Məlum həqiqətdir ki, Azərbaycanda qeyri-neft sektorunun mühüm sahələrindən biri kimi nəqliyyat sahəsinin inkişafı istiqamətində son illərdə kifayət qədər böyük işlər görülüb. Məhz bunun nəticəsidir ki, ölkəmizdə müasir logistik şəbəkə qurulub, ölkənin geniş tranzit imkanlarından səmərəli istifadə olunması istiqamətində digər mühüm addımlar atılıb.
Bundan başqa, yerli nəqliyyat sisteminin beynəlxalq nəqliyyat sisteminə inteqrasiyasını təmin etmək üçün dəmir yolu, dəniz, avtomobil, hava yolları, boru kəməri sahələrində vacib işlər həyata keçrilib. Bütün bunlar “Azərbaycan Respublikasında logistika və ticarətin inkişafına dair Strateji Yol Xəritəsi”nə uyğun olaraq reallaşdırılır və görünən odur ki, nəqliyyat sektoru qarşıdakı dövrdə Azərbaycana kifayət qədər böyük gəlirlər gətirəcək.
Artıq Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolunun istifadəyə verilməsi Azərbaycanı Avrasiya məkanında mühüm nəqliyyat və logistika mərkəzinə çevirir. Çünki bu xətt Şərqlə Qərbi birləşdirir. Azərbaycan, eyni zamanda, “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizinin yaradılması istiqamətində önəmli addımlar atır. Bu xüsusda Azərbaycan və İran dəmir yollarının birləşdirilməsi istiqamətində artıq önəmli işlər həyata keçirilib. Azərbaycan ərazisində bütün işlər tamamlanıb, infrastruktur tam hazırdır. Astara (Azərbaycan)–Astara (İran) dəmir yolunun inşasına dair İran ərazisində işlər yekunlaşıb. Növbəti mərhələdə Astara-Rəşt dəmir yolunun tikintisi reallaşdırılacaq ki, bu işlər də Azərbaycanın ayırdığı kredit hesabına həyata keçiriləcək. Bütün işlər yekunlaşandan sonra Skandinaviya ölkələri, Rusiya, Azərbaycan və İranın dəmir yolları bir şəbəkədə birləşəcək. Bütün bunlar indidən Azərbaycan üzəridən yüklərini daşımaq istəyən ölkələrin sayını artırır, eyni zamanda Azərbaycan üçün yeni bazarlara çıxış imkanı yaradır. Məsələn, artıq bəllidir ki, Estoniya da “Şimal-Cənub” nəqliyyat marşrutuna qoşula bilər. Estoniyanın Azərbaycandakı müvəqqəti işlər vəkili İndrek Kiverik nəqliyyat və logistika sahələrində imkanların böyük olduğunu qeyd edib: “Həm Azərbaycan, həm də Estoniya ticarət yollarının kəsişməsində yerləşir. Estoniya “Şimal-Cənub” nəqliyyat marşrutuna qoşula bilər. Estoniya Azərbaycan üçün Skandinaviya bazarına tramplindir”.
Amma “Şimal-Cənub” təkcə Avropada diqqət mərkəzində deyil. Belə ki, bu nəqliyyat dəhlizi ilə Hindistan, o cümlədən Vyetnam kimi ixracatçılar maraqlanır. Bu arada məlum olub ki, Vyetnamın ixrac potensialı 204 milyard dollardır. Bundan 42 milyard dollar həcmində mal Avropa İttifaqı bazarlarına göndərilir. Bu yüklərin dəniz yolu ilə göndərilməsi böyük vaxt və uzun məsafə qət etmək hesabına başa gəlir. Gəmilər Hind okeanından, Süveyş kanalından, Aralıq dənizindən, Atlantik okeanından keçib Baltik dənizinə çıxır və yalnız bundan sonra Sankt-Peterburqa çatır. Bu baxımdan “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizi sözügedın ölkə üçün daha sərfəli sayılır. Belə ki, onunla yükdaşımalar asan, ucuz və daha tez başa gəlir. Avropa ölkələrindən Polşa da infrastrukturunun, dəmir yollarının “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizi ilə birləşdirilməsində çox maraqlıdır. Polşanın dəmir yolları xəttinin genişliyi bizim dəmir yolları xəttinin genişliyi ilə üst-üstə düşür, dəmir yollarını birləşdirən zaman relslərin dəyişməsi də lazım olmayacaq. Son araşdırmalar göstərir ki, “Şimal-Cənub” layihəsinin həyata keçirilməsi Rusiya taxılının İrana və Xəzəryanı regionun digər ölkələrinə çatdırılması müddətini, demək olar ki, üç dəfə, yəni 16 gündən 5-6 sutkaya qədər qısaldacaq. Rusiyanın “Rustranscom” ASC-nin korporativ kommunikasiyalar üzrə vitse-prezidenti Oleq Roqaçov bu xüsusda bildirib: “Şimal-Cənub” layihəsi həyata keçirildiyi təqdirdə biz xeyli qənaət edə bilərik. Çünki dəmir yolu daha qısamüddətli xidməti təmin edəcək. 5-6 sutkaya Azərbaycandan tranzit vasitəsilə İran ərazisinə daxil olacağıq. Həm də xeyli qənaət edəcəyik”. Hazırda Xəzər dənizi vasitəsilə İrana taxıl ixracı 16 gün, Azov-Qara dəniz hövzəsi vasitəsilə 30-36 gün vaxt aparır. Dəmir yolu ilə Azərbaycana çatdırılma əvvəllər orta hesabla səkkiz gün idisə, indi 3-4 gün çəkəcək. Bundan tək İran yox, digər Fars körfəzi ölkələri də faydalanacaq. Bütün bunlar öz növbəsində, Azərbaycan üzərindən daşınan yüklərin və beləliklə də tranzit daşımalardan ölkənin gəlirlərinin əhəmiyyətli dərəcədə artmasına gətirib çıxaracaq. Ən əsası isə, “Şimal-Cənub” həm də Azərbaycan məhsulları üçün yeni bazarlara çıxış imkanının yaradılmasıdır.
Nahid SALAYEV
