Qabil Hüseynli: “O daha çox mərhələli həldən danışıb”
Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrovun Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli ilə bağlı verdiyi açıqlamaya həm Ermənistan, həm də Azərbaycan tərəfindən rəsmi münasibət bildirilib. Ermənistanın münasibətindən belə başa düşülür ki, onlar Lavrovun açıqlamasından xeyli razıdırlar.
Onların qənaətincə, Lavrovun barəsində danışdığı mərhələli həll planı özündə paket həll variantını ehtiva edir. Ermənistan XİN-in sözçüsü Tiqran Balayan da bildirib ki, Lavrovun barəsində danışdığı planın tərkib hissəsində təmas xəttindəki insidentlərin araşdırılması missiyası da olduğu üçün, onlar bunu dəstəkləyirlər. Ermənistan XİN bəyanat yayıb ki, əslində, Lavrov mərhələli həyata keçiriləcək “paket həll” variantını nəzərdə tutub. Lavrovun verdiyi açıqlamanın kökündə söhbət mərhələli, yoxsa paket variantından gedib?
Politoloq Qabil Hüseynlinin sözlərinə görə, Lavrovun açıqlamasına fərqli yorumların verilməsi təbiidir: “Çünki Rusiyanın baş diplomatı ikibaşlı danışıb. Ancaq Lavrovun açıqlamasında söhbət daha çox mərhələli həldən gedib. Dağlıq Qarabağın statusunun müəyyənləşməsi ilə bağlı dediklərini isə ermənilər paket həllə daxil edirlər.
Məsələ burasındadır ki, Lavrov problemin həllini tərəflərin üstünə atmaqla kompromislərin vacibliyinə diqqəti yönəltmək istəyir. Söhbət problemin həllinə dair ortaq kompromis mövqeyin hazırlanmasından gedir. Yəni Qərb dövlətləri bu konfliktin həllinə çalışırlar. ATƏT bu məsələdə ardıcıldır. ABŞ müəyyən maraq göstərməyə başlayıb: bu məsələdə Ermənistanın danışıqlara gətirilməsi və danışıqlar prosesinin yenidən bərpası üçün səylər göstərildi.
Təbii ki, Rusiya bu fürsəti əldən vermədi və regionda arxa bağça olduğunu nümayiş etdirmək üçün Putinin vasitəçiliyi ilə prezidentlərin görüşünün keçirilməsi haqqında təşəbbüs irəli sürdü.
Rusiya aprel döyüşlərindən sonra irəli sürdüyü beş rayonun Azərbaycana qaytarılması variantını yenidən canlandırmalıdır. Mərhələli həll variantını gündəmə gətirməli və bu məsələlər həll edilərsə, digər məsələlər - Dağlıq Qarabağın statusu və yerdə qalan iki rayonun geriyə qaytarılması həllini tapmalıdır. Rusiyanın Dağlıq Qarabağ məsələsinin həllinə dair mövqeyinin konturları aydındır. Onlar Dağlıq Qarabağın statusu məsələsində, demək olar ki, ermənilərlə eyni mövqedən çıxış edirlər. Yəni Dağlıq Qarabağın öz müqəddəratını həll etmək məsələsini son zamanlar ön plana çıxarıblar. Bu da Azərbaycanın maraqlarına uyğun deyil. Azərbaycan öz unitar dövlət quruluşunu qoruyub saxlamaq, eləcə də Dağlıq Qarabağa ən yüksək status vermək niyyətindədir. Ermənilər buna razı olarsa, onda kompromis variant əldə edilə bilər. Rusiyanın vasitəçiliyi fonunda Azərbaycanın unitar quruluşunun qorunub saxlanması məsələsi gündəmə gələrsə, bu görüşün bir əhəmiyyət kəsb edəcəyini söyləmək olar. Amma bəllidir ki, Rusiya mövcud statusunu qoruyub saxlayır, bu bölgədə daimi ziddiyyətlərin və konfliktlərin tərəfdarı kimi çıxış edir. Uzun müddətdir bu konfliktin həll edilməməsinin səbəbi də Rusiyanın bu problemə müdaxilə etməsi, xüsusilə Ermənistana qəyyumluğu və İrəvanın mövqeyini müəyyənləşdirən göstərişlər verməsidir. Məhz bu səbəbdən də Lavrovun danışıqlarından ermənilər fərqli fikirlər çıxarırlar. Ancaq Lavrovun dilindən paket həll variantı sözü çıxmayıb. O daha çox mərhələli həldən danışıb”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
