in Xalq Respublikasının sədri Si Cinpinin xüsusi nümayəndəsinin Azərbaycana planlaşdırılan səfəri iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlıq münasibətlərinin daha da dərinləşdirilməsi baxımından diqqət çəkən hadisələrdən biri hesab olunur.
Son illər Bakı ilə Pekin arasında siyasi, iqtisadi və nəqliyyat-logistika sahələrində əməkdaşlığın genişlənməsi fonunda bu səfərin gündəliyinin də kifayət qədər geniş olacağı gözlənilir.
Xüsusilə “Bir kəmər, bir yol” layihəsi çərçivəsində Orta Dəhlizin rolu, tranzit və logistika imkanlarının artırılması, bərpa olunan enerji, rəqəmsal texnologiyalar, eləcə də Azərbaycanın işğaldan azad olunmuş ərazilərində mümkün Çin investisiyaları əsas müzakirə mövzuları sırasında göstərilir.
Bəs sizcə, Si Cinpinin xüsusi nümayəndəsinin Bakı səfərində hansı əsas məsələlər ön plana çıxacaq?
Mövzu ilə bağlı politoloq Aydın Quliyev Crossmedia.az-a açıqlama verib:
“Çinlə Azərbaycanın münasibətləri hər zaman yüksək səviyyədə olub və tərəflər uzun illərdir ki, qarşılıqlı maraqlara əsaslanan əməkdaşlıq münasibətləri formalaşdırıblar.
Azərbaycan və Çin Avrasiya məkanında həyata keçirilən nəqliyyat və enerji layihələrində öz imkanları çərçivəsində fəal iştirak edirlər.
Təbii ki, burada hər iki tərəfin özünəməxsus rolu və payı mövcuddur. Xüsusilə də, Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizinin səmərəli işləməsində Azərbaycanın Çinə, Çinin isə Azərbaycana ciddi ehtiyacı var.
Azərbaycanın coğrafi baxımdan kiçik ölkə olmasına baxmayaraq, Çinin irəli sürdüyü “Bir kəmər, bir yol” layihəsinin həyata keçirilməsində ölkəmiz olduqca mühüm rol oynayır.
Bu, xüsusilə Orta Dəhlizin fəaliyyətində açıq şəkildə görünür. Həm Çin, həm də Avropa üçün böyük əhəmiyyət daşıyan bu marşrutun rəvan işləməsində Azərbaycanın yaratdığı müasir infrastrukturun rolu danılmazdır”.
Politoloq əlavə edib ki, məhz Azərbaycanın həyata keçirdiyi nəqliyyat və logistika layihələri sayəsində Çindən Avropaya, Avropadan isə Çinə müxtəlif növ multimodal daşımalar yüksək səviyyədə təmin olunur: “Hörmüz boğazı ətrafında yaranmış gərginlik və marşrutun bağlanması fonunda isə Orta Dəhlizin əhəmiyyəti daha da artıb. Bu da Azərbaycan-Çin münasibətlərinin yeni mərhələyə keçməsinə əlavə stimul yaradır.
Artıq hər kəs görür ki, İran ətrafında baş verən proseslər həm qlobal daşınmalara, həm də regiondakı nəqliyyat marşrutlarına təsir göstərir.
Xüsusilə, Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizinin sürətli və sabit işləməsində müəyyən çətinliklər yaranır. Belə bir şəraitdə Azərbaycan və Çinin imkanları çərçivəsində Şərq-Qərb marşrutunun, yəni Orta Dəhlizin daha da gücləndirilməsinə ehtiyac artır.
Bu baxımdan, hesab edirəm ki, Çin-Azərbaycan əməkdaşlığının yeni mərhələdə əsas istiqamətlərindən biri məhz Orta Dəhlizin imkanlarının genişləndirilməsi və fəaliyyətinin daha da gücləndirilməsi olacaq.
Bununla yanaşı, rəqəmsal texnologiyaların tətbiqi, bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişafı, Azərbaycanın işğaldan azad olunmuş ərazilərinin yenidən qurulmasında Çin kapitalının iştirakı, eləcə də humanitar və iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi üçün yeni imkanlar yaranıb.
Bu istiqamətlərdə əməkdaşlığın dərinləşməsi həm Azərbaycan, həm də Çin üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Əsas məqamlardan biri də ondan ibarətdir ki, Azərbaycanın qonşuluğunda yerləşən ölkələrin böyük əksəriyyətinin Çinlə münasibətləri müsbətdir.
Buraya Rusiyanı, Mərkəzi Asiya dövlətlərini, İranı, hətta Əfqanıstanı da aid etmək olar. Bu ölkələrin Çinlə yaxşı münasibətlərə malik olması eyni zamanda, Azərbaycanın regional imkanlarının daha da genişlənməsi deməkdir.
Bu baxımdan, Çin nümayəndəsinin Azərbaycana səfəri də məhsuldar hesab olunmalıdır. Çünki hazırda Çin-Azərbaycan əlaqələrinin müxtəlif istiqamətlər üzrə gücləndirilməsi üçün həm yeni geosiyasi şərait, həm də yeni iqtisadi perspektivlər və tələbat formalaşıb”.
Ayhan
