Məlum olduğu kimi, Rusiya Dövlət Duması Silahlı Qüvvələrin xaricdə "Rusiya vətəndaşlarının hüquqlarının müdafiəsi" məqsədilə istifadəsinə imkan tanıyan qanun layihəsini ikinci və dərhal yekun üçüncü oxunuşda qəbul edib. Sənəd Rusiya vətəndaşlarının xaricdə həbs olunduğu və ya cinayət təqibinə məruz qaldığı hallarda ordudan istifadəni nəzərdə tutur. Bu müddəa Rusiyanın yurisdiksiyasını tanımadığı beynəlxalq məhkəmə orqanlarının çıxardığı qərarlara da şamil edilir. Silahlı Qüvvələrin ölkə hüdudlarından kənarda istifadəsi prezidentin qərarı ilə həyata keçiriləcək. Lakin sənəddə həbs olunan şəxslərin müdafiəsinin konkret mexanizmi izah edilmir.
Dövlət Dumasının sədri Vyaçeslav Volodin qanunu şərh edərək deyib ki, Qərbin ədalət sistemi faktiki olaraq arzuolunmaz şəxslərə qarşı repressiya alətinə çevrilib və bu şəraitdə vətəndaşların qorunması üçün bütün imkanlardan istifadə edilməlidir. Dumanın Müdafiə komitəsinin sədri Andrey Kartapolov da qanun layihəsini dəstəkləyərək, onun "azğın rusofobiya kampaniyası"na qarşı yönəldiyini vurğulayıb. Qanunun qüvvəyə minməsi üçün onu Federasiya Şurası təsdiq etməli və prezident Vladimir Putin imzalamalıdır. Hazırkı qanunvericiliyə görə, Silahlı Qüvvələrin xaricdə istifadəsi üçün prezident Federasiya Şurasından icazə almalıdır. Putin 2022-ci ildə Ukraynaya genişmiqyaslı müdaxilədən əvvəl belə bir icazə almışdı. Rusiya vətəndaşlarının xaricdə saxlanılması ilə bağlı bir sıra yüksək səs-küylü hallar olub. Məsələn, ABŞ-ın sorğusu əsasında silah alverçisi Viktor But həbs edilib, Vadim Krasikov isə Berlində Zelimxan Xanqoşvilini qətlə yetirdikdən sonra Almaniya məhkəməsi tərəfindən məhkum olunub. Son dövrlər isə Polşada Ukraynanın hüquqi tələbi ilə rusiyalı arxeoloq Aleksandr Butyaqin saxlanılıb. O, sonradan Rusiya, Belarus və Qərb dövlətlərinin iştirakı ilə reallaşan "5-in 5-ə" formatlı məhbus mübadiləsi çərçivəsində dəyişdirilib. Bir sıra şərhçilər yeni qanunun Rusiya hərbçilərinin xaricdə istifadəsi imkanlarını xeyli genişləndirdiyini bildirir. Onların fikrincə, bu, Rusiya ilə Qərb arasında silahlı qarşıdurma riskini artıra bilər.
Belə bir vaxtda Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ-ın tələbi ilə Rusiya vətəndaşlarının xaricdə saxlanılması riski barədə xəbərdarlıq edib. XİN-in ölkə vətəndaşlarının saxlanılması riski olan ölkələr siyahısında Ermənistan da var. Rusiya XİN-in departament direktoru Qriqori Lukyantsev bildirib ki, xaricə səyahət edərkən rusiyalılar üçüncü ölkələrdən ABŞ-a ekstradisiya ehtimalından xəbərdar olmalıdırlar. Onun sözlərinə görə, Rusiya vətəndaşlarının ABŞ-ın tələbi ilə saxlanılması riski yüksək olan ölkələrə Avropa və Latın Amerikasının əksər ölkələri, eləcə də Avstraliya, Kanada, Ermənistan, İsrail, Maldiv adaları, Cənubi Koreya, Sinqapur, Tailand, Fici, Şri-Lanka, Liberiya və Mərakeş daxildir. Bu fonda Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Rusiyanın xaricdəki vətəndaşlarını qorumaq üçün ordudan istifadə etməsinə icazə verən yeni qanunla bağlı mövqeyini açıqlayıb. Məlumata görə, Paşinyan Rusiya Dövlət Dumasında qəbul edilən qanunun Gümrüdəki 102-ci hərbi baza kontekstində Ermənistan üçün hər hansı təhlükə yaratmadığını bildirib. Baş nazir qeyd edib ki, Rusiyanın daxili qanunlarından asılı olmayaraq, ölkə ərazisindəki hərbi baza yalnız Ermənistan qanunvericiliyi və yurisdiksiyası çərçivəsində fəaliyyət göstərməlidir: “Heç bir narahatlıq yoxdur, çünki 102-ci baza, Rusiya Federasiyasında hansı qanunların qüvvədə olmasından asılı olmayaraq, Ermənistan qanunvericiliyi və Ermənistanın səlahiyyətləri çərçivəsində fəaliyyət göstərməlidir”.
Tahir TAĞIYEV
