Mübariz Əhmədoğlu: “Onların ortaya qoyduqları mövqe ölkədə ciddi iğtişaşların, xaosun yaranmasının qarşısını aldı”
Məlum olduğu kimi, dekabr ayının sonlarından etibarən İranın müxtəlif şəhərlərində etiraz aksiyaları başladı. Etiraz aksiyalarının konkret şüarı, məqsəd və məramı olmasa da, sosial-iqtisadi tələblər irəli sürülərək qısa müddət ərzində xaotik şəkildə İranın əsas şəhərlərinə yayıldı.
ABŞ prezidenti Donald Trampın hadisələrə dərhal reaksiya verərək etirazları dəstəkləməsi, bunun ardınca İsrailin baş naziri Netanyahunun açıqlaması onu ehtimal etməyə əsas verir ki, hadisələrin arxasında müəyyən xarici qüvvə amili də var. ABŞ-ın təşəbbüsü ilə İran məsələsi BMT Təhlükəsizlik Şurasının xüsusi iclasının gündəliyinə də çıxarıldı. Zaman və məkan baxımından düzgün hesablamalar aparılmadığı üçün, ABŞ gözlədiyi nəticəni əldə edə bilmədi. Bununla yanaşı, İranda cərəyan edən hadisələri Tunis, Misir, Suriya və Liviyada hakimiyyət çevrilişlərinə səbəb olan “ərəb baharı” ilə müqayisə edənlər də tapıldı. Oxşar cəhət odan ibarət idi ki, “ərəb baharı”nın ssenarisi də konkret siyasi platformalar əsasında deyil, xaotik sosial-iqtisadi tələblərdən qaynaqlanaraq başlamışdı. Zaman keçdikcə aydın olur ki, “ərəb baharı” daha çox Qərbin siyasi laboratoriyalarının məhsulu idi, nəinki real və kütləvi xalq hərəkatı.
Bütün bunlara baxmayaraq, İrandakı proseslərin sabitləşməyə doğru getməsində başlıca faktor oradaki çoxsaylı azərbaycanlıların sərgilədikləri mövqe idi. Məsələ ondadır ki, İran əhalisinin böyük bir hissəsini təşkil edən azərbaycanlılar nümayişlərə qatılmadılar. Məhz bu amil ölkədə siyasi sabitliyin təmin edilməsində mühüm rol oynadı. Nəzərə almaq lazımdır ki, İranda yaşayan azərbaycanlılar İran cəmiyyətində kifayət qədər güclü qüvvədir.
Maraqlıdır, bəs siyasi ekspertlər buna necə yanaşırlar?
Məsələyə münasibət bildirən Siyasi İnnovasiya və Texnologiyalar Mərkəzinin rəhbəri, politoloq Mübariz Əhmədoğlunun sözlərinə görə, bu amilin İranda sabitliyin bərqərar olmasında rolu böyükdür: “Nəzərə almaq lazımdır ki, oradakı azərbaycanlılar sayca təxminən əhalinin yarısı deməkdir. Deməyim odur ki, oradaki liderlər azərbaycanlılara ayağa qalxmaq əmri versəydilər, iğtişaşlar heç cür dayanmazdı, davam edərdi. Sosial proseslər etnik məcraya yönələcəkdi. Ona görə də İranda yaşayan soydaşlarımız özlərini çox ağıllı, dövlətin xeyrinə apardılar. Başa düşdülər ki, əhalinin sosial-iqtisadi problemləri var. Bu arada əlavə problem ortaya qoymaqla, əhalinin sosial-iqtisadi vəziyyəti bir az da ağırlaşacaq. O cümlədən, azərbaycanlılar da bundan əziyyət çəkəcəklər. Ona görə də etiraz aksiyalarına dəstək vermədilər. Mətbuatda yayılan məlumatlara görə, öndə dayanan azərbaycanlılar sakit dayanmağı məsləhət biliblər. Həm də başa düşdülər ki, baş verən proseslər daxildəki qüvvələrin təxribatı da ola bilər. Ona görə də azərbaycanlıların tutduğu mövqe İranda sabitliyin bərqərar olmasında əhəmiyyətli rol oynadı. Təbii ki, bu məsələdə İran dövlətinin siyasi mövqeyini də danmaq olmaz. Ancaq bundan heç də az olmayan mövqe oradakı azərbaycanlılara məxsusdur. Məhz İranda yaşayan azərbaycanlıların ortaya qoyduqları mövqe ölkədə ciddi iğtişaşların, xaosun yaranmasının qarşısını aldı. Düşünürəm ki, bu faktoru görməzdən gəlmək doğru yanaşma deyil. Azərbaycanlılar, hər zaman olduğu kimi, indi də İranda çox böyük rola malikdirlər. Ona görə də istənilən məsələdə onların mövqeyi həlledici rola malikdir. Hesab edirəm ki, son proseslərdə ölkədə sabitliyin yaranmasında azərbaycanlılar öz sözlərini dedilər”.
Vidadi ORDAHALLI
