Qulu İsmayılov: "Hesab edirəm ki, aparılan son müzakirələr layihənin reallaşdırılmasında daha böyük irəliləyişlərə nail olmağa imkan verəcək"
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Münhen Təhlükəsizlik Konfransı çərçivəsində "Qiymətlərin sabitləşməsinə doğru: OPEC-in qayıdışı və neft geosiyasəti" mövzusunda Dəyirmi Masada bildirib ki, Azərbaycanda böyük qaz yataqları aşkar edilən kimi bu qazı beynəlxalq bazarlara nəql etmək üçün qərar qəbul olunub.
Dövlət başçısı deyib ki, bu gün digər ölkələr, şirkətlərlə birlikdə və Avropa Komissiyasının dəstəyi ilə "Cənub Qaz Dəhlizi" layihəsini icra edirik və bu layihə 1990-cı illərdə icrasına başladığımız layihələrin davamıdır: "İndi "Cənub Qaz Dəhlizi" Avropada ən böyük infrastruktur layihəsidir. Onun ümumi dəyəri 40 milyard dollardan çoxdur. Hazırkı mərhələdə bu layihədə 7 ölkə iştirak edir. Gələcək illərdə ən azından 3 ölkə bu layihəyə qoşulacaq. Bu layihə Avropa Komissiyası tərəfindən dəstəklənir. Mən bu yaxınlarda Brüsseldən qayıtmışam və biz Şefçoviçlə bu vacib layihəni müzakirə etdik. Həmçinin bu layihəni Avropa İttifaqı Şurasının və Avropa Komissiyasının prezidentləri ilə müzakirə etmişəm. Avropa Komissiyası ilə Azərbaycan arasında enerji sahəsi üzrə strateji tərəfdaşlıq haqqında imzalanmış memorandum var. Bu gün "Cənub Qaz Dəhlizi" artıq reallıqdır".
Prezident İlham Əliyev bildirib ki, bu, Azərbaycanı Avropa bazarları və Avropa bazarlarına aparan marşrut boyunca yerləşən ölkələrlə birləşdirən üç fərqli boru kəmərindən ibarət inteqrasiya olunmuş boru kəməri sistemidir: "Bu layihə tamamilə yeni bir regional əməkdaşlıq formatını yaratdı. Söhbət Cənubi Qafqaz ölkələri olan Gürcüstan, Azərbaycan və Türkiyədən, sonra da Yunanıstan, Bolqarıstan və İtaliya kimi Avropa İttifaqı ölkələrindən, həmçinin, namizəd ölkə kimi Albaniyadan gedir. Beləliklə, bütün bu tərəflərin maraqlarını təmin etmək asan iş deyil. Bu səbəbdən Avropa Komissiyası ilə birlikdə biz "Cənub Qaz Dəhlizi" layihəsinin Məşvərət Şurası adlanan formatı işə saldıq. Artıq Məşvərət Şurasının iki iclası Bakıda keçirilib və üçüncü iclas Şefçoviçin iştirakı ilə fevral ayının 23-də baş tutacaq. Mühüm nailiyyətlər var. Sizə deyə bilərəm ki, "Cənub Qaz Dəhlizi" layihəsinin əsas seqmenti olan Trans-Anadolu boru kəmərinin icrasının təqribən 65 faizi artıq tamamlanıb. Cənubi Qafqaz boru kəməri adlanan digər bir seqmentin icrasının 80 faizə yaxın hissəsi tamamlanıb və TAP adlanan Trans-Adriatik boru kəməri təqribən 34-35 faiz icra olunub. Dünyada ən böyük qaz yataqlarından biri olan "Şahdəniz" yatağının işlənməsi artıq 90 faiz tamamlanıb. Hədəfimiz Azərbaycanın ilk təbii qazını gələn il bazarlara çatdırmaqdır və bəzi tərəfdaş ölkələrdə süni gecikmələr olmadığı təqdirdə bu layihəni 2020-ci ilə qədər tamamlamaqdır".
Dövlət başçısı nəzərə çatdırıb ki, Azərbaycan "Cənub Qaz Dəhlizi" layihəsinin bütün dörd seqmentinin səhmdarıdır və Azərbaycan investor qismində də çıxış edir: "Biz Dünya Bankından, beynəlxalq maliyyə təşkilatlarından, Asiya İnkişaf Bankından, Asiya İnfrastruktur Bankından vəsaitləri cəlb etdik. Biz Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankından, Avropa İnvestisiya Bankından maliyyə vəsaitinin ayrılmasını gözləyirik. Beləliklə, bu, ölkəmizin təşəbbüskarı olduğu həqiqətən də geniş maliyyə, infrastruktur, texniki, enerji layihəsidir və biz bununla qürur duyuruq. Əlbəttə, bu ölkələr arasında yeni əməkdaşlıq formatı regionda tamamilə yeni bir əməkdaşlıq ruhunu yaradır. Bu, birgə bağlılıq, yəqinlik, etibarlılıq və tərəfdaşlıq yaradır. Beləliklə, layihə tamamlandıqdan sonra Avropa üçün təbii qaz təchiz edən etibarlı və yeganə yeni qaz mənbəyi qismində Azərbaycanın rolu əlbəttə ki, artacaq və Avropa təşkilatları ilə əlaqələrimiz güclənəcək".
Ölkə başçısı "Cənub Qaz Dəhlizi" boyunca hansı yeni münasibətlər sisteminin yaradıldığına işarə edib?
Ekspert Qulu İsmayılov qəzetimizə bildirdi ki, sözügedən layihə həm iqtisadi, həm də siyasi məna kəsb edir: "İlkin variantda həmin layihənin reallaşacağına inam az idi. Azərbaycanın inadlı səylərindən sonra artıq bu layihə böyük dəstək qazanıb. Artıq əvvəl tərəddüd içində olan ölkələr də iştirak arzusunu bəyan edib. Böyük iqtisadi hədəflər üçün nəzərdə tutulan layihənin reallaşması siyasi maraqların uzlaşdırılmasından keçir.
Hesab edirəm ki, aparılan son müzakirələr layihənin reallaşdırılmasında daha böyük irəliləyişlərə nail olmağa imkan verəcək. Bu yaxınlarda İlham Əliyevin Avropaya səfəri çərçivəsində layihəyə artaq maraq hiss edildi. Keçirilən görüşlər Avropa İttifaqının strateji məqsədini - qaz tədarükü marşrutlarını diversifikasiya etmək niyyətini təsdiq edir və deyilənlərin kağız üzərində qalmadığını, həyata keçirildiyini göstərdi. "Cənub Qaz Dəhlizi"nə təşəbbüs göstərilən andan bəri üç il ərzində qaz tədarükçüləri ilə tranzitçilər arasında əməkdaşlığın qurulması da bu layihənin prioritetliyindən xəbər verir. Növbəti addım bu dəhlizin genişləndirilməsi və tədricən "Cənub-Şərq enerji qovşağı"nın yaradılması yolu ilə əməkdaşlığın gələcəkdə möhkəmləndirilməsini təmin etmək olacaq. Brüsseldə Prezident İlham Əliyevlə görüşündə Avropa Birliyinin xarici məsələlər və təhlükəsizlik siyasəti üzrə ali nümayəndəsi, Avropa Komissiyasının vitse-prezidenti F.Mogerini bildirib ki, Azərbaycanla əməkdaşlıq Avropa Birliyindən ötrü önəm daşıyır və "Cənub Qaz Dəhlizi" layihəsi Avropa Birliyi üçün böyük əhəmiyyətə malikdir.
Bütün bu faktlar bir daha təsdiq edir ki, layihə öz ətrafında yeni geostrateji bir düzəni formalaşdırır".
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
