Ermənistan rəhbərliyi son zamanlar Rusiya ilə müttəfiqlik münasibətlərinin ruhuna uyğun olmayan bir sıra addımlar atıb. Bunu Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının katibi Sergey Şoyqu bildirib: “Ölkə rəhbərliyinin son zamanlar Rusiya Federasiyası ilə müttəfiqlik münasibətlərinin ruhuna uyğun olmayan bir sıra addımlar atması heç kimə sirr deyil”.
Onun sözlərinə görə, Ermənistanın siyasəti beynəlxalq platformalarda müntəzəm olaraq Avropa İttifaqının mövqeyi ilə uyğunlaşdırılır və standartları dəyişdirmək, gömrük və ticarət rejimlərini Aİ ilə sinxronlaşdırmaq üçün fəal şəkildə çalışır ki, bu da Ermənistanın Avrasiya İqtisadi Birliyi çərçivəsindəki öhdəlikləri ilə uyğun gəlməyə bilər: “Birgə hərbi təlimlər keçirilir və son illərdə Ermənistan rəhbərliyi açıq-aşkar dostcasına olmayan bir sıra hərəkətlər edib. Biz Ermənistanın Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinə qoşulmasını və Rusiya vətəndaşlarının üçüncü ölkələrə ekstradisiyasını məhz belə qiymətləndiririk”. Şoyqu İrəvanın Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenskinin Avropa Siyasi Birliyinin sammitində çıxış etməsinə icazə vermək qərarını tənqid edib. Təhlükəsizlik Şurası katibinin sözlərinə görə, Zelenskinin çıxışında Rusiyaya qarşı təhdidlər, o cümlədən Qələbə Günü paradına hücum təhdidləri yer alıb: “Bu, həyatını əsirgəmədən bu mütləq şər olan nasizmə qarşı mübarizə aparan bir milyon yarımdan çox erməninin xatirəsinə istehza etməkdən başqa bir şey deyil. Ermənistan rəhbərliyinin ölkəmizlə münasibətlərdən iqtisadi fayda əldə etməyə davam etmək istəyini yaxşı başa düşürük. Lakin əməkdaşlıq və strateji tərəfdaşlıq ikitərəfli bir yoldur. Buna görə də, mən indi Ermənistanla siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik sahələrində əməkdaşlığın daha da inkişaf etdirilməsi məsələsini müzakirə etməyi təklif edirəm”. Şoyqu qeyd edib ki, 2025-2026-cı illərdə Rusiyaya qarşı düşmən münasibətdə olan bir sıra ölkələr Ermənistanın strateji tərəfdaşlarına çevrilib: “Onlarla bağlanan müqaviləyə, digər məsələlərlə yanaşı, təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi də daxildir. Birgə hərbi təlimlər keçirilir”. O xatırladıb ki, Ermənistanın ümumi ticarət dövriyyəsində Rusiyanın payı 36% təşkil edir: “Ölkəmiz həm ixracda, həm də idxalda birinci yerdədir. Bu gün Ermənistanın kənd təsərrüfatı ixracatının 98%-ə qədəri Rusiyaya, güclü spirtli içki ixracatının 78%-i isə Rusiyaya gedir. 2025-ci ildə ixracın həcmi 700 milyon dolları keçib”. Onun sözlərinə görə, ötən il Rusiyadan Ermənistana pul köçürmələrinin həcmi təxminən 3,9 milyard dollara çatıb: “Bu, köçürmələrin ümumi həcminin təxminən üçdə ikisini və ya Ermənistanın ÜDM-nin 13%-dən çoxunu təşkil edir. Rusiya ilə əməkdaşlığın Ermənistanın iqtisadi artımının əsas hərəkətverici qüvvəsi olması mübahisəsizdir. Bizimlə iqtisadi əlaqələrin inkişaf etdirilməsi Ermənistanın ÜDM-nin yalnız 2022-2025-ci illər arasında təxminən 40% artmasına imkan verdi”. Rusiya xarici işlər nazirinin müavini Mixail Qaluzin Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının qonşu ölkələrlə qarşılıqlı fəaliyyət üzrə xüsusi qrupunun iclasından sonra bildirib ki, Ermənistanın “iki toyda rəqs etməsi” mümkün deyil. O vurğulayıb ki, Ermənistan həm Avrasiya İqtisadi Birliyinin, həm də Avropa İttifaqının üzvü ola bilməz: “Eyni zamanda iki ittifaqda olmaq tərifinə görə mümkün deyil. Ermənistan eyni anda iki toyda rəqs edə bilməz". O, əlavə edib ki, Rusiya İrəvanla münasibətlərində aydınlığa üstünlük verir və Ermənistanın hara getdiyini anlamaq istəyir. Qaluzin həmçinin bildirib ki, Moskva Aİ üzvlüyünü əldə edənə qədər AİB-də üzvlüyünü qorumaq niyyətində olan Ermənistan hakimiyyətinin mövqeyini qəbul etmir. Bundan əlavə, Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi rəhbərinin müavini Qərbi Ermənistanı Rusiyaya qarşı istifadə etməyə cəhddə günahlandırıb və respublikanın Avropa İttifaqına qoşulması mövzusunun əvvəllər Ukrayna və Moldovaya münasibətdə istifadə edilənlərə bənzər populist şüar olduğunu bildirib. Qaluzin həmçinin qeyd edib ki, Ermənistan informasiya məkanında həddindən artıq anti-Rusiya kampaniyası gedir və bu kampaniyada Moskva ölkənin daxili və seçki proseslərinə müdaxilə etməkdə ittiham olunur. O, Rusiyanın Avropa İttifaqından fərqli olaraq Ermənistanın daxili işlərinə qarışmadığını vurğulayıb və əlavə edib ki, Aİ nümayəndələri respublikanın qarşıdan gələn parlament seçkilərinin nəticələrinə təsir göstərməyə çalışırlar: “Moskva Ermənistan cəmiyyətinin soyuqqanlı olacağına və ölkənin Rusiya ilə qarşıdurmaya cəlb olunmasına imkan verməyəcəyinə ümid edir”. Qaluzin xatırladıb ki, Ermənistan Avrasiya İqtisadi Birliyi haqqında müqaviləni, eləcə də 2030 və 2045-ci illərə qədər olan dövr üçün AİB-in gələcək inkişafına dair sənədləri imzalayıb: “Orada açıq şəkildə bildirilir ki, Ermənistan, birliyin digər üzvləri kimi, müqavilənin müddəalarına riayət etməyi və Avrasiya iqtisadi inteqrasiyasına təhlükə yarada biləcək və ya mane ola biləcək hərəkətlərin qarşısını almağı öhdəsinə götürür”.
Moskva dəfələrlə xəbərdarlıq edib ki, Ermənistan Rusiya bazarına güzəştli giriş hüququnu və iqtisadiyyatı üçün strateji əhəmiyyət daşıyan ucuz Rusiya qazını itirmək riski ilə üzləşə bilər. Rusiya prezidenti Vladimir Putin İrəvanın iki blok arasında mümkün qədər tez seçim etməli olduğunu vurğulayıb: “Fikrimcə, həm Ermənistan vətəndaşları, həm də onların əsas iqtisadi tərəfdaşı olan bizim üçün ən qısa zamanda qərar qəbul etmək doğru olardı. Məsələn, referendum yolu ilə. Bu bizim işimiz deyil, lakin referendum keçirib ermənilərin seçimini öyrənmək tamamilə məntiqlidir. Biz də buna uyğun olaraq nəticələr çıxarar, mülayim, nəzakətli və qarşılıqlı faydalı ayrılıq yoluna qədəm qoyardıq”. Rusiya XİN-in yüksək vəzifəli rəsmisi Mixail Kaluqin də Putinin mövqeyini dəstəkləyib. Onun sözlərinə görə, Ermənistan rəhbərliyi AİB üzvlüyünü artıq alternativ ittifaq axtarışında müvəqqəti dayaq nöqtəsi kimi görə bilməz: “Sadə dillə desək, eyni anda iki stulda oturmaq olmaz”. Bu vəziyyətdə Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan bildirib ki, onun komandası heç vaxt Rusiyanın maraqlarına zidd hərəkət etməyib və Moskva ilə münasibətlərdə kəskin addımlar atmaq niyyətində deyil. Paşinyanın sözlərinə görə, İrəvan Rusiya ilə qarşıdurmaya, daha doğrusu, söz müharibəsinə girmək niyyətində deyil. Paşinyan Lori rayonunun Şnoq kəndində hakim “Vətəndaş müqaviləsi” partiyasının seçki kampaniyası zamanı bildirib: “Rusiya ilə münasibətlərimizdə heç bir kəskin addım atmayacağıq. Rusiya prezidenti ilə dostluq münasibətlərim var. 2018-ci ildən bəri təxminən 200 dəfə telefon danışığımız olub. Rusiyaya münasibətimiz çox istidir”. O əlavə edib ki, Rusiya supergücdür və ona hörmətlə yanaşmaq lazımdır: “Mən Rusiyaya, prezidentə və Rusiya hökumətinin başçısına da eyni hissləri bəsləyirəm. Onlara deyirəm ki, biz Rusiyanın maraqlarına zərər verə biləcək heç nə etməmişik və etməyəcəyik. Eyni zamanda, öz maraqlarımızı Rusiyanın maraqlarından aşağı qoya bilmərik. Bu, qanuni mövqedir. Amma biz Rusiya ilə qarşıdurmaya girməyəcəyik. Ən yüksək səviyyədə dialoq davam edəcək”. Ermənistan hökumətinin məlumatına görə, ötən il ölkənin xarici ticarətinin 35.8 faizi Rusiyanın, 11.7 faizi isə Avropa İttifaqının payına düşüb. Rusiya Cənubi Qafqaz ölkəsinin əsas ixrac bazarı olaraq qalır. Bu fonda Paşinyanın siyasi rəqibləri illərdir onun xarici siyasətini təhlükəli adlandırır və Aİ-nin real iqtisadi və təhlükəsizlik alternativləri təklif etmədiyini vurğulayırlar. Bir qismi isə iddia edir ki, Paşinyan 7 iyun parlament seçkilərində qalib gələrsə, Ermənistan Rusiyanın ağır sanksiyaları ilə üzləşəcək.
Tahir TAĞIYEV
