ABŞ müsəlman aləmində ona qarşı narazılığı artırmış Qüds qərarından sonra daha bir təhlükəli gediş etməyə hazırlaşır. Özü də budəfəki gediş yenə İsrailin maraqları ilə tam uyğunluq təşkil edir. Söhbət İrana qarşı sanksiyaların genişləndirilməsindən və mümkün hərbi əməliyyatlardan gedir. Real vəziyyətin təhlili göstərir ki, İranın Yaxın Şərqdə mövqelərini gücləndirməsi, Yəməndə, Suriyada, İraqda mühüm söz sahibinə çevrilməsi ABŞ-ı ciddi narahat edir. Elə bu fonda İranın cəzalandırılması və mövqelərinin Yaxın Şərqdə zəiflədəilməsi ABŞ üçün xarici siyasətdə əsas məqamlardan biridir.
Məhz belə bir vaxtda bəlli olub ki, Vaşinqton Tehranın Yəməndə husilərə silah tədarük etməsilə bağlı BMT Təhlükəsizlik Şurasına İrana qarşı sanksiyaların sərtləşdirilməsi məsələsini çıxarmaq niyyətindədir. ABŞ-ın BMT-dəki Daimi Nümayəndəliyinin rəhbəri Nikki Heyli bunu belə əsaslandırıb: “Biz İrana qarşı yeni sanksiyalar hazırlaya bilərik. Bu sanksiyalar Yəmənə qarşı silah embarqosunun pozulmasına cavab olacaq. Səudiyyə Ərəbistanının husilər tərəfindən raket atəşinə məruz qoyulması BMT Təhlükəsizlik Şurası üçün həyəcan siqnalıdır. Husilər Ər-Riyadı vurmaq üçün məhz İranın istehsal etdiyi raketlərdən istifadə edir. Biz təkilif edirik ki, İranın ballistik raket istehsalı tam qadağan olunsun. Yaxın zamanlarda biz bunun üçün təkliflər irəli sürəcəyik”. Qeyd edək ki, bundan öncə N.Heyli İranın raket istehsalı ilə bağlı BMT qətnaməsini pozduğunu bildirmiş və buna görə İrana qarşı koalisiya yaradacaqlarını qeyd etmişdi.
Heyli BMT-nin Təhlükəsizlik Şurasını İranın Yəmən, Livan və Suriyadakı müttəfiqlərlə “qanunsuz silah sövdələşmələri” ilə bağlı sərt mövqe tutmağa çağırıb. Amma maraqlıdır ki, BMT əməkdaşları Heylinin barəsində bəhs etdiyi raketlərin qalıqlarını yoxlayaraq, onun ümumi mənşəli olduğunu bildiriblər, yəni raketlərin İrandan göndərilməsi barədə nəticəyə gəlməyiblər. ABŞ isə tam fərqli mövqe tutur. Suryiada, İraqda, Yəməndə İranın təhlükəli oyunlar oynadığını bildirir. Amerikanın İraqdakı səfiri Duqlas Silliman bildirir ki, İranın buradakı rolu Amerika üçün problemdir: "İran qonşularının suverenliyinə hörmət göstərmir. Bu ölkə İŞİD-lə mübarizəyə yardım göstərib. Lakin mən İranın nə humanitar yardımlar üçün vəsait ayırdığını, nə də BMT-nin stabilizasiya proqramına yardım etdiyini görmüşəm". Buna paralel olaraq, ABŞ və İsrail İranın Suriyada hərbi cəhətdən möhkəmlənməsinin qəbuledilməz olduğunu bəyan edir. Hətta İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu Suriya prezidenti Bəşər Əsədi bu səbəbdən hədələyib. Baş nazir İrana, Suriyada hərbi baza yaratmağa imkan veriləcəyi təqdirdə, ağır zərbələr vurulacağını bəyan edib. Əsədə edilən xəbərdarlıq İsrailin bu ölkədə illərdir davam edən münaqişəyə neytral qalmaq mövqeyindən imtina etməyə hazır olduğunu göstərir. Netanyahu açıq bildirir ki, İsrail hökuməti İranın Suriyada daimi hərbi varlığına icazə və Tehranın nüvə silahı əldə etməsinə imkan verməyəcək: "Biz yəhudi dövlətinin məhvinə can atan İran rejiminin nüvə silahı əldə etməsinə imkan verməyəcəyik, biz İranın açıq şəkildə dövlətimizi məhv etmək niyyəti ilə möhkəmlənməyə çalışdığı Suriyada daimi hərbi varlığına yol verməyəcəyik". “Wall Street Journal” nəşri yazır ki, İsrail bu məsələdə ABŞ-ın yardımlarına böyük ümidlər bəsləyir. ABŞ-da dərc olunan “Al-Monitor” nəşri də vəziyyətin təhlükəli həddə çatdığını bildirir. Qeyd olunur ki, Suriyanın əvvəlki hərbi gücünü bərpa etməsi, daha yaxşı təlim keçmiş, daha təcrübəli və qətiyyətli “Hizbullah” hərəkatı və İran indi İsraili daha çox qorxudur: “Bir zamanlar "Hizbullah" İsraili kütləvi raket hücumları ilə hiddətləndirməkdən başqa heç nə edə bilməyəcək partizan hərəkatı hesab olunurdu. Lakin son iki ildə “Hizbullah” Suriyada mühüm döyüşlərdə qazanılmış təcrübə ilə yaxşı təlim keçib və nizami orduya çevrilib. “Hizbullah” indi sərhədin İsrail tərəfində hücum etməyə və hətta əraziləri ələ keçirməyə qadirdir. Digər tərəfdən, Tramp Putinə Suriyada istədiyini eləməyə imkan verdiyindən, Təl-Əvivdə pərişanlıq hökm sürür. Putin və Əsəd arasında Soçidə səmimi qucaqlaşma, Suriyada İranın iştirakının qanuni olduğuna dair Rusiyanın xarici işlər nazirinin bəyanatı və indi Fars körfəzindən Aralıq dənizinə qədər uzanan şiə oxunun aydın qələbəsi İsrailin müdafiə və siyasi eşelonlarında güclü zəncirvarı təpkilərə səbəb olur. İsraildə hesab edirlər ki, İran yaranmış vəziyyətdən onlara qarşı istifadə edəcək. Elə bu səbəbdən İsrail ABŞ-la birlikdə, güc yolu ilə olsa belə, İranı neytrllaşdırmaq niyyətindədir".
Tahir TAĞIYEV
