Diplomatik və hərb müstəvisində işğalçı Ermənistanın Azərbaycana daha böyük hesabla məğlub olması artıq danılmaz faktdır və bunu erməni cəmiyyətində etiraf edənlərin sayı kifayət qədərdir. Son günlərdə düşmən təxribatına qarşı ordumuz tərəfindən verilən layiqli cavablar isə bu xüsusda qənaətləri daha da möhkəmləndirir. Söhbət ondan gedir ki, ermənilərin cəbhədə hərbi təxribatları yenə düşmənin özünə baha başa gəlir. Bunu təxribatlar üzündən düşmən ordusunun cəbhədə artan itkiləri də təsdiq edir.
Xatırladaq ki, bu günlərdə erməni tərəfi təmas xəttinin Tərtər-Ağdərə istiqamətində, Qapanlı və Seysulan kəndləri yaxınlığında təxribata cəşd göstərib. Amma həmişəki kimi layiqli cavablarını alıblar. Erməni tərəfinin məlumatında bildirilir ki, yanvarın 7-də saat 13.20-də erməni ordusunun hərbi qulluqçusu Vaçe Çilingəryan ölümcül güllə yarası alıb. Bunu görən baş leytenant E.Musinyan və sürücü, müddətdən artıq hərbi xidmət keçən D.Vanyan əsgərə köməyə qaçıb. Lakin onlar da “öz qurğuşun paylarını” alaraq yerə yıxılıblar. Erməni tərəfi yaralıların vəziyyətinin “kafi” olduğunu bildirir. Amma son məlumatlar göstərir ki, əslində yaralanan hərbi qulluqçularından artıq ən azından birinin həyatını itirdiyi məlumdur. Erməni mətbuatının məlumatlarından məlum olur ki, qalan yaralılardan biri Xankəndi hərbi hospitalında müalicə olunur. Yaralı erməni hərbi qulluqçusunun sağ ayağı amputasiya edilib və vəziyyəti orta ağırdır. Digər yaralı hərbi qulluqçu yanvarın 8-də İrəvan mərkəzi hərbi hospitalına təxliyyə edilib. Onun sol ayağı amputasiya edilib. Yaralı erməni əsgərin atası bildirib ki, hazırda oğlunun vəziyyəti ağır sabit olaraq qiymətləndirilib.
Baş verənlərlə bağlı “Aykakan Jamanak” qəzeti yazır ki, erməni ordusunda bu qəbildən olan itkilərin sayı çox olsa da, onların əksəriyyəti gizli saxlanır. O da bildirilir ki, erməni cəmiyyətinin böyük əksəriyyəti əvvəllər rəsmi mənbələrə inanıb. Amma 2016-cı ilin aprelindən sonra vəziyyət tam dəyişib və hazırda Ermənistan Müdafiə Nazirlyinin cəmiyyəti aldatmasından sonra rəsmi mənbələrin ölü, yaralı, hadisə və faktlar barədə edəcəyi açıqlamaların heç bir dəyəri qalmayıb. Erməni mediası onu da yazır ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinin uzanması silahlı qüvvələrə getdikcə daha böyük itkilər hesabına başa gəlir. Qeyd olunur ki, qeyri-döyüş itkiləri əlavə olunsa, rəsmi məlumatlara əsasən, təkcə ötən il daha 59 erməni hərbçisi həyatını itirib. Amma müstəqil mənbələr itkilərin sayının bundan ən azı iki dəfə çox olduğunu və onların da yarısından çoxunun döyüş şəraitində olduğunu bildirir. Elə bu səbəbdən münaqişənin həllinin uzanmasının orduya baha başa gəldiyi vurğulanır. Politoloq Areq Qalstyan qeyd edir ki, Serj Sarkisyan iqtidarı orduda itkilərə görə cavab verməlidir: “Amma hakimiyyət buna lüzum görmür. Nəticədə orduda itkilərin artmasına görə də bir məsuliyyətsizlik yarandığı müşahidə olunur. mühribə başlasa, onda ordumuzu nə gözlədiyini təsəavvür etmək çətin deyil. Çünki orduya glir mənbəyi kimi baxılır və əsgər həyatına görə rəhbərlik məsuliyyət daşımaq istəmir. Hər halda edilən hərəkətlər, baş verənlərə rəsmi münasibət bunu göstərir. Müharibə isə hər an başlana bilər, çünki sülh danışıqlarının aparılmadığı şəraitdə irimiqyaslı hərbi əməliyyatların bərpa olunma ehtimalı çox yüksəkdir. Azərbaycan torpaqları güc yolu ilə azad etməyə qərar versə, beynəlxalq birlik buna mane ola bilməyəcək. Düşünürəm ki, azərbaycanlılar müharibəyə başlayarsa, beynəlxalq aləmin çağırışlarını dinləməyəcək. Ona görə də hər şeyə hazır olmalıyıq. Əslində, vəziyyət çox ciddidir və sabah hər şey ola bilər”. O qeyd edir ki, artıq Rusiya amili də Ermənistan üçün təhlükəsizlik baxımından müsbət heç nə vəd etmir: “ Ermənistan apardığı xarici siyasətlə, çətin ki, kimsədən dəstək alsın. Təbii ki, Ermənistanın bölgədəki mövqeyi onun digər ölkələr qarşısında iqtisadi cazibəsinin itməsinə səbəb olub. Azərbaycandan fərqli olaraq, Ermənistan Rusiya biznesi üçün cəzbedici sayılmır. Rusiyanın yeganə məqsədi isə Ermənistanda öz strateji obyektlərini qoruyub saxlamaqdan ibarətdir. Bu faktorlardan istifadə edərək Azərbaycan daha uğurlu xarici siyasət aparır. Ermənistan tərəfi bu cür xarici siyasət yürütdüyü müddətcə müharibə və böyük itkilər təhlükəsi hər zaman qalacaq”.
Erməni mediası yazır ki, yaranmış bu çətin vəziyyət hakimiyyətə rəhbərlik edənləri qətiyyən narahat etmir. “Aykakan Jamanak” qəzeti yazır ki, hazırda Serj Sarkisyan üçün əsas məsələ orduda, Qarabağ məsələsində baş verənlər yox, apreldən etibarən hakimiyyət başında necə qalmaqdır. Ermənistanın İctimai Televiziyası bu xüsusda bildirir ki, ölkə parlamenti mart ayının ilk ongünlüyündə yeni prezidenti seçəcək. Seçilən prezidentin aprelin 9-da vəzifəyə gələcəyi bildirilir: “Məhz bu tarixdə Ermənistanın parlament formasına keçidi rəsmən sona çatacaq. Eyni zamanda, yeni hökumət yaradılacaq”. İndi isə prosesə az müddət qalmış Ermənistanda baş nazir postu uğrunda Serj Sarkisyanla Karen Karapetyan arasında siyasi intriqanın qızışdığı müşahidə olunur. Ermənistan konstitusiyasının 6-cı maddəsinə görə, əvvəlcə parlamentdəki fraksiyalar baş nazir postuna öz namizədlərini təqdim etməli, daha sonra seçim olmalıdır. Namizədlərdən heç biri lazımi səsi yığa bilməsə, birinci seçkilərdən 7 gün sonra yeni namizədlərlə yeni seçki keçirilməlidir. İkinci seçkilərdə namizədin baş nazir olması üçün deputatların üçdə bir hissəsinin səsi lazımdır. İkinci seçkidə də baş nazir seçilməsə, o zaman konstitusiyaya əsasən, Ermənistan parlamenti 7 gün ərzində buraxılmalıdır. Ekspertlər bunu siyasi böhran olaraq dəyərləndirir. Hazırda apreldə prezident səlahiyyətlərini təhvil verəcək Sarkisyanla mövcud baş nazir Karapetyan arasında məhz bu fonda post uğrunda ciddi mübarizə gedir. “Aykakan Jamanak” qəzeti yazır ki, Sarkisyanın baş nazirliyi təhdid altındadır. Buna səbəb Karapetyanın hakim Respublika Partiyası daxilində cəbhələşməyə nail olmasıdır. Düzdür, Respublika Partiyasından olan deputat Rüstəm Muradxanyan hesab etmir ki, son seçkiyə qədər parlament baş naziri seçə bilməyəcək və siyasi böhran yaranacaq: “Ehtimal etmirəm ki, parlament buraxılacaq. Yəni siyasi böhran qeyri-realdır”. Respublika Partiyası hər şeyin normal məcrada davam edəcəyini iddia edir. Lakin “Aykakan Jamanak” qəzeti şəxsi mənbələrinə istinadən partiya daxilində parçalanmaların olduğunu, Karapetyanın digər fraksiyalarla da anlaşdığını yazır. Bu isə Ermənistanda siyasi böhranın baş verməsi üçün potensial səbəb hesab olunur.
Karapetyanın rusiyayönlü olduğu və indiki postunu Kremlin sayəsində əldə etdiyi sirr deyil. Ona görə də Sarkisyana qarşı mübarizədə o, Rusiyadakı milyarder “həmkarları"nın yardımından yararlanmağa cəhd göstərir. Elə “Ermənistan Sərmayəçilər Klubu”nun yaradılması buna misal ola bilər. Bu arada qeyd edək ki, “Ermənistan Sərmayəçilər Klubu” üzvlərinin əksəriyyətinin borcunu Rusiyada yaşayan erməni milyarder Samvel Karapetyan ödəyib. Bu da artıq Karen Karapetyana dəstəyin açıq ifadəsi sayılır. Məsələ burasındadır ki, “Ermənistan Sərmayəçilər Klubu”nu əlində saxlamaq üçün Sarksiyan Haqik Çarukyan amilindən istfiadə edirdi. Haqik Çarukyan müxalifət sayılsa da, Serj Sarkisyanın “milyarderi” hesab olunur. “Ermənistan Sərmayəçilər Klubu”nun Çarukyana olan borclarının Samvel tərəfindən alınması klubun Sarkisyana qarşı fəaliyyət göstərəcəyini ehtimal etməyə əsas verir. Bu baxımdan milyarderlərin indiki prezidentə qarşı birləşdiyini söyləmək mümkündür. Elə bu səbəbdən Sarksiyanın bütün diqqətini qeyd olunan məsələyə yönəltdiyi, bunun isə ordudan tutmuş iqtisadiyyata qədər mənfi istiqamətdə təsirsiz ötüşmədiyi vurğulanır. Bu fonda “Aykakan Jamanak” qəzeti vəziyyətin Ermənistan üçün daha da pisləşəcəyini xüsusi olaraq vurğulayır: “Ölkədə sosial gərginlik artır və insanlar problemlərin həlli üçün tələblər irəli sürür. Ermənistan hakimiyyəti bunları həll etmək əvəzinə bütün potensialını kimin iqtidara rəhbərlik edəcəyi ilə bağlı mübarizəyə sərf edir. Bu isə ölkədə xaotik durumu dərinləşdirir və aydındır ki, belə vəziyyət Qarabağ məsələsində də müsbət heç nə vəd etmir. Bu mənada yaxın tezlikdə Qarabağ məsələsində dəyişiklər olması da istina olunmur. Hər halda, Azərbaycan vəziyyətdən maksimum istifadə etməyə çalışacaq. Bu, hərb müstəvisində də ola bilər. Amma hadisələr hərbi müstəviyə daşınarsa, bu yaxşı heç nə vəd etmir“.
Əslində, bu mövqenin reallığı əks etdirdiyi də şübhə doğurmamalıdır. Hərbi baxımdan kifayət qədər güclü olan Azərbaycan işğal altındakı əraziləri güc yolu ilə qaytarmağa qərar versə, Ermənistan gözlənildiyindən də böyük itki verəcək. Çünki Azərbaycanın əlində indi ən müasir hərbi texnikalar cəmləşdiyi halda, Ermənistan yalnız ötən əsrin köhnə silahları ilə döyüş apara bilər. Bu səbəbdən hesab edilir ki, İrəvan üçün ən məqbul variant məhz danışıqlar masasında Ermənistanın əməli addımlar atmasıdır. Qeyd edilən səpkidə Ermənistanın özündə də mövcud hakimiyyətə ünvanlanan çağırışlar artır. “Aykakan Jamanak” qəzeti yazır ki, Qarabağ münaqişəsinin güc yolu ilə çözülməsinə cəhd Ermənistan üçün indiki şərtlər daxilində qətiyyən məqbul deyil: “Ordu indiki hakimiyyətin siyasəti nəticəsində gedərək zəifləyir. Şəxsi heyət çatışmır, əldə olan hərbi texnikanın böyük əksəriyyəti çox köhnədir və başqa ölkələrdə istismardan çoxdan çıxarılıb. Azərbaycan isə hərbiyə hər il milyardlarla dollar ayırır, ən yaxşı texnologiyalar almağa çalışır”. Bütün bunlar erməni cəmiyyətində yaranan xofu aydın nümayiş etdirir. Baş verənlərdən nəticə çıxarmayacağı təqdirdə bundan ən çox Ermənistanın özünün və onun rəhbərlyinin zərər görəcəyi indi bu ölkədə də çoxları üçün sirr deyil.
Tahir TAĞIYEV
Yazı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun maliyyə dəstəyilə çap olunur.
