Cənubi Qafqazda lider mövqeyə malik Azərbaycanla münasibətlərin inkişaf etdirilməsi bu gün Avropa İttifaqı üçün başlıca məqamlardan birini təşkil edir. İlk növbədə ona görə ki, bu gün Avropa İttifaqının enerji təhlükəsizlyinin təmin edilməsi, eləcə də onun inkişafına ciddi təkan verəcək nəqliyyat infrastrukturlarının reallaşmasında əsas rol məhz Azərbaycana məxsusdur.
Qeyd edək ki, hazırda Azərbaycanla Avropa İttifaqı arasında yeni saziş üzrə fəal danışıqlar gedir. Məlumat üçün bildirək ki, Avropa İttifaqı ilə danışıqlar üç blok üzrə aparılır. Bura siyasi məsələlər və təhlükəsizlik, ticarət və investisiyalar, eləcə də sektoral bloklar daxildir. Bu gün üçün ayrı-ayrı razılaşdırılmış elementlər var, lakin bu bloklardan hər hansı biri üzrə tam razılaşma hələ yoxdur. Amma tam razılaşma istiqamətində də işlər intensiv şəkildə davam edir.
Məsələnin maraqlı tərəflərindən biri ondan ibarətdir ki, digər postsovet ölkələrindən, məsələn Ukraynadan, Ermənistandan fərqli olaraq, Azərbaycanla Avropa İttifaqı arasında yaxınlaşma Rusiyada hansısa qıcıq doğurmur. Çünki Azərbaycan bu məsələdə balansı kifayət qədər məharətlə qoruyur. Məsələnin bu tərəfinə nəzər salan Milli Məclisin Beynəlxalq münasibətlər və parlamentlərarası əlaqələr komitəsinin sədri Səməd Seyidov bildirir: “Azərbaycan Avropa İtifaqına inteqrasiyanın deyil, bu birliklə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq etməyin tərəfdarıdır”.
O bildirib ki, hər hansı birliyə inteqrasiya ölkənin müqəddəratını həmin təşkilata həvalə etmək deməkdir: “Azərbaycan çoxtərəfli münasibətləri inkar etmir. Biz də nə vaxtsa Avropa İttifaqı ilə müqavilə imzalayacağıq. Lakin bu gün bizim əsas prioritetimiz strateji əməkdaşlığı genişləndirməkdir. Gələcəkdə isə Avropa İttifaqı ilə münasibətləri çox ciddi təhlil edəndən sonra bu təşkilatla Azərbaycanın maraqlarına uyğun hər hansı bir saziş imzalanacaq”. Əslində, Azərbaycanın sərgilədiyi mövqe Avropa İttifaqının özü tərəfindən də təqdir edilir. Elə bu fonda da Avropa İttifaqı Azərbaycanla əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsinə xüsusi maraq göstərir. Türkiyə parlamentinin nümayəndəsi Mehmet Qasım Gülpınar da Avropa İttifaqının Tiflisdə keçirilən konfransında bir daha diqqətə çatdırıb ki, Azərbaycanın Avropa üçün əhəmiyyəti kifayət qədər böyükdür: "Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyənin birgə həyata keçirdikləri iri enerji, nəqliyyat layihələri Avropanın özü üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Avropa İttifaqının əsasında iqtisadi amillər durur. Azərbaycan da bu qurumun, eləcə də bütövlükdə Avropanın iqtisadi inkişafı, enerji təhlükəsizliyi üçün çox böyük işlər görüb".
O bildirib ki, Azərbaycanın həyata keçirdiyi layihələrin, o cümlədən Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolunun, Bakı- Tiflis-Ceyhan neft, Bakı-Tiflis-Ərzurum qaz kəmərlərinin, eləcə də TANAP və TAP layihələrinin Avropa üçün böyük fayda gətirəcəyi bir həqiqətdir: "Lakin bəzi qüvvələr, bəzi siyasətçilər əsassız olaraq bu layihələrə kölgə salmağa çalışırlar. Bu yolverilməzdir. Azərbaycanın təşəbbüsü ilə həyata keçirilən enerji, infrastruktur və nəqliyyat layihələri təkcə bizim deyil, Avropanın özünün gələcəyinin qarantıdır. Hər bir inkişafın əsasında iqtisadiyyat dayanır. Avropa İttifaqı da iqtisadiyyata bağlıdır. Ona gorə də düşünurəm ki, Azərbaycanın həyata keçirdiyi layihələr çox vacibdir. Avropa bu layihələrə layiqli qiymət verməlidir". O vurğulayır ki, Azərbaycanın həyata keçirdiyi layihələr Avropa üçün böyük uğur gətirir. Digər tərəfdən, Azərbaycanın öz gücü hesabına həm regionda, həm də Avropada layihələr həyata keçirməsi, maliyyələşdirilməsi də vacib nailiyyət kimi qiymətləndirilir.
Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, elə Avropa da Azərbaycanla birgə həyata keçrilən layihələrin mümkün qədər tez başa çatmasına xüsusi maraq göstərir. Elə bundan irəli gəlir ki, Avropa İnvestisiya Bankı “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsinə bu günlərdə 2 milyard avro kredit ayıra biləcəyini bəyan edib. Hazırda bank bununla bağlı qərarı gözdən keçirir. Qeyd edək ki, ötən həftə Avropa Komissiyasının enerji məsələləri üzrə vitse-prezidenti Maroş Şefçoviç və qurumun enerji və iqlim üzrə komissarı Migel Arias Kanyete Avropa İnvestisiya Bankının prezidenti Verner Hoyerə adıçəkilən layihənin maliyyələşdirilməsi ilə əlaqədar məktub ünvanlayıb. Məktubda “Cənub Qaz Dəhlizi”nin Avropa İttifaqı üçün əhəmiyyəti və onun maliyyələşdirilməsinin önəmli olduğu yazılıb.
Xatırladaq ki, “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsinin bir hissəsi olan TAP kəməri ilə "Şahdəniz-2" layihəsi çərçivəsində hasil olunan qazın ilkin olaraq ildə 10 milyard kubmetrinin Avropaya nəqli nəzərdə tutulur. Bu boru kəməri Türkiyə-Yunanıstan sərhədindəki Kipoy ərazisində TANAP boru kəmərinə qoşulacaq və Yunanıstan, Albaniya və Adriatik dənizindən keçməklə İtaliyanın cənubuna qədər uzanacaq. Hazırda “Cənub Qaz Dəhlizi”nin mümkün qədər tez müddətə həyata keçməsinə Avropa İttifaqı xüsusi maraq göstərir.
Nahid SALAYEV
