Qlobal Cənub dünya arenasında mühüm rol oynayır. Azərbaycan özünü Qlobal Cənubun bir hissəsi hesab edir. Biz coğrafi, tarixi, mədəni cəhətdən və həmçinin tale etibarilə Qlobal Cənubun bir hissəsiyik. Bu sözləri prezidentin köməkçisi – Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev “Bakı Şəhərsalma Həftəsi” çərçivəsində Qlobal Cənub QHT Platformasının ilk Baş Assambleyasında çıxışı zamanı deyib.
O bildirib ki, Azərbaycan Qlobal Cənub ölkələrinin üzləşdiyi bütün çətinlikləri və problemləri, o cümlədən tarixi mirası tam və əhatəli şəkildə anlayır. Çünki Azərbaycan da müstəqillik illəri və bütün tarixi boyu bu çətinliklərin və problemlərin hamısından keçib. Hikmət Hacıyev, xüsusilə müstəmləkəçilik və neomüstəmləkəçilik elementlərini vurğulayıb. Qeyd edib ki, Qlobal Cənub ölkələri tarixin müxtəlif dövrlərində bundan çox əziyyət çəkib. Bu, bəşəriyyətin üzündə bir yaradır, lakin təəssüf edirik ki, bu təcrübə qlobal müstəvidə yeni forma və təzahürlər alaraq davam etməkdədir. Azərbaycan 2019-cu ildən 2022-ci ilə qədər Qoşulmama Hərəkatına sədrlik edərkən neomüstəmləkəçiliyə qarşı mübarizəni əsas prioritetlərindən biri kimi müəyyən edib. Hikmət Hacıyev onu da vurğulayıb ki, beynəlxalq qurumların, xüsusən də BMT Təhlükəsizlik Şurasının mövcud strukturu müasir dünyanın reallıqlarını əks etdirmir. Bu qurumda Qlobal Cənubun səsi kifayət qədər eşidilmir və ədalətli coğrafi təmsilçilik təmin olunmayıb. Onun sözlərinə görə, hesab edirik ki, BMT Təhlükəsizlik Şurasının islahat prosesi zamanı xüsusilə Qlobal Cənubun səsi və onun ədalətli təmsilçiliyi təmin edilməlidir: “Azərbaycan çoxtərəfliliyin əsas dəstəkçisidir, lakin təəssüf ki, biz çoxtərəfliliyin və çoxtərəfli institutların iflic vəziyyətini görürük. Qlobal Cənub ölkələri isə bu institutların gücləndirilməsinə effektiv şəkildə töhfə verməyə davam edəcək”. Onu da qeyd edək ki, müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində Qlobal Cənub anlayışı inkişaf etməkdə olan ölkələrin siyasi, iqtisadi və sosial maraqlarını ifadə edən mühüm platformaya çevrilib. Asiya, Afrika və Latın Amerikası ölkələrini əhatə edən bu məkan dünya siyasətində daha ədalətli münasibətlərin qurulmasını, iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsini və dövlətlərin suveren hüquqlarının qorunmasını prioritet hesab edir. Azərbaycan da son illərdə həyata keçirdiyi uğurlu xarici siyasət nəticəsində Qlobal Cənub ölkələri arasında nüfuzunu artıraraq mühüm lider dövlətlərdən birinə çevrilib.
Azərbaycanın Qlobal Cənubda lider kimi qəbul olunmasının əsas səbəblərindən biri ölkənin müstəqil və balanslaşdırılmış xarici siyasət yürütməsidir. Azərbaycan həm Şərq, həm də Qərb dövlətləri ilə qarşılıqlı hörmət və bərabərlik prinsipləri əsasında münasibətlər qurur. Heç bir hərbi və siyasi blokda iştirak etmədən milli maraqlarını qoruyan Azərbaycan beynəlxalq aləmdə etibarlı tərəfdaş kimi tanınır. Bu siyasət xüsusilə inkişaf etməkdə olan ölkələr tərəfindən müsbət qiymətləndirilir. Azərbaycanın Qoşulmama Hərəkatına sədrliyi ölkənin Qlobal Cənubda artan rolunun ən mühüm göstəricilərindən biridir. Qoşulmama Hərəkatı dünyanın ən böyük beynəlxalq təşkilatlarından biri hesab olunur və əsasən inkişaf etməkdə olan dövlətləri birləşdirir. Azərbaycanın bu təşkilata sədrliyi dövründə beynəlxalq əməkdaşlığın gücləndirilməsi, dövlətlərin suverenliyinin müdafiəsi və qlobal ədalətin təmin olunması istiqamətində mühüm təşəbbüslər irəli sürülüb. Xüsusilə COVID-19 pandemiyası dövründə Azərbaycanın humanitar yardımlar göstərməsi və peyvənd bərabərsizliyi məsələsini gündəmə gətirməsi beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən yüksək qiymətləndirilib. Azərbaycan enerji təhlükəsizliyi sahəsində də Qlobal Cənub üçün mühüm tərəfdaşdır. Ölkə zəngin enerji resurslarına malik olmaqla yanaşı, enerji layihələrinin həyata keçirilməsində etibarlı mövqe nümayiş etdirir. Bakı-Tiflis-Ceyhan neft kəməri, Cənub Qaz Dəhlizi kimi beynəlxalq layihələr müxtəlif ölkələr arasında əməkdaşlığın genişlənməsinə şərait yaradıb. Azərbaycanın enerji siyasəti yalnız iqtisadi maraqlara deyil, həm də regional sabitliyə xidmət edir. Bu baxımdan Azərbaycan inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün uğurlu inkişaf modeli kimi çıxış edir. Nəqliyyat və logistika sahəsində həyata keçirilən layihələr də Azərbaycanın Qlobal Cənubda liderlik mövqeyini gücləndirir. Azərbaycan Şərqlə Qərbi, Şimalla Cənubu birləşdirən mühüm nəqliyyat qovşağına çevrilib. Orta Dəhliz layihəsi çərçivəsində ölkənin tranzit imkanlarının genişlənməsi beynəlxalq ticarətin inkişafına böyük töhfə verir. Bu layihələr Asiya və Avropa arasında iqtisadi əlaqələrin möhkəmlənməsinə xidmət edir və Azərbaycanın strateji əhəmiyyətini artırır. Azərbaycanın multikulturalizm və tolerantlıq siyasəti də Qlobal Cənub ölkələri üçün nümunə hesab olunur. Ölkədə müxtəlif dinlərin və millətlərin nümayəndələri sülh və qarşılıqlı hörmət şəraitində yaşayırlar. Bakı Beynəlxalq Humanitar Forumu və Dünya Dini Liderlərinin Zirvə görüşü kimi tədbirlər Azərbaycanın dialoq və əməkdaşlıq məkanı olduğunu nümayiş etdirir. Bu təşəbbüslər sivilizasiyalararası münasibətlərin inkişafına mühüm töhfə verir. Bundan əlavə, Azərbaycan humanitar və inkişaf yardımları vasitəsilə də Qlobal Cənub ölkələri ilə əlaqələrini gücləndirir. Təbii fəlakətlər, pandemiyalar və digər böhranlar zamanı müxtəlif ölkələrə göstərilən yardımlar Azərbaycanın beynəlxalq həmrəyliyə verdiyi önəmi göstərir. Bu siyasət ölkənin beynəlxalq nüfuzunu artırır və dost münasibətlərinin möhkəmlənməsinə xidmət edir. Azərbaycanın Qlobal Cənubda liderlik rolu siyasi uğurlarla yanaşı, iqtisadi və mədəni sahələrdə də özünü göstərir. Ölkənin inkişaf modeli, sabitliyi və beynəlxalq əməkdaşlığa açıq olması bir çox dövlətlər tərəfindən maraqla qarşılanır. Azərbaycan həm regional, həm də qlobal səviyyədə ədalətli beynəlxalq münasibətlərin tərəfdarı kimi çıxış edir. Beləliklə, Azərbaycan müstəqil siyasəti, beynəlxalq təşəbbüsləri, enerji və nəqliyyat layihələri, humanitar fəaliyyəti və multikultural dəyərləri sayəsində Qlobal Cənubun aparıcı dövlətlərindən birinə çevrilib. Ölkənin beynəlxalq nüfuzu getdikcə artır və Azərbaycan dünya siyasətində etibarlı tərəfdaş, sülh və əməkdaşlıq tərəfdarı kimi mühüm rol oynayır. Gələcəkdə də Azərbaycanın Qlobal Cənub ölkələri ilə əməkdaşlığının daha da genişlənəcəyi və ölkənin beynəlxalq mövqeyinin möhkəmlənəcəyi gözlənilir.
Ramil QULİYEV
