"Siyasətdə mümkün olmayan yoxdur"
Məlum olduğu kimi, bir sıra gözləntilərin, proqnozların əksinə olaraq, Respublikaçılar Partiyasının namizədi Donald Tramp ABŞ prezidenti seçildi. Sözügedən nəticə nəinki siyasi təhlil mərkəzlərinin, eyni zamanda bir sıra dövlət başçılarının da təəccübünə səbəb olub.
Onu da qeyd edək ki, prezident seçkisi kampaniyası dövründə əksər Avropa liderləri Trampın prezident seçiləcəyinə qeyri-ciddi yanaşır, bir sıra hallarda ona istehza edirdilər. Təsadüfi deyil ki, bir müddət əvvəl Avropa parlamentinin prezidenti Martin Şults Donald Trampın ABŞ prezidenti seçiləcəyi təqdirdə bütün dünya üçün problem yaradacağını deyib: "Tramp yalnız Avropa Birliyi üçün deyil, bütün dünya üçün problemdir". Onun sözlərinə görə, Tramp prezident seçilsə, bu, məsuliyyətsiz insanın maksimum məsuliyyət tələb edən kürsüdə oturacağı anlamına gələcək: "Avropa, ABŞ-ın özü belə bir prezidentə hazır deyil".
Şultsun fikrincə, Donald Trampın siyasi stili "daim başqalarına hücum və günahkarı başqa yerdə axtarmaq"dan ibarətdir: "Tramp o tip siyasətçilərdəndir ki, həyatın hər bir halı üçün günahkar tapa bilir".
O cümlədən, Almaniya kansleri Angela Merkel Trampın seçiləcəyinə skeptik yanaşdığını bildirmişdi.
Onu da qeyd edək ki, Trampın xarici siyasətlə bağlı konkret proqramının olması barədə heç nə məlum olmasa da, o öz çıxışlarında beynəlxalq münasibətlərdə rəhbər tutacağı prinsipləri artıq bəyan edib. Donald Tramp Böyük Britaniyanı dəstəkləməklə bərabər, Avropa Birliyini tənqid edib, habelə qoca qitənin ABŞ-ın çətiri altında durmaqdansa, öz başının çarəsinə baxması gərəkliyini dəfələrlə dilə gətirib.
Maraqlıdır, Avropa liderlərinin məlum yanaşmasından sonra onlar Trampla necə münasibət quracaq?
Məsələyə münasibət bildirən AMİP funksioneri Əli Orucovun fikrincə, siyasətdə mümkün olmayan yoxdur: "Bir-birilə müharibə aparan dövlət başçıları son nəticədə bir masa arxasına oturursa, o zaman bu məsələdə hansısa bir problemin olacağını düşünmürəm. Ona görə ki, artıq Avropa ölkələrinin dövlət başçıları Trampı təbrik edib. Bu, seçkinin nəticələrinə hörmətlə yanaşdıqlarının göstəricisidir. Düzdür, Tramp seçkiqabağı kampaniya dönəmində qalmaqallı bəyanatları və davranışları ilə çox diqqət çəkdi. Ancaq bu o demək deyil ki, Tramp ölkəni həmin qaydada idarə edəcək. Hesab edirəm ki, biz prezident postunda indikindən daha fərqli Tramp görəcəyik. Birləşmiş Ştatlarda oturuşmuş dövlət sistemi, təsisatlar var. Əslinə baxanda Trampın seçilməsi Avropanın işinə yarayır. Ona görə ki, amerikalı milyarder Avropanın müdafiə məsələlərində ABŞ-a güvənməsindən narazı olduğunu heç vaxt gizlətməyib. Trampın qalib gəlməsi AB ordusu tərəfdarlarını öz ideyalarını daha ön plana çıxarmağa imkan verir. Digər tərəfdən, bir müddət öncə Avropa Komissiyasının sədri Jan Klod Yunker belə sərt şəkildə öz sələfi Joze Manuel Barrozunu 2008-ci il iqtisadi böhranına səbəb olan ABŞ banklarından biri - "Qoldman Saç"da işləməyə başlamasını tənqid edib. Trampın qələbəsi Amerika banklarının AB-yə təsirinin azaldılması üçün əla bəhanə olacaq. Bütün bunlardan çıxış edərək hesab edirəm ki, Trampın Avropa liderləri ilə münasibət qurması çətin olmayacaq".
Vidadi ORDAHALLI
