 vahid OPV-62 döyüş gəmiləri, 40 vahid “Orbiter” pilotsuz zərbə aparatı, 215 vahid “Spike-NLOS” tank əleyhinə raketləri alıb. Bundan başqa, Azərbaycan Çexiyadan 10 vahid 122 millimetrlik RM-70 reaktiv yaylım atəşi sistemi, Slovakiyadan 18 vahid 152 millimetrlik “Dana” özüyeriyən haubitsası alıb. Azərbaycan göstərilən müddət ərzində Rusiyadan iri partiyada silah idxalı həyata keçirib. Belə ki, Rusiya hesabat dövründə Azərbaycana 36 vahid “Solntsepek” TOS-1A ağır odsaçan sistemləri, 40 vahid BTR-82A, 800 vahid “Xrizantema” tank əleyhinə raketi satıb. Azərbaycanın İsraildən “Spike-NLOS” tank əleyhinə raketlərini almaqda davam etdiyi də nəzərə alınarsa potensial irimiqyaslı hərbi əməliyyatlar zamanı Ermənistan ordusunun nəinki tankları və zirehli maşınları, eləcə də digər yeriyən hərbi nəqliyyat vasitələri üçün heç bir şans qalmır. Ekspertlər bildirir ki, SIRRI-nin hesabatında Azərbaycanın Rusiyadan daha 36 vahid “Solntsepek” TOS-1A ağır odsaçan sistemləri alması barədə deyilənlər Ermənistan üçün daha qorxulu mesajdır. Məsələ bundadır ki, Azərbaycan 2013-2014-cü illərdə Rusiyadan, çoxlu sayda digər hərbi texnika ilə yanaşı 18 vahid “Solntsepek” idxal etmişdi. “Cəhənnəm silahı” kimi ad çıxaran bu odsaçanlar 2016-cı ilin aprel döyüşləri zamanı məhdud şəkildə tətbiq edilib. İndi Azərbaycan daha iki divizionu silahlandırmağa bəs edəcək qədər “Solntsepek” alıb ki, bu da son iki il ərzində ölkənin hərbi potensialının düşmənlə müqayisəolunmaz dərəcədə güclənməsindən xəbər verir. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, bu məlumatlar hələ açıq mənbələrdən götürülüb. Azərbaycanın aldığı, lakin alış prosesinin məxfi şəkildə həyata keçirildiyi silahlar da var ki, bütün bunlar Ermənistanın Qarabağda yeni savaşın başlamasından ciddi təlaş duymaqda haqlı olduğunu göstərir. Rəsmi Bakı indilikdə problemin dinc müstəvidə həllində maraqlıdır. Amma bu baş verməyəcəyi halda Azərbaycanın aldığı silahların nəyə qadir olduğunu ermənilər daha aydın şəkildə görəcək.
Tahir TAĞIYEV
