Məhəmməd Əsədullazadə: “Nalbandyanın protokollarla bağlı verdiyi açıqlamaların heç bir əsası yoxdur”
Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyi Ermənistanın xarici işlər naziri Edvard Nalbandyanın iki ölkə arasında 2009-cu ildə İsveçrənin Sürix şəhərində imzalanmış protokollarla bağlı açıqlamasına cavab verib.
Qeyd edək ki, E.Nalbandyan Yunanıstana səfəri zamanı bu ölkənin Xarici İşlər Nazirliyində çıxışında Türkiyə ilə imzalanmış protokolların həyata keçməməsində Ankaranı ittiham edib. O bildirib ki, Ermənistan 2018-ci ilin yazına qədər bu protokolları ləğv edəcək.
Türkiyə XİN-in buna cavab bəyanatında bildirilir ki, E.Nalbandyanın açıqlamaları əsassızdır və beynəlxalq ictimaiyyəti yanıltmağa yönəlib: “Protokollar İsveçrənin yaratdığı şərait çərçivəsində aparılan danışıqlarda hazırlanaraq Türkiyə ilə Ermənistan arasındakı əlaqələrin normallaşdırılması məqsədi daşıyırdı. Lakin ilk olaraq Ermənistan Konstitusiya Məhkəməsi 12 yanvar 2010-cu il tarixində protokolların ruhuna və mətninə zidd ön şərtlər və məhdudlaşdırıcı hökmlər qəbul edib. Davamında Ermənistan prezidenti Serj Sarkisyan 22 aprel 2010-cu il tarixində protokolların ratifikasiyasının təxirə salındığını açıqlayıb. Son olaraq Sarkisyan 19 sentyabr 2017-ci il tarixində BMT Baş Məclisində çıxışında protokolların gecikməsinin məsuliyyətini əsassız şəkildə Türkiyənin boynuna qoyaraq, tərəqqi olmadığı üçün protokolları qüvvədən düşmüş sayacaqlarını və 2018-ci ilin baharına bu protokollar olmadan girəcəklərini açıqlayıb”.
Bəyanatda bildirilir ki, Ermənistanın bu neqativ mövqeyinə baxmayaraq, Türkiyə protokolların əsas müddəalarına sadiqliyini qoruyur. Protokollar hələ də TBMM Xarici işlər komissiyasının gündəmindədir və ratifikasiya olunmaq üçün Cənubi Qafqazda uyğun siyasi atmosferin və sülh ortamının yaranması zəruridir. Rəsmi Ankaranın protokol prosesində əsas məqsədi Türkiyə ilə Ermənistan arasında normallaşma prosesinin Cənubi Qafqazda əhatəli sülh və sabitliyi təmin edəcək şəkildə həyata keçirilməsi, bu çərçivədə Dağlıq Qarabağ probleminin həlli prosesində BMT Təhlükəsizlik Şurasının qərarlarına uyğun olaraq Azərbaycanın ərazi bütövlüyü təməlində irəliləyiş əldə olunması idi: “İstənilən halda, Ermənistan Azərbaycan ərazilərinin işğalına son qoymalıdır”.
Bəyanatda o da qeyd olunur ki, Xocalı qətliamının cavabı verilməlidir: “Ermənistandan gözləntimiz mübahisəli tarixi mövzuları kənara qoyub, yaxın tarixin insanlıq cinayətlərindən biri olan Xocalı qətliamının hesabını verməsidir”.
Maraqlıdır, Türkiyənin sözügedən məsələdə sərgilədiyi konkret mövqeyi ekspertlər necə dəyərləndirirlər?
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən politoloq Məhəmməd Əsədullazadənin sözlərinə görə, bu məsələdə ilk növbədə Ermənistan kompromis addımlar atmalıdır: “2009-cu ildə ABŞ başda olmaqla, Qərbin dəstəyi və təzyiqi ilə Ermənistanla Türkiyə arasında siyasi-iqtisadi əlaqələrin bərpası və sərhədlərin açılması üçün Sürix protokolları imzalandı. Ancaq bütün təzyiqlərə rəğmən, rəsmi Ankara protokolları təsdiq etmədi. Protokolların Türkiyə tərəfindən ratifikasiya edilməməsi, təbii ki, Azərbaycana verilən dəstəyin tərkib hissəsi idi. Türkiyə tərəfi bu protokolların ratifikasiyası üçün ilk növbədə Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərinin boşaldılmasını irəli sürdü. Türkiyə tərəfinin irəli sürdüyü şərtlər daxilində Ermənistan tərəfi işğal olunmuş əraziləri boşaldarsa, o zaman protokolları ratifikasiya etmək olar. O üzdən, Ermənistanın xarici işlər naziri Edvard Nalbandyanın protokollarla bağlı verdiyi açıqlamaların heç bir əsası yoxdur. Onsuz da bu protokolların taleyi Türkiyədən asılıdır. Türkiyə bu protokolları ratifikasiya etmirsə, bu, Ermənistanın davranışlarından asılıdır. Ermənistan bu protokolları ləğv etsə, yaxud bunun müzakirəsini saxlasa, bununla heç nə dəyişmir. Protokolların işləməsi üçün İrəvan ilk növbədə işğal etdiyi Azərbaycan ərazilərindən çıxmalıdır. Hesab edirəm ki, Türkiyə tərəfindən verilən sərt açıqlamalar bir daha Ermənistana yerini göstərəcək. Onsuz da Türkiyənin Ermənistana heç bir ehtiyacı yoxdur. Ermənistanın Türkiyəyə ehtiyacı var. Türkiyə hazırda Qarabağla bağlı çevik siyasət aparır. Azərbaycana hərbi-texniki dəstək verməklə, Ermənistanın bütün siyasi və hərbi provokasiyalarına qarşı mövqeyini ortaya qoyur. İndi Ermənistanın protokolları ləğv etməklə bağlı mövqeyi bu ölkənin çarəsizliyindın irəli gəlir”.
Vidadi ORDAHALLI
