İranda islahatçıların hakimiyyətə gəlişindən sonra burada etnik azlıqların, o cümlədən güneydə yaşayan soydaşlarımızın hüquqlarının bərpası istiqamətində zəruri addımlar atılır. Bunlardan biri də İran parlamentində azərbaycanlı deputatların fraksiya yaratmasıdır. Artıq İranda belə bir addımın atılmasının özü sensasiya sayılır.
Xatırladaq ki, aylardır İran parlamentində türk fraksiyasının yaradılmasına dair gedən müzakirələrdən sonra 100 millət vəkilinin yer aldığı "Türk Bölgələri Fraksiyası" yaradılıb. Qurumun başqanı, rəyasət heyəti üzvləri və sözçüsünün təyin olunduğu da məlumdur. Fraksiyanın sözçüsü Təbrizin islahatçı millət vəkili Zəhra Sainin sözlərinə görə, Təbrizin digər islahatçı vəkili, sabiq nazir və İran parlamentinin hazırkı sədrinin birinci müavini Məsud Pezeşkiyan "Türk Bölgələri Fraksiyası"nın başqanı seçilib. Fraksiyanın rəyasət heyətinə həm islahatçı, həm də mühafizəkar millət vəkilləri daxil olunsa da, əksəriyyət islahatçı vəkillərdən ibarətdir.
Zəhra Sai fraksiyanın 100 millət vəkilinin iştirakı ilə təşkil olunduğunu bildirib və qeyd edib ki, Cənubi Azərbaycandan əlavə Tehran, Qum, Əlburz və Fars kimi vilayətlərdən də azərbaycanlı millət vəkilləri fraksiyaya üzv olub. Zəhra Sai fraksiyanın hədəflərini də açıqlayıb: "Türk Bölgələri Fraksiyası" bu bölgələrin iqtisadi, məişət və təhsil problemlərini ortadan qaldırmaq məqsədilə yaradılıb. İranın tamamında türk bölgələrinin genişliyini nəzərə alaraq, bütün üzvlərin əməkdaşlığı ilə müxtəlif problem və çətinlikləri birlikdə çözməyə ümid edirik". İran parlamentində "Türk Bölgələri Fraksiyası"nın təşkili Cənubi Azərbaycanda yerləşən siyasətçilər, media mənsubları və azərbaycanlı fəallar tərəfindən olduqca müsbət qarşılanıb. Amma son proseslər bundan narahat olanların da üzə çıxdığını göstərir. Belə ki, "Türk Bölgələri Fraksiyası"nın təsisi xəbərinin yayılmasından sonra İran millətçiləri geniş kampaniya başladaraq fraksiyanın "İranın milli birliyinə qarşı təhdid" olduğunu irəli sürür. İran mediasının məlumatında və sosial şəbəkələrdə yayımlanan şəkil və videolarda bunu açıq görmək olar. Belə vasitələrlə İran millətçiləri sosial şəbəkələrdə kampaniya təşkil etmək və müxtəlif tədbirlərə qatılan "Türk Bölgələri Fraksiyası" liderlərinin yolunu kəsmək kimi addımlar atır. Sosial şəbəkələr və internet portallarında nəşr edilən bir videoda Tehranda keçirilən mətbuat sərgisinə qatılan "Türk Bölgələri Fraksiyası"nın başqanı Məsud Pezeşkiyanın bir qrup İran millətçisi tərəfindən əhatə edildiyi və ona təzyiqlər olunduğu açıq görünür. Kərəc şəhərində yaşayan tanınmış azərbaycanlı fəal və yazar Həsən Raşidi burada yaşananların şahidi olub. O, bu haqda öz "Facebook" səhifəsində belə yazır: "Onlar Pezeşkiyanı əhatə edib, ədəbsiz bir davranış və yüksək səslə ona hücum etdilər. "Türk Bölgələri Fraksiyası"nın təşkilinin qanun pozuntusu, etnikçilik, separatçılıq təbliğatı və İranın milli mənafeyinə təhlükə olduğunu ifadə etdilər... Mən də bu fraksiyanın milli mənafeyə zidd olmayıb, əksinə, ölkənin inkişafı üçün gərəkli olduğunu söylədim. Etnik cəmiyyətlərin tələb və ehtiyacları nəzərə alınmadan milli mənafenin mənasız olduğunu anlatdım. Ancaq onlardan biri hirslənərək "Siz Ərdoğanın casususunuz! " dedi...". Bir qrup tarixçi isə İran mediasında yayımladığı bəyanatda İran parlamentinin başqanı Əli Laricaniyə müraciət edərək "Türk Bölgələri Fraksiyası"nın "Böyük və bütov İranın" bölünməsinə zəmin yaradacağını iddia edir. Belə etirazlardan əlavə, bir çox iranlı siyasətçi, yazar, siyasi fəal və jurnalist mətbuat və sosial şəbəkələrdə "Türk Bölgələri Fraksiyası"na qarşı mövqe bildirib. Buna rəğmən, İran parlamentində "Türk Bölgələri Fraksiyası"nın təşkili Cənubi Azərbaycan və soydaşlarımızın yaşadığı digər vilayətlərdə olan siyasətçilər, media mənsubları və azərbaycanlı fəallar tərəfindən müsbət qarşılanıb. Onlar bu fraksiyanın təsisini xüsusilə İranda azərbaycanlı, türk varlığının tanınması istiqamətində önəmli bir addım hesab edir. Qərbi Azərbaycan vilayəti məktəblərinin sabiq müəllimi və azərbaycanlı fəal Cavad Abbasi isə bu fonda millət vəkillərinin türk dilində dərsliklərin hazırlanması tələbilə prezident Həsən Ruhaniyə müraciətlərinin vacib addım olduğunu bildirir: "Milli fəallar olaraq ayıq olmalıyıq. Çünki siyasi alverçilər meydandadır. Bunlar öz hədəflərinə çatmaq üçün hər oyuna baş vururlar... Misal üçün, dərsliklərin hazırlanması məsələsində Təbriz şivəsi, Ərdəbil ləhcəsini ortaya atırlar. Bu bir təhdid və oyundur. Bizim meyar dilimiz türk dilidir". Onun fikrincə, Cənubi Azərbaycanda yaşayan azərbaycanlı uşaqlar Türkiyə və Azərbaycan telekanallarının yayımladığı türkcə proqramlardan müsbət mənada yararlanırlar: "Nədən türk uşaqları Türkiyə ya Quzey Azərbaycan televiziyasını rahat izləyirlər? Bunun çox sadə cavabı var. Çünki bunların yaydığı proqramlar türk dilindədir və uşaqların böyüdüyü adət-ənənələr, yaşayış tərzi, keçmişi, ədəbiyyatı və duyğuları ilə üst-üstə düşür. Nədən İran televiziyasını izləmir? Çünki o proqramlarda harada aşağılayıcı rollar varsa, türklərə verilir".
Nahid SALAYEV
