Donald Trampın ABŞ prezidenti seçilməsindən sonra bu ölkə ilə qonşumuz İran arasında münasibətlər gedərək daha gərgin həddə çatmaqdadır. Verilən son rəsmi açıqlamalardan belə bəlli olur ki, bu gərginlik yaxın tezlikdə müharibə ilə müşayiət oluna bilər. Artıq qeyd olunan xüsusda ABŞ açıq şəkildə İranı hədələməkdən belə çəkinmir.
ABŞ dövlət katibi Reks Tillersonun “Nyu York Tayms” qəzetində dərc olunan məqaləsində bu xüsusda çox maraqlı fikirlər səslənir. Onun sözlərinə görə, artıq İranla zərərli razılaşma Vaşinqtonun Tehranla münasibətlərində mərkəzi yeri tutmur: “ABŞ bundan sonra da İranla nüvə proqramı barədə razılaşmanın çatışmazlıqlarının aradan qaldırılması istiqamətində çalışacaq. Ölkəmiz bundan sonra özünün Yaxın Şərqdəki müttəfiqləri ilə alyansları bərpa etmək niyyətindədir. Biz müttəfiqlərimiz və Konqreslə birgə işləməyi davam etdirərək, nüvə razılaşmasının çatışmazlıqlarının ortadan qaldırılması üçün yollar axtaracağıq. Bununla bərabər, müttəfiqlərimizlə səylərimizi birləşdirib, İranı ballistik raketlərin hazırlanması proqramı ilə bağlı üzərinə götürdüyü öhdəlikləri pozduğuna və regionda pozuculuq fəaliyyətlərinə görə cəzalandıracağıq”.
Verilən rəsmi açıqlamalar göstərir ki, ABŞ, eləcə də İsrail ilk növbədə İrana qarşı geniş koalisiya yaratmaq, bundan sonra sözügedən ölkəyə qarşı hərbi əməliyyatlar həyata keçirmək niyyətindədir. Bunu ABŞ-ın BMT-dəki daimi nümayəndəsi Nikki Heyli də təsdiq edib. O bildirir ki, ABŞ İran əleyhinə beynəlxalq koalisiya yaratmaq niyyətindədir: “İrana qarşı koalisiya yaratmağımızın şahidi olacaqsınız”. Heyli növbəti dəfə İranı bu ölkəyə raket istehsalını qadağan edən BMT qətnamələrini pozmaqda və bölgədə aqressiv davranış nümayiş etdirməkdə ittiham edib. Ümumiyyətlə, bu ilin əvvəlindən ABŞ və İran arasında gərginliyin artdığı vaxt rəsmi Vaşinqton bir sıra ərəb ölkələri ilə Tehrana qarşı hərbi alyansın yaradılmasını müzakirəyə çıxarıb. “The Wall Street” qəzetinin yazdığına görə, alyansa Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Misir və İordaniyanın qatılması istiqamətində danışıqlar aparılıb və artıq nəticə də əldə olunub. Hazırlanmış plana görə, Səudiyyə Ərəbistanı, BƏƏ, Misir və İordaniya alyansın prinsiplərinə uyğun olaraq İsrail və ABŞ-la kəşfiyyat sahəsində işbirliyi qurub. İndilikdə ABŞ prezidenti Donald Tramp açıq şəkildə bildirir ki, İran hökuməti özünün bölgədə yürütdüyü təxribat xarakterli siyasətlə bütün Orta Şərqi təhlükə ilə üz-üzə qoyub: “İran bölgənin sülh və sabitliyinə qarşı ciddi bir təhdiddir. Bu gün bölgənin hər yerində İranın ayaq izlərini görmək mümkündür. İran bölgədə münaqişə baş verən yerlərə pul və silah, eləcə də öz hərbçilərini göndərməklə məntəqəyə açıq-aşkar müdaxilə edir və bu siyasətini hələ də davam etdirir. Elə buna görə də hesab edirəm ki, İranın nüvə silahına yiyələnməsinin qarşısı alınmalıdır. Qərblə İran arasında əldə edilmiş nüvə sazişi ən pis və ən dəhşətli bir sazişdir. Təəssüflər olsun ki, bu saziş hazırda İran İslam Respublikasını çökməkdən qurtaran bir ipə çevrilib. Düşünürəm ki, Amerika bu sazişi qəbul etməməli, ona qol çəkməməli idi”.
Amma İran bildirir ki, Donald Tramp Tehranın dünyanın altı qüdrətli dövləti ilə əldə etdiyi nüvə razılığını poza bilməz. Prezident Həsən Ruhani bu xüsusda qeyd edir: “Nüvə razılığı pozulmayacaq. Trampın onu pozacağına ümid edənlər varsa, onlar yanılır”. İran onu da bəyan edib ki, imza atan digər ölkələr razılığa əməl etməyə davam etdikcə, Tehran da ona əməl edəcək. Lakin Vaşinqton razılıqdan çıxsa, Tehran da razılaşmanı pozacaq. Elə bu da müharibə ehtimalını daha da artırır.
Bütün bunlara paralel olaraq, ABŞ və İsrail İranın Suriyada hərbi cəhətdən möhkəmlənməsinin qəbuledilməz olduğunu da bəyan edir. İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu, İrana Suriyada hərbi baza yaratmağa imkan veriləcəyi təqdirdə, Dəməşqə ağır zərbələr vurulacağını bəyan edib. Netanyahu açıq bildirir ki, İsrail hökuməti İranın Suriyada daimi hərbi varlığına icazə və Tehranın nüvə silahı əldə etməsinə imkan verməyəcək: "Biz yəhudi dövlətinin məhvinə can atan İran rejiminin nüvə silahı əldə etməsinə imkan verməyəcəyik, biz İranın açıq şəkildə dövlətimizi məhv etmək niyyəti ilə möhkəmlənməyə çalışdığı Suriyada daimi hərbi varlığına yol verməyəcəyik". “Wall Street Journal” nəşri yazır ki, İsrail bu məsələdə ABŞ-ın yardımlarına böyük ümidlər bəsləyir: “Fars körfəzindən Aralıq dənizinə qədər uzanan şiə oxunun aydın qələbəsi İsrailin müdafiə və siyasi eşelonlarında güclü zəncirvarı təpkilərə səbəb olur. İsraildə hesab edirlər ki, İran yaranmış vəziyyətdən onlara qarşı istifadə edəcək. Elə bu səbəbdən İsrail ABŞ-la birlikdə, güc yolu ilə olsa belə, İranı neytrllaşdırmaq niyyətindədir. Özü də bu, yaxın tezlikdə, İran bölgədə hərbi gücünü artırmağa nail olmazdan əvvəl baş verə bilər".
Nahid SALAYEV
