Azərbaycanın Ermənistanı təcrid siyasəti düşmən ölkəni daha pis vəziyyətə salır
Bakı-Tiflis-Qars layihəsindən sonra Ermənistanda ciddi narahatlıq mənbəyinə çevrilən məqamlardan biri də “Şimal-Cənub” beynəlxalq nəqliyyat dəhlizi ilə bağlıdır. Düşmən ölkədə yaxşı başa düşürlər ki, “Şimal-Cənub” onların təcridinin daha da dərinləşməsi, bununla sosial-iqtisadi durumlarının bir qədər də pisləşməsi anlamına gəlir.
Digər tərəfdən, Ermənistanı qorxudan əsas faktorlardan biri Azərbaycan və İran arasında münasibətlərin daha da sıxlaşması, bununla Tehranın İrəvanı arxa plana atmasıdır. Baş verənlərlə bağlı “armtimes” saytı yazır ki, Ermənistanın da hələ 2008-ci ildə tikintisinə başladığı “Şimal-Cənub” magistral yolu ölkə iqtisadiyyatının inkişafı üçün nəzərdə tutulmuşdu. Lakin zaman keçdikcə məlum oldu ki, bu yol nəinki iqtisadiyyatı inkişaf etdirməyəcək, əksinə, ona böyük zərbə vuracaq. Sayt bildirir ki, İranla Ermənistanı birləşdirəcək yolun çəkilişi ilkin mərhələdə 962 milyon dollar həcmində qiymətləndirilirdi. Lakin yolun heç yarısı çəkilməmiş məlum oldu ki, bu layihənin reallaşması üçün 2 milyard dollar vəsait lazımdır. Sonra isə dünyada iqtisadi böhran baş verdi və yolun çəkilməsi üçün 3 milyard dollara ehtiyac olduğu ortaya çıxdı. Yolun çəkilişi üçün indiyədək xərclənən vəsaiti dövlət beynəlxalq banklardan kredit alaraq sərf edib. Yolun tamamlanması üçün yeni kreditlərin alınması planlaşdırılır: “Tutaq ki, hökumət kreditləri cəlb etməklə yolu tikib başa çatdırdı. Belə olan halda tikintiyə sərf olunan kredit hansı gəlirlər hesabına qaytarılacaq?”. Sayt etiraf edir ki, Ermənistanın həyata keçirdiyi “Şimal-Cənub” yolunun gəlir gətirilməsi gözlənilmir. Əvvəla, İran bu layihəyə qoşulmağa heç bir maraq göstərmir. Digər tərəfdən isə yolun beynəlxalq əhəmiyyəti, demək olar ki, yoxdur. Beləliklə aydın olur ki, hökumətin bu layihəsi iqtisadiyyatı dirçəltmək əvəzinə daha da pis vəziyyətə salacaq. Çünki alınan milyonlarla krediti faizi ilə birlikdə qaytarmaq lazım olacaq. Bu isə onsuz da yaxşı vəziyyətdə olmayan iqtisadiyyatı uçurumun kənarına gətirib çıxaracaq. Bundan başqa, saytın yazdığına görə, Ermənistan hökuməti elə zənn edirdi ki, “Şimal-Cənub” magistral avtomobil yolunu çəkməklə tranzit ölkə kimi Cənub–Şərqi Asiya ölkələri ilə Rusiya və Avropanın nəqliyyat baxımından birləşməsində aparıcı rol oynayacaq. Lakin rəsmi Bakının Azərbaycanı “Şimal-Cənub” Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizinin formalaşmasına cəlb etməsi ilə Ermənistanın planı alt-üst oldu. Azərbaycanın coğrafi və geosiyasi mövqeyini olduqca düzgün qiymətləndirən Prezident İlham Əliyevin təklif etdiyi variant İran, Avropa və Cənub-Şərqi Asiya dövlətlərini daha çox cəlb etdi. Məsələ burasındadır ki, Bakı dünyanın iki böyük qitəsini birləşdirəcək nəqliyyat dəhlizinin Azərbaycan üzərindən keçməsi ilə daşımaların tez və ucuz həyata keçirilməsini təklif etdi. Bundan başqa, malların və nəqliyyat vasitələrinin təhlükəsizliyinin təmin olunmasına zəmanət verdi. Azərbaycan öz iqtisadi potensialından istifadə edərək bu istiqamətdə böyük işlər gördü. Astara (Azərbaycan) – Astara (İran) dəmir yolu xətti qısa zaman kəsiyində tikilərək istifadəyə verildi. İran Astarasında yük terminalının tikintisində fəal iştirak etdi və İrana Qəzvin-Rəşt dəmir yolunun Astara (İran) şəhərinə kimi çəkilməsi üçün 500 milyon dollar güzəştli kredit ayırdı. Yaxın gələcəkdə Hindistanın Mumbay limanından çıxan yük gəmiləri İranın Fars körfəzindəki Bəndər-Abbas limanına yan alacaq. Buradan isə yüklər Qəzvin-Rəşt-Astara dəmir yolu vasitəsilə Azərbaycan üzərindən keçməklə Rusiya və Avropa ölkələrinə daşınacaq. Azərbaycan Prezidentinin təşəbbüsü İran və Rusiya ilə yanaşı, Avropa və Cənub-Şərqi Asiya dövlətləri tərəfindən də dəstəkləndi. Bununla da Azərbaycan 7 min 200 kilometrlik beynəlxalq nəqliyyat layihəsinin iştirakçısına və Asiya ilə Avropanı birləşdirən nəqliyyat məntəqəsinə çevrildi. Martın sonunda İran prezidenti Həsən Ruhaninin Azərbaycana rəsmi səfəri nəzərdə tutulub. Səfər çərçivəsində Astara (Azərbaycan) - Astara (İran) dəmir yolu xəttinin rəsmi açılışı da gözlənilir. Bu açılışdan sonra Ermənistan İranın da iştirakını gözlədiyi “Şimal-Cənub” magistral yol çəkilişi layihəsini birdəfəlik dəfn edə bilər. Bütün bunlar Ermənistanın regionda həyata keçirilən bütün beynəlxalq iqtisadi layihələrdən kənarda qalmasının daha bir təzahürüdür. Yəni Ermənistan işğal siyasətinə son qoymayana qədər təcrid vəziyyətində qalmaqda davam edəcək. Erməni ekspert Aram Manukyan ölkə rəhbərliyinin yürütdüyü siyasətin Ermənistanı uçuruma yuvarladığını dilə gətirərək, Azərbaycanın uğurlarını etiraf etmək zorunda qalıb. Aram Manukyan da Ermənistanın belə təcrid vəziyytə düşməsinin əsas səbəbini Qarabağ münaqişəsinin həll olunmamasında görür. O bildirib ki, məhz bu münaqişə nəticəsində ölkə siyasi və iqtisadi tənəzüllünü yaşamaqdadır: “Bölgədəki bütün regional və beynəlxalq layihələr hesab edilən-nəqliyyat, enerji, dəmiryol, qaz və digərləri Ermənistandan yan keçməklə reallaşır. Biz təkcə siyasi deyil, eyni zamanda iqtisadi cəhətdən də
blokadayıq. Yollarımız hər tərəfdən bağlanıb, heç bir regional layihədə iştirak etmirik“. Beləliklə, qarşıdakı dövr ərzində qeyd olunan istiqamətdə Ermənistanın vəziyyətinin daha da pisləşməsi gözlənir. Bu da o deməkdir ki, Azərbaycanın Ermənistana qarşı tətbiq etdiyi iqtisadi təcrid siyasəti özünü doğruldur.
Tahir TAĞIYEV
