"Layihənin inkişafı üçün yalnız müsbət impuls verə bilər"
Prezident İlham Əliyev fevralın 23-də Bakıda "Cənub Qaz Dəhlizi" Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin üçüncü toplantısında çıxışı zamanı deyib ki, "Abşeron" yatağı Azərbaycanın qaz potensialının əlavə mənbəyi olacaq:
"Son dəfə biz ötən il ərzində Bakıda görüşmüşük. Həmin vaxtdan bəri bir çox hadisələr baş vermişdir, layihənin icrası ilə bağlı yaxşı irəliləyiş var. Mənə verilən son məlumata görə, "Şahdəniz-2" layihəsi üzrə işlərin təqribən 90 faizi, Cənubi Qafqaz boru kəməri üzrə 80 faizə yaxını, TANAP 65 faiz və Transadriatik kəməri üzrə isə 34 faizi icra edilmişdir. Bu, yaxşı irəliləyişin göstəricisidir. Ötən ilin fevralında nazirlər səviyyəsində keçirilmiş ikinci toplantı zamanı mövcud olan vəziyyəti götürsək, bu gün böyük irəliləyişin şahidi olarıq. Bu, layihənin uğurlu icrasının vacib göstəricisidir. Bununla yanaşı, Bakıdakı sonuncu görüşümüzdən bəri, növbəti, böyük "Abşeron" qaz layihəsi üzrə işlərə başlanmışdır. Biz yataqla bağlı praktiki işlərə, yəni qazma işlərinə başlamağı planlaşdırırıq və "Abşeron" yatağının birinci mərhələsi üzrə qaz potensialı artıq hesablanıb.
Bu, ilk növbədə, bizim qaz potensialımızın "Şahdəniz" ilə məhdudlaşmadığını nümayiş etdirir. Halbuki, "Şahdəniz" dünyanın ən nəhəng qaz yataqlarından biridir və onun ehtiyatı 1,2 trilyon kubmetrdir. Ancaq bu, "Şahdəniz-2" layihəsinin icrasının digər layihələrin reallaşdırılması baxımından nə dərəcədə əhəmiyyətli olduğunu nümayiş etdirir. Müasir nəqletmə infrastrukturu olmadan digər qaz yataqlarına sərmayələrin cəlb edilməsi çətin olardı. Bütün bunlar hamımızın mənafeyinə xidmət edir. Çünki yaradılmaqda olan şəbəkə vasitəsilə nə qədər çox qaz nəql edilsə, biz - dövlətlər və şirkətlər bundan bir o qədər bəhrələnəcəyik".
"Abşeron" yatağı ilə bağlı görülən işlər "Cənub Qaz Dəhlizi"nin perspektivinə hansı formada təsir edəcək?
Neft məsələləri üzrə ekspert İlham Şabanın sözlərinə görə, Bakı bu böyük layihənin reallaşması üçün ciddi əzmkarlıq nümayiş etdirib: "Məlumdur ki, hazırda Bakıda "Cənub Qaz Dəhlizi" Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin üçüncü toplantısı keçirilir. Belə görüşlərin keçirilməsinin çox böyük əhəmiyyəti var. Birincisi, 3500 km-lik bir infrastruktur yaradılır. Özü də Xəzər kimi qapalı bir hövzədə yerləşən təbii qazı dünyanın ən böyük istehlakçı bazarı ilə birləşdirməlidir. İkincisi, infrastrukturun özü çox mürəkkəbdir və bir-birindən asılı olmayan 3 müxtəlif boru kəməri konsorsiumundan ibarətdir. 7 ölkədən keçəcək bir boru kəmərlər sistemi yaradılır ki, yaxın 10 ilə qədər onun buraxıcılıq gücü də mütəmadi olaraq artırılacaq. Yəni bunlar arasında uzlaşmanın təmin edilməsi, ən yüksək səviyyədə dialoqun yaradılması, layihələrin cari icra vəziyyətinin müzakirə edilməsi son nəticəyə qrafikə uyğun şəkildə çatmaq üçün çox mühüm məsələdir. Üçüncüsü, Avropadakı istehlakçılar Azərbaycandan indiyə qədər qaz tədarük etməyiblər və onlar üçün Xəzər uzaq və "dumanlı" bir region olaraq qalmaqdadır. Meqa layihələrdə daim risqlər mövcuddur, elə götürək Rusiyanın "Cənub axını" layihəsini və ya ABŞ-ın 3462 km-lik Keystone XL neft kəmərini. Onun İV hissəsi 6 ildir reallaşmasını gözləyir və Tramp buna icazə verdi. Bu baxımdan, yüksək səviyyədə keçirilən bu formatda görüşlərdən səslənən bəyanatlar, fikirlər Avropadakı istehlakçılar üçün, bir növ, mühüm mesajlar rolunda çıxış edir. Həmçinin bu layihədə marağı olan ölkələr, məsələn, tranzit ölkələr - Gürcüstan və Türkiyə üçün. Onların hökumətləri, qeyri-hökumət təşkilatları Bakı forumlarında səslənən fikirləri öz cəmiyyətlərinə o prizmadan çatdırırlar ki, layihədən gözləntilər özünü doğruldacaqmı, nə qədər qazanc olacaq, bunlar iqtisadiyyata, işsizliyə, iqtisadi aktivliyə və sair indikatorlara necə təsir edəcək? Bu baxımdan da artıq reallaşması şübhə doğurmayan layihəyə əlavə resursların qoşulması onun əhəmiyyətini daha da artırır. "Abşeron" yatağının potensialı da layihənin inkişafı üçün yalnız müsbət impuls verə bilər".
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
