Adı daim ən qalmaqallı hadisələrdə hallanan Ermənistan Müdafiə Nazirliyi Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisinin müavini, general-leytenant Hayqaz Bağmanyan, vəzifəsindən kənarlaşdırılıb.
Generalın adı əsasən Ermənistan ordusunda baş verən korrupsiya və rüşvətxorluq hadisələrində, bir çox erməni əsgərlərinin qeyri-döyüş şəratində ölmə səbəblərinin açılmamasında, əsgər yeməklərinin Ermənistan bazarlarında satılmasında və bu kimi digər qalmaqallarda yer alır. Bu erməni generalının həyat yoluna qısaca nəzər yetirək: Bağmanyan 1963-cü ildə Gəncə şəhərində anadan olub. Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ regionunun işğal edilməsi prosesində Serj Sarkisyanın ən yaxın silahdaşlarından biri olub. Azərbaycanın işğal edilmiş ərazilərində baş vermiş bütün qanlı hadisələrin hamısında yaxından iştirak edib. O, 1992-ci ildə işğal altında olan Dağlıq Qarabağ regionunda işğalçı Ermənistan qoşunlarının birinin hərbi hissə komandiri və bir müddət sonra qondarma rejimin “müdafiə nazirinin” müavini vəzifəsində çalışıb. Bağmanyan 2003-cü ildə Ermənistan Müdafiə Nazirliyinin 2-ci ordu korpusuna komandir təyin edilib. 2009-cu ilin yanvar ayından ona general-leytenant ali rütbəsi verilərək, Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisinin müavini təyin edilir. O, rəsmən dünyada 10 ən varlı erməni biznesmenlərindən biri hesab edilir. Bağmanyan Göyçə gölü ətrafının cənub-şərq əraziləri,Vardenis, Marduni, Kamo rayonlarını əhatə edən 2-ci ordu korpusuna komandalıq etdiyi dövrlərdə həmyerlilərinə cürbəcür yollarla hədə-qorxu gələrək onların təsərrüfatlarına sahib çıxıb və kəndlilərin mal-qaralarını mənimsəyərək əllərindən alıb. Onun bu hərəkətlərinə etiraz əlaməti olaraq, Geğarkunuk mahalının sakinləri İrəvan-Vardenis magistral yolunu dəfələrlə bağlayıblar. Generalın əməllərindən cana-boğaza gələn ermənilərin ən yüksək instansiyalara şikayət etmələrinə baxmayaraq, bütün bunların heç bir nəticəsi olmayıb. Hətta onun əlindən özünə qəsd edən erməni əsgərləri də az də olmayıb. Ermənistanın “Azadlıq” radiosunun müxbirinə verdiyi müsahibəsindəVardenis rayonunun 75-yaşlı sakini Mikayıl Naqdalyan aşağıdakıları bildirib; “Yəqin ki xəbərdarsınız günü-gündən uçuruma gedən Ermənistandan və xalqın ümumi vəziyyətindən. Mənim və yoldaşımın təqaüdü heç ayda cəmi 200 min dram (170 manat) etmir. Bu vəsait sosial xərclərin ödənişinə və bir tikə quru çörəyə ancaq çatır. Heç bir yerdə iş yeri də yoxdur ki, uşaqlarım gedib işləsinlər. Fikirləşdim ki, ailənin acından ölməməsi üçün bankdan pul götürüb özümüz üçün bir təsərrüfat quraq. Belə də etdim. Bankdan 17 faizlə 5 min ABŞ dolları əldə edib iki baş sağmal inək, qalan vəsaitə isə kiçicik xərçəng təsərrüfatı biznesini yaratdım. Təsərrüfatı tam qurub yaradandan sonra general Bağmanyanın adamları gəldi ki, xərçəngi 200 dramdan (17 qəpik), südü isə 300 dramdan (27 qəpik) təhvil alacağıq. Oğlanlarım bu məsələyə narazılıq etdikdə İrəvan şəhərindən generalın bir neçə adamı gəlib oğlanlarımı zor gücünə apararaq həbsdə saxladılar. Oğlanlarıma çox ağır işgəncələr verdikdən iki ay sonra onları sərbəst buraxdılar. Buradan da bank məndən hər ay faiz istəyir. Vəziyyətdən çıxmaq üçün oğlanlarımı Rusiyaya, qızımı isə Türkiyəyə işləməyə göndərdim. Demək olar ki, general bizim həyatımızı alt-üst etdi. Bağmanyan Ermənistanda bizim kimi bir çox ailənin başına bu cür oyunlar açıb. Hayqaz kiminsə malına göz dikirdisə, səsini çıxara bilməzdin, əks təqdirdə ya güllələnir, ya da itkin düşürdün”.
Erməni generalının əsas gəlir mənbəyi xərçəng biznesidir. Ermənistanda bu biznesin monopoliyası da məhz generalın əlində idi. Bundan başqa, onun ixtiyarında süd-pendir zavodları, balıqçılıq təsərrüfatları, iribuynuzlu və xırdabuynuzlu mal-qara təsərrüfatları, quşçuluq və s. var idi. Tək xərçəng biznesindən Bağmanyan hər il 100 milyonlarla dollar qazanc əldə edir. Erməni generalının əsas bazarları Rusiya və Avropa ölkələri idi. Ermənistanda yaşayan ən sadə erməni də çox yaxşı bilir ki, Bağmanyan bu işlərin hamısını Serj Sarkisyansız edə bilməzdi. Belə ki, məlumatdan aydın olduğu kimi, vaxtilə Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ regionunun işğalında iştirak edən bu yaxın dostlar uzun müddətdir ki, biznesdə də şərikdirlər.
Erməni mənbələrindən əldə olunan məlumatlarda bildirilir ki, bir müddətdir baş nazir Karen Karapetyan və Bağmanyan arasında ziddiyyətlər mövcud idi. Bunun əsas səbəblərindən biri erməni generalının Baş nazirin nəzarətində olan qazdoldurma məntəqələrinin sahiblərindən aylıq məbləğ istəməsi idi. Bağmanyan Ermənistanda fəaliyyət göstərən Rusiyanın “Transqaz” şirkətinin rəhbəri Nikolay Qabrielyana cürbəcür yollarla hədə-qorxu gələrək ondan rüşvət istəyirdi. General iş adamını hətta ölümlə də hədələyirdi. Ancaq “dollar” ləqəbli erməni general bir vacib məqamı unudurdu ki, bu şirkətin əsas pay sahiblərindən biri Moskvanın “Rosqaz” şirkətinin sabiq baş meneceri və hazırda Ermənistanın Baş naziri Karen Karapetyandır.
Müstəqil erməni siyasi ekspertləri bildirir ki, generalın vəzifəsindən qovulması yazda Ermənistanda keçirilməsi nəzərdə tutulan prezident seçkiləri öncəsi Sarkisyana Karapetyan və onun Moskvadakı havadarları tərəfindən vurulan böyük zərbədir. Bir neçə ay öncə Ermənistanda prezident respublikasından parlament respublikasına keçidə dair keçirilən referendumun nəticələrinə görə, Sarkisyan ya postu digərlərinə təhvil verməli, ya da Baş nazir Karapetyanın kreslosunda əyləşməlidir. Belə ki, günü-gündən aclıq-səfalət içində boğulan və eyni zamanda demoqrafik böhrandan əziyyət çəkən Ermənistanı gələn il ölkədaxili çox ağır bir sınaq gözləyir.
Baş vermiş hadisə göstərir ki, Ermənistanda korrupsiya tüğyan edir, mülki hakimiyyət və hərbi hakimiyyət arasında ixtilaflar var və Karapetyan tədricən Sarkisyanı arxa plana keçirir. Bütün bunlar isə Ermənistanda siyasi idarəçilikdəki böhranın göstəricilərindən biridir.
Aydın EYVAZOV AMEA Qafqazşünaslıq İnstitutunun Ermənişünaslıq şöbəsinin əməkdaşı
