Yaxın Şərqdə gedən son proseslər burada Azərbaycanın iki böyük qonşusunun hərbi müstəvidə yeni əlaqələrinin üzə çıxa biləcəyini göstərir. Söhbət Rusiya və Türkiyədən gedir. Proseslərin inkişaf axarı bu qənaətə gəlməyə əsas verir ki, ABŞ-ın Türkiyə ilə bağlı siyasəti qardaş ölkəni daha sürətlə Rusiyaya yaxınlaşmağa vadar edir.
Özü də təkcə iqtisadi yox, həm də hərbi müstəvidə. İstisna olunmur ki, Ankara və Moskva tezlikdə Yaxın Şərqdə siyasətlərini və hərbi fəaliyyətlərini koordinasiya edəcək. Buna səbəb isə, qeyd olunduğu kimi, ABŞ-ın siyasətidir.
Belə bir vaxtda ABŞ-ın nüfuzlu nəşrlərindən olan "Washington Post" qəzeti prezident Barak Obamanın türkiyəli həmkarı Rəcəb Tayyib Ərdoğanla son telefon söhbətinin detallarını dərc edib. Nəşrin iddiasına görə, Obama PKK terror təşkilatının Suriya qolu olan olan PYD-nin hərbi qanadı YPG güclərinin Rakka əməliyyatına qatılmasına qərar verildiyini söyləyib. "Washington Post" bildirir ki, Ankaraya ya Türkiyənin koalisiya güclərinin dəstəklədiyi əməliyyata qatılmalı olduğu, ya da əməliyyatdan kənarda qalacağı mesajı verilib. Ərdoğan isə bundan əvvəl bildirmişdi ki, Obama ilə telefon söhbətində YPG kimi təşkilatlara ehtiyacın olmadığını deyib. Bunun ardınca Türkiyə prezidenti deyib ki, Türkiyənin qarşısında yeni bir terror dövləti yaratmaq istəyirlər. O, Türkiyənin belə bir dövlətin yaradılacağına icazə verməyəcəyini qeyd edib. Qeyd edək ki, ABŞ İŞİD-in de-fakto "paytaxt"ı olan Suriyanın Rakka şəhərinin azad edilməsi üçün planlar qurur. Ən böyük çətinlik isə ABŞ-ın Suriyada əməkdaşlıq etdiyi PYD-nin Türkiyə tərəfindən PKK-nın davamı olan terror təşkilatı kimi qəbul edilməsidir. Rakkanı ABŞ-dan əvvəl Rusiya tutmaq istəyir və Moskva Ankara qarşısında da heç bir şərt irəli sürmür. Məhz belə vəziyyət Türkiyənin Rusiyanın yanında yer almasına şərait yaradır. Maraqlıdır ki, bu günlərdə Moskvada Rusiya Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi Valeri Gerasimov və onun türkiyəli həmkarı Hulusi Akar arasında danışıqlar keçirilib. Baş Qərargah rəisləri, Hələbdəki vəziyyətin normallaşdırılması da daxil olmaqla, ümumilikdə, Suriyadakı böhranın nizamlanması üzrə əməkdaşlığa dair məsələləri müzakirə ediblər. Rusiya Müdafiə Nazirliyinin mətbuat xidmətinin məlumatına əsasən, Gerasimov türkiyəli həmkarını Hələbdə humanitar vəziyyətin yaxşılaşdırılması istiqamətində Rusiyanın səyləri barədə məlumatlandırıb. Suriyada "Cəbhət ən-Nüsrə" terrorçu qruplaşmasının "mötədil" müxalifətdən fərqləndirilməsinin vacibliyi qeyd olunub. İndi istisna olunmur ki, həm Hələb, həm də Rakka əməliyyatlarında Türkiyə ilə Suriya artıq eyni cəbhədən çıxış etsin. Çünki bu, bölgədə hər iki ölkənin maraqlarına cavab verir.
Moskva artıq bölgədə böyük hərbi güc cəmləşdirib. Rusiyanın müdafiə naziri Sergey Şoyqu bildirib ki, "Böyük Pyotr" raket kreyserinin başçılıq etdiyi gəmi zərbə qruplaşması Aralıq dənizinə daxil olub. Rusiya müdafiə naziri Suriya sahillərinə görünməmiş qüvvə cəmləşdirilməsinin məqsədini yenə də açıqlamayıb. Xatırladaq ki, Rusiyanın Şimal donanmasının gəmiləri, "Admiral Kuznetsov" təyyarədaşıyanı başda olmaqla, Aralıq dənizinə istiqamət alanda NATO ölkələri bunu ciddi narahatlıqla izləməyə başladı. Gəmilər bir neçə NATO ölkəsinin sahili boyu üzürdü və İslandiyadan yanacaq götürməli idi. Lakin ABŞ-ın təzyiqləri qarşısında bu ölkə Rusiya hərbi gəmilərinə yanacaq verməkdən imtina etdi. Yol boyu "Admiral Kuznetsov"un başçılıq etdiyi qruplaşmaya Baltik dənizindən Rusiya donanmasının flaqmanı "Böyük Pyotr" və daha bir neçə gəmi də qoşuldu. Daha sonra məlum oldu ki, Rusiya Aralıq dənizinə təkcə suyun üstü ilə deyil, həm də altı ilə gəmilər göndərib. Rusiya donanmasının "Akula" atom sualtı qayığı və qanadlı raketlərlə silahlanmış daha iki sualtı qayıq hazırda Aralıq dənizindədir. Britaniya kəşfiyyatından isə "The Times"ə bildiriblər ki, Rusiyanın Aralıq dənizinə misli görünməmiş dəniz zərbə qruplaşması cəmləşdirməsi Hələb şəhərini üsyançılardan azad etmək üçün yeni hücumun planlaşdırıldığını göstərir. Eyni zamanda Rakka da yeni hədəf kimi göstərilir. Qərbdə hesab edirlər ki, Rusiya ABŞ-da prezident seçkilərinə az qalmış Hələb üzərinə yeni və böyük hücum başlada bilər. Bu qədər qüvvənin qarşısında isə terrorçuların duruş gətirməsi müşkül sayılır. Bu vəziyyətdə Türkiyənin də prosesdə iştirakı onun Yaxın Şərqdə əsas söz sahiblərindən birinə çevrilməsi ilə yanaşı, həm də buradakı kürd təhlükəsinin aradan qaldırılmasına da imkan verir. Belə durumda Türkiyə və Rusiya arasında hərbi müstəvidə birgə fəaliyyət artıq Qərbdə də qaçılmaz sayılır.
Nahid SALAYEV
