Avropa Şurasının rəhbərlyində yer alan bəzi şəxslərin son addımları, eləcə də daxildə müəyyən ölkələrə qarşı ayrıseçkilik siyasətinin yürüdülməsi bu gün qurum üçün çox ciddi təhdidlərin yaranmasına səbəb olub. Söhbət Avropa Şurasının dağılma ehtimalının artmasından gedir. İş o yerə çatıb ki, artıq yaxın tezlikdə müəyyən ölkələrin qurumu tərk edəcəyi və bunun zəncirvari reaksiya alacağı barədə həyəcan təbili çalınır.
Avropa Şurasında çatlar hələ 2014-2015-ci illərdə rusiyalı deputatların AŞPA-nın iclaslarında səsvermə hüququndan məhrum olunması ilə özünü daha açıq şəkildə göstərməyə başlamışdı. Hələ o vaxt Azərbaycan bu addımıın səhv və ikili standartların göstəricisi olması barədə xəbərdarlıqlar edirdi. Rəsmi Bakı bildirirdi ki, qurum obyektivlik üçün illərdir Azərbaycan torpaqlarını işğal altında saxlayan Ermənistan dövlətini də cəzalandırmalı, bu ölkənin də deputatlarını səsvermə hüququndan məhrum etməlidir. Amma o vaxt Avropa Şurası məsələyə obyepktiv yanaşmadı. Hazırda isə Moskva bəyan edir ki, Rusiya nümayəndə heyəti Avropa Şurası Parlament Assambleyasının fəaliyyətində iştirak etməyənə qədər Rusiya Avropa Şurasına ianə verməyəcək. Rusiya Dövlət Duması sədrinin müavini Pyotr Tolstoy isə ödənişlərin dayandırılmasından əvvəl Rusiyanın iki il ərzində Parlament Assambleyasının işində iştirak etmədən üzvlük haqqı ödədiyini bildirib. Digər tərəfdən, Moskva ümumiyyətlə qurumun işinə maraq göstərmir və onu tərk etməyi də istisna etmir. Bu isə, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, zəncirvari reaksiya ala bilər və elə bu da Avropa Şurasını çox narahat edir. Norveçin “Aftenposten” qəzetinə müsahibəsində Avropa Şurasının Baş Katibliyi Aparatının əməkdaşı Peter Eyde bildirir ki, Rusiya Avropa Şurasından çıxsa, onun addımını digər dövlətlərin də təkrarlama təhdidi var: “Bu, xüsusilə Türkiyə, Macarıstan, Polşa və Azərbaycana aiddir. Bu ölkələrin Avropa Şurası ilə münasibətləri kifayət qədər gərgindir. Avropa Şurasının baş katibi Turbyörn Yaqland çalışır ki, Avropa Şurası parçalanmasın və bu fəaliyyətində Norveç onu dəstəkləyir”. Amma elə bu günlərdə “Aftenposten” qəzeti yazırdı ki, Yaqland Rusiya prezidenti Vladimir Putinin qarşısında diz çökərək Moskvanı qurumu tərk etməməyə çağırıb. Son vaxtlar Azərbaycana qarşı təzyiqlər və kampaniya başladan Yaqlanda ünvanlanan sərt ittihamların səbəbi onun Rusiya nümayəndə heyətinin AŞPA-da səsvermə hüququnun geri qaytarılması üçün lobbiçilik fəaliyyətidir. Qəzetin yazdığına görə, Rusiya AŞPA-da səs hüququnun qaytarılmasını tələb edir, Yaqland da daxil olmaqla, AŞPA-da bir sıra Qərb siyasətçiləri Moskvanın istəyinə dəstək kampaniyası başladıb. Ancaq Yaqlandın Rusiyanın xeyrinə lobbiçilik fəaliyyəti, Danimarkanın AŞPA-dakı nümayəndə heyəti də daxil olmaqla, bir çox skandinaviyalı siyasətçilər tərəfindən kəskin tənqid olunur. Danimarka nümayəndə heyətinin göndərdiyi məktubda deyilir ki, Yaqland Avropa Şurasının demokratik prinsiplərini pozur, Rusiya sanksiyaların tətbiqinə gətirib çıxarmış səbəblərin heç birini aradan qaldırmadığı halda bu ölkənin səs hüququnun qaytarılmasına çağırır. Bura Krımın ilhaqına son qoyulması və Donbasda separatçılara dəstəyin dayandırılması da daxildir. Danimarka parlamentində hakim partiyanın təmsilçisi və AŞPA-dakı nümayəndə heyətinin rəhbəri Mikael Astrup Yensen bildirib: “Yaqland Putinin qarşısında diz çöküb. Bu, Putinin böyük təbliğati qələbəsi olacaq. Rusiya reketçiliklə məşğuldur, Yaqland isə buna imkan yaradır. Bu təhlükəlidir. Onun tərəfindən belə siqnal göndərilib ki, Rusiya böyük regional fövqəldövlət olduğu üçün istədiyini edə bilər və ona görə də daha heç kim Krımın taleyindən narahat deyil. Yaqlandın mətbuat katibi Daniel Holtgen isə bildirb ki, baş katib Rusiya ilə münaqişəni Avropa Şurasına daxil olan bütün ölkələrlə dialoq yolu ilə həll etməyə çalışır: “Yaqland dəqiq göstərir ki, onun Rusiyanı Avropa Şurasında saxlamaq cəhdləri bu ölkənin öhdəliklərini yerinə yetirməyə və üzvlük haqqı ödəməyə borclu olduğuna əsaslanır. Əksini iddia edənlər düz demir və təbliğatla məşğuldurlar”. Amma Yaqland və tərəfdarları, Rusiyadan fərqli olaraq, müəyyən ölkələrə, məsələn elə Azərbaycana, Türkiyəyə qarşı obyektiv mövqe sərgiləmir. Xatırladaq ki, Yaqlandın təşəbbüsü ilə Azərbaycana qarşı Avropa Şurası tərəfindən xüsusi prosedur başladılıb. Amma o, nədənsə, Rusiyaya qarşı fərqli siyasət yürüdür və bunu həm də Yaqlandın Moskvanın adamı olması ilə əlaqələndirirlər. Yanqlandın fikrincə, Rusiyanın qurumdan çıxması bütün dünyada insan haqlarının qorunmasına zərbə vura bilər: “Rusiya buradan çıxsa, həqiqətən çox pis olar. Bu, Avropa üçün neqativ hadisə ola bilər. Çünki onda Rusiyasız Avropa olacaq. Bu isə Avropa üçün geriyə böyük bir addım deməkdir”. Rusiya üçün əldən-ayaqdan gedən Yaqland, nədənsə, digər ölkələrə, o cümlədən Azərbaycana qarşı tam ikili mövqe sərgiləyir. Elə bu da Avropa Şurasının sonunu gətirir.
Nahid SALAYEV
