Xaqani Cəfərli: “Quterreşin Rusiyanın mövqeni tənqid etməməsi onun siyasi görüşləri ilə bağlıdır”
Kreml bir həftə ərzində üçüncü dəfə Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Donbasdan çıxarılmasını tələb edib. “Ukrayna qoşunlarını Rusiya tərəfindən işğal edilməmiş Donbas ərazilərindən çıxarmalıdır” - Kreml bunu son bir həftə ərzində üç dəfə bildirib. Vladimir Putinin sözçüsü Dmitri Peskov və Uşakov deyiblər ki, bütün Donbasın Rusiyaya verilməsi Rusiyanın tələbi olaraq qalır.
Kreml son bir həftə ərzində üçüncü dəfə Ukrayna prezidenti Vlodimir Zelenskidən qoşunlarını Donbasdan çıxarmasını tələb edib və Rusiyanın başlatdığı müharibəyə son qoymaq üçün danışıqlara başlamaq üçün belə bir addımın şərt olduğunu bildirib. Peskov "Zelenski Ukrayna silahlı qüvvələrinə atəşi dayandırmağı və Donbası tərk etməyi əmr etməlidir"-deyə bildirib.
Onun sözlərinə görə, "həmin anda atəşkəs elan ediləcək və tərəflər sakitcə danışıqlara başlaya bilərlər". Lakin Peskov əlavə edib ki, danışıqlar "qaçılmaz olaraq çox mürəkkəb olacaq və çox sayda vacib detalı ehtiva edəcək".
Rusiya prezidentinin köməkçisi Yuri Uşakov iki dəfə Ukrayna qoşunlarının Donbasdan çıxarılmasını tələb edib.
Uşakov da Rusiyanın Ukraynaya qarşı maksimum tələbini - Donetsk və Luqansk vilayətlərinin bütün ərazisinin Rusiyaya verilməsini açıqlayıb. O, mayın 10-da Vesti telekanalında vurğulayıb ki, Ukrayna bunu edənə qədər danışıqlar mənasız olacaq. "Hamı bunu başa düşür və Kiyev də bunu yaxşı başa düşür. Lakin hələlik avropalıların dəstəyi ilə onlar ağlabatan addım atmaqdan imtina edirlər", - TASS Uşakovun sözlərini sitat gətirib.
Daha əvvəl Uşakov Ukrayna Silahlı Qüvvələri (USQ) Rusiya ordusunun ələ keçirə bilmədiyi Donetsk və Luqansk vilayətlərinin ərazilərindən çıxana qədər ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə Kiyevlə danışıqları bərpa etməyi məsləhət görmürdü. "İndi Kiyevin yalnız bir ciddi addım atması lazımdır, bundan sonra birincisi, hərbi əməliyyatlar dayandırılacaq və ikincisi, gələcək uzunmüddətli nizamlama perspektivləri ilə bağlı ciddi müzakirələr üçün perspektivlər açılacaq", - Putinin köməkçisi 7 mayda keçirilən brifinqdə bildirib.
Münaqişənin hansı tərəfinin Donbasa nəzarəti ələ keçirəcəyi məsələsi Rusiyanın başlatdığı müharibəyə son qoymaq üçün danışıqlarda əsas məsələdir. Moskva dəfələrlə sülh yolu ilə həllə hazır olduğunu bəyan edib və bunu Kremlin 2022-ci il "referendumlarının" nəticələrinə əsasən Rusiya ərazisi hesab etdiyi bütün Donetsk, Luqansk, Xerson və Zaporojye bölgələrindən Ukrayna qüvvələrinin çıxarılması ilə əlaqələndirib.
Aprel ayının sonlarında "The New York Times" qəzeti dörd anonim mənbəyə istinadən bildirib ki, Ukrayna nümayəndələri Trampın rəğbətini qazanmaq üçün Rusiyanın hələ də hərbi yolla ələ keçirməyə çalışdığı Donbasın bir hissəsini "Donnieland" adlandırmağı təklif ediblər.
ABŞ vitse-prezidenti C.D. Vensin "bir neçə kvadrat kilometr" ərazi mübahisəsi ilə bağlı açıqlamalarını şərh edən Kremlin mətbuat katibi Dmitri Peskov 12 apreldə Rusiya ilə Ukrayna arasındakı ərazi mübahisəsinin Moskvanın hələ də nəzarət etmədiyi Donetsk bölgəsinin təxminən 17-18 faizinə qədər uzandığını bildirib.
Fevral ayının sonlarında Ukraynadakı sülh danışıqları ərazi mübahisələri səbəbindən dalana dirənib. Vaşinqtonun diqqəti daha sonra ABŞ-İsrail arasında İrana qarşı müharibəyə yönəldi.
BMT baş katibi belə konkret hadisələrə və faktlara niyə prinsipial münasibət bildirmir?
Bütünlüklə münaqişəni həll edə bilmirsə bunu başa düşmək olar. Bəs belə konkret məsələyə niyə münasibət bildirmir ki, Donbas Ukrayna torpağıdır?
Politoloq Xaqani Cəfərli baki-xeber.com-a bildirdi ki, BMT-nin nüfuzdan düşməsində Antonio Quterreşin Baş katib kimi tutduğu mövqenin də xüsusi rolu var: “Avropanın əksər sosialistləri kimi Antonio Quterreş də Rusiya, İran, Fələstin məsələsində daha çox bu ölkələrin maraqlarına uyğun mövqe tuturlar”.
X.Cəfərlinin sözlərinə görə, xüsusilə ilə də Rusiyanı sosialist ideyaların vətəni hesab edən avropalı sosialistlər Moskvanın mövqeyinə qarşı mövqe bildirməkdən yayınırlar: “1974-cü ildən Portuqaliya Sosialist Partiyasının üzvü, 1992-2002-ci illərdə bu partiyanın Baş katibi olan Antonio Quterreşin Rusiyanın mövqeni tənqid etməməsi onun siyasi görüşləri ilə bağlıdır. BMT Baş katibinin Ukraynanın beynəlxalq hüquqla müdafiə olunan ərazilərinə Rusiyanın iddialarını pisləməsi Antonio Quterreşin üzərinə düşən vəzifələri yerinə yetirmədiyini göstərir. Bütün bunlar BMT-də islahatların zəruru olduğu, hətta bu təşkilatın ləğv edilərək yeni təsistaın yaradılması haqqında fikirlər yaranmış vəziyyətin nəticəsidir”.
İradə SARIYEVA
