Elşən Həsənov: “Bu dövlətlərin hər birində mütəmadi olaraq separatizm meylləri meydana gəlir”
Prezidentin ictimai-siyasi məsələlər üzrə köməkçisi Əli Həsənov İsrailin “The Jerusalem Post” qəzetinə müsahibə verib.
Ə.Həsənov Ermənistanın yürütdüyü işğal siyasətindən danışıb: “Ermənistan işğalçıdır, Azərbaycan isə işğala məruz qalmış, ərazilərinin 20 faizini itirmiş və 1 milyondan çox qaçqın və məcburi köçkün əhalisi olan bir ölkədir. İşğalçı ilə işğala məruz qalan ölkəni kompromisə çağırmağın özü səhv və təhlükəli mövqedir. Bu mövqe gələcəkdə davakar etnik separatizmi təşviq edə, digər ölkələri də işğalçılığa sürükləyə, yaxud həvəsləndirə bilər. Belə ki, 30 il bundan əvvəl Dağlıq Qarabağda başlayan separatizm dalğası bu gün İspaniya, Böyük Britaniya və başqa ölkələrə çatıb. Hazırkı dövrdə heç bir ölkə bundan sığortalanmayıb.
Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı Azərbaycanın mövqeyi aydındır. Bu mövqe BMT Təhlükəsizlik Şurasına, ATƏT-ə, Avropa Şurasına, bütün dünya ictimaiyyətinə çatdırılıb. Azərbaycanın məsələyə yanaşması ondan ibarətdir ki, münaqişənin həlli ilə bağlı beynəlxalq hüququn normalarına əməl olunmalıdır. Yəni Ermənistanın işğalçı qoşunları Azərbaycan ərazilərindən qeyd-şərtsiz çıxarılmalı, ölkəmizin ərazi bütövlüyü və suverenliyi bərpa edilməli, məcburi köçkün sakinlər öz yurdlarına qaytarılmalıdırlar. Azərbaycanın mövqeyinə görə, bir dövlətin beynəlxalq hüququn normaları ilə təsbit edilmiş ərazisi daxilində başqa bir dövlətin yaradılması və bu məqsədə nail olmaq üçün milli, etnik zəmində zorakı üsullara və silahlı vasitələrə əl atılması yolverilməzdir”.
Göründüyü kimi, Azərbaycan rəsmisi 30 il bundan əvvəl Dağlıq Qarabağda başlayan separatizm dalğasının bu gün İspaniya, Böyük Britaniya və başqa ölkələrə çatdığını qeyd edib. Ə.Həsənovun bu ifadəsindən hansı nəticələri çıxarmaq olar?
Ekspert Elşən Həsənovun sözlərinə görə, dünyanın ikili standartları nəticəsində meydana çıxan Dağlıq Qarabağ problemi və sonradan onun həll edilməməsi olduqca ciddi fəsadlara yol açdı: “Hazırda Avropa, demək olar ki, separatizmdən əziyyət çəkir. Bu fonda Avropanın qabaqcıl ölkələrində separatizmin geniş vüsət alması, dünya birliyini təhdid edən yeni münaqişə ocaqlarının yaranması ilə bu gün İspaniyanın Kataloniya bölgəsində, Valensiya, Qalisiya və Bask vilayətlərində, Böyük Britaniyanın Uels vilayətində, İtaliyanın Padaniya adlandırılan şimal ərazilərində, Siciliya və Sardiniya adalarında, Fransada – Breton, Elzas, Provans və Korsikada, Polşanın Sileziya, Çexiyanın Moraviya vilayətlərində separatizm özünü göstərir. Bütün hallarda, beynəlxalq hüququn prinsiplərinin tətbiq olunmaması, Helsinki Yekun Aktının müddəalarının geosiyasi maraqlara uyğun olaraq tətbiq edilməsi və yozulması bir çox ölkələrdə, o cümlədən Avropa İttifaqına üzv olan dövlətlərin özündə problemlərin yaranmasına səbəb olub. Məsələ burasındadır ki, separatizm faktı təkcə İspaniyada Kataloniya ilə yekunlaşmır. Avropanın bir çox ölkələrində etnik tərkib fərqlidir və ayrı-ayrı dövlətlərdə müxtəlif statuslara malik olan qruplar, eyni zamanda, bir neçə xalqın formalaşdırdığı dövlətlər var. Bu dövlətlərin hər birində mütəmadi olaraq separatizm meylləri meydana gəlir. Baxmayaraq ki, həmin ölkələrin konstitusiya məhkəmələri buna imkan vermir. Əlbəttə, bu gün separatizmin ilk cücərtilərinə ədalətli yanaşılmaması, bəzi hallarda dəstəklənməsi nəticə etibarilə bu dalğanın daha aktiv şəkildə vüsət almasına gətirib çıxarıb. Əslində, Dağlıq Qarabağ problemi bir çox məsələlərdə, özəlliklə də işğal faktoru və separatizmlə bağlı məsələlərdə bir presedent rolunu oynayır. Diqqət yetirsəniz, Kataloniyanın özündə keçirilən referenduma da fərqli yanaşmalar ortaya çıxıb. Biz ilk növbədə referendumun dinc şəraitdə keçdiyinin şahidi olduq, ancaq buna baxmayaraq, İspaniya qvardiyasının insanlara qarşı ən sərt formada, amansızcasına davranışını müşahidə etdik. Göründüyü kimi, bu situasiyada dinc aksiyalara qarşı münasibətin özündə belə Qərbdə fərqli yanaşmaların olduğu ortaya çıxır. Bu faktor özünü şübhəsiz ki, təkcə sadalanan amillərdə deyil, bir çox məsələlərdə büruzə verir. Qarabağ problemi ədalətli şəkildə həll olunsaydı, Ermənistan beynəlxalq hüquq normalarına uyğun olaraq cəzalandırılsaydı və işğalçıya qarşı sülhə məcburetmə əməliyyatları tətbiq olunsaydı, şübhəsiz ki, separatizmin dünyada bu qədər geniş yayılmasına imkan verən tendensiyalar meydana çıxmazdı”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
