Abutalıb Səmədov: "Putinin bu səfərdən maksimum nəticə əldə edəcəyini düşünmürəm"
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin 19–20 may 2026-cı il tarixlərində Çin Xalq Respublikasına rəsmi səfər edəcək. Səfər Çin sədri Şi Cinpin tərəfindən edilən dəvət əsasında baş tutacaq. Bu barədə Kremlin mətbuat xidməti məlumat yayıb.
Səfər Rusiya ilə Çin arasında 2001-ci ildə imzalanmış "Mehriban qonşuluq, dostluq və əməkdaşlıq haqqında müqavilə"nin 25 illiyi münasibətilə keçirilir. Həmin müqavilə iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlığın əsas sənədlərindən biri hesab olunur.
Kremlin açıqlamasına görə, Vladimir Putin və Şi Cinpin aşağıdakı məsələləri müzakirə edəcəklər:
Rusiya və Çin münasibətləri daha da yaxşılaşdırmaq istəyirlər. Onlar ticarəti artırmaq və birlikdə daha çox işləmək barədə danışacaqlar. Həmçinin qaz və enerji sahəsində əməkdaşlığı müzakirə edəcəklər. Görüşdə dünya təhlükəsizliyi və bölgədə baş verən hadisələr də müzakirə olunacaq.
İki dövlət arasında texnologiya və sənaye sahəsində yeni layihələr baş tutacaq.
Məlumata əsasən, görüş zamanı bir sıra yeni sənədlərin imzalanması və ortaq bəyanatların qəbul olunması gözlənilir.
Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov bildirib ki, səfərin proqramı artıq tam razılaşdırılıb və görüşlər “çox geniş və məzmunlu” olacaq.
Siyasi ekspertlərin fikrincə, bu səfər beynəlxalq siyasət baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Çünki son illərdə Rusiya və Çin Qərb ölkələri ilə münasibətlər fonunda bir-birinə daha da yaxınlaşıb və strateji əməkdaşlığı gücləndirirlər.
Maraqlıdır, Trampdan sonra Putin Çinə gedir. Bu səfər Trampın Çinə təsirini neytrallaşdırmaq məqsədi daşıyırmi? Əgər belədirsə, Putin məqsədinə nə qədər nail ola bilər?
Politoloq Abutalıb Səmədov hesab edir ki, Donald Trampın hakimiyyətə qayıdışından sonra Qərb blokunda zəifləmə meylləri daha açıq şəkildə görünməyə başlayıb. Ekspertin sözlərinə görə, ABŞ ilə Avropa arasında münasibətlərin soyuması və NATO daxilində fikir ayrılıqlarının dərinləşməsi beynəlxalq güc balansına ciddi təsir göstərir.
Səmədov bildirib ki, ABŞ rəsmilərinin zaman-zaman NATO-dan çıxmaq barədə verdiyi açıqlamalar alyansın gələcəyi ilə bağlı sualları artırır. Onun fikrincə, ABŞ-ın iştirakı olmadan NATO əvvəlki təsir gücünü itirə bilər.
Politoloq diqqətə çatdırıb ki, ABŞ-ın milli təhlükəsizlik strategiyasında əsas rəqib kimi Çin göstərilir. Çin həm iqtisadi potensialını artırır, həm də hərbi gücünü sürətlə genişləndirir. Bununla yanaşı, Pekinin beynəlxalq nüfuzu da yüksəlməkdə davam edir.
Ekspert qeyd edib ki, İranla bağlı gərginliyin qısa müddətdə səngiməsindən sonra Donald Trampın Çinə səfəri böyük maraq doğurub. Onun sözlərinə görə, ABŞ və Çin arasında bir sıra razılaşmalar əldə olunsa da, İran məsələsində Pekinin Vaşinqtona hansı dəstəyi verəcəyi tam aydın olmayıb.
Abutalıb Səmədovun sözlərinə görə, Trampın səfərindən qısa müddət sonra Vladimir Putinin Çinə planlaşdırılan səfəri də xüsusi diqqət mərkəzindədir. O hesab edir ki, Moskva və Pekin arasında münasibətlər ABŞ-Çin əlaqələrindən daha isti xarakter daşıyır və Ukrayna müharibəsi fonunda Çin Rusiyaya müəyyən çərçivədə dəstək verməyə davam edir.
Politoloq bildirib ki, Putin və Si Cinpin arasında keçiriləcək danışıqlarda “Sibirin Gücü-2” qaz kəməri layihəsi, BRİKC və ŞƏT-in gücləndirilməsi, eləcə də İran məsələsi əsas müzakirə mövzuları olacaq. Onun fikrincə, Trampın siyasəti nəticəsində zəifləyən Qərb blokunun yaratdığı şəraitdən Rusiya və Çin maksimum yararlanmağa çalışır.
Ekspert vurğulayıb ki, ABŞ uzun müddətdir Moskva ilə Pekin arasında məsafə yaratmağa çalışır. Buna baxmayaraq, Rusiya və Çin öz maraqları çərçivəsində daha sıx əməkdaşlıq yollarını axtarırlar. Bununla belə, Çin ABŞ və Avropa İttifaqı ilə iqtisadi münasibətlərin əhəmiyyətini nəzərə almağa məcburdur.
Səmədov hesab edir ki, Çinin Rusiyaya həddindən artıq yaxınlaşması Avropa ilə münasibətlərdə problemlər yarada bilər. Xüsusilə Ukrayna müharibəsi davam etdiyi müddətdə Pekinin kəskin addımlardan çəkinəcəyi gözlənilir.
Politoloqun qənaətinə görə, Putin və Si Cinpin görüşündən sonra dünyanı təəccübləndirəcək qərarların qəbul edilməsi ehtimalı yüksək deyil. Daha çox dostluq və əməkdaşlıq mesajlarının veriləcəyi, Çin rəhbərliyinin həm ABŞ, həm də Rusiya ilə münasibətlərdə balansı qorumağa çalışacağı gözlənilir.
"Putinin bu səfərdən maksimum nəticə əldə edəcəyini düşünmürəm. Daha çox qarşılıqlı dəstək və əməkdaşlıq bəyanatları səslənəcək", – deyə Abutalıb Səmədov vurğulayıb.
Akif NƏSİRLİ
