Elşad Həsənov: “Çox güman ki, baş verən proseslər fonunda NATO yaxın illərdə dağılacaq”
Tramp administrasiyası Avropa İttifaqının yenidən silahlanma prosesində avropalı istehsalçılara üstünlük verəcəyi təqdirdə onları Amerikanın silah bazarına çıxışını məhdudlaşdıracağı ilə hədələyib. Bu barədə “Politiko” məlumat yayıb.
Tramp administrasiyası fevralın əvvəlində verdiyi açıqlamada Avropa ölkələrinin proteksionist siyasət yürütməsinin ABŞ müdafiə şirkətlərini bazardan sıxışdırmaq anlamına gəldiyini vurğulayıb.
“ABŞ şirkətlərini bazardan zorla kənarlaşdıran proteksionist və diskriminasiyaedici siyasət, eyni zamanda Avropanın ən iri müdafiə firmalarının ABŞ bazarına çıxışdan böyük gəlir əldə etməsi fonunda düzgün addım deyil”, - deyə bəyanatda qeyd olunub.
ABŞ administrasiyasından qeyd olunub ki, əgər qurum yenidən silahlanma prosesində yerli istehsalçılara üstünlük verərsə, Vaşinqton cavab tədbirləri görə bilər.
Maraqlıdır, bunun mahiyyəti nədən ibarətdir? Tramp nədən belə arxayındır ki, Avropa müstəqil şəkildə öz müdafiəsini təşkil edə bilməz? Ümumiyyətlə, Aİ ilə Trampın münasibətlərində mövcud olan bu gərginlik hara aparır? Trampın silahla bağlı bu xəbərdarlığından sonra Avroatlantik məkanın gələcəyi necə olacaq? İndiyə qədər Tramp ticarətlə bağlı tarifləri artırırdı, digər buna bənzər vasitələrə əl atırdı. İndi isə silah ixracını məhdudlaşdıracağı ilə hədələyir. Bu isə artıq Avroatlantik məkanın dağılması deməkdir. Nə gözlənilir?
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini baki-xeber.com-la bölüşən siyasi ekspert Elşad Həsənov hesab edir ki, 2022-ci ilin fevralında Rusiyanın Ukraynaya hücumu dünyanın nizamını dəyişdi: “İki slavyan dövləti bir birinə düşmən kəsildi. Kimsə hadisələrin belə inkişafını gözləmirdi. Müharibə həm də Avropanı ayıltdı. O vaxta qədər Avropa dövlətləri silahlanmaya çox az vəsait ayırırdılar. Hesab edirdilər ki, sonsuza qədər ABŞ onların təhlükəsizliyini təmin edəcək. Ancaq Tramp prezident olandan sonra ABŞ-ın ənənəvi yanaşması dəyişməyə başladı. Tramp açıq bəyan etdi ki, Avropa dövlətləri NATO çərçivəsində müdafiə xərclərini artırmasalar, Birləşmiş Ştatlar onları qorumayacaq. Bu səbəbdən Avropa İttifaqı ilə ABŞ arasında ciddi etimadsızlıq formalaşmağa başladı. Xüsusən də Trampın güzəştə getməklə bağlı Zelenskiyə təzyiqlərindən sonra. Ona görə də Avropa silahlanmağa başlayıb. Ötən il Avropa İttifaqının hərbi və müdafiə xərcləri 850 milyard avro olub. Bu, ciddi rəqəmdir. Tramp görür ki, Avropanın hərbi sənayeyə daha çox önəm verməsi ABŞ silah bazarı üçün ciddi problem yaradır. Çünki ABŞ istehsal etdiyi bir sıra silahları Avropaya satır. Avropa silah istehsalını artırandan sonra ABŞ hərbi sənayesinə tələbat azalacaq. Bu isə silah ixracından əldə edilən gəlirlərin azalacağı perspektivini vəd edir. Məhz buna görə Tramp Avropanı hədələyir. Çünki Tramp istəyir ki, Avropa baha qiymətə ABŞ-dan silah idxal etsin. Əlbəttə, baş verənlər Avroatlantik məkanı sarsıdır. Çox güman ki, baş verən proseslər fonunda NATO yaxın illərdə dağılacaq. Çünki blok daxilində ciddi fikir ayrılıqları var və bu, getdikcə dərinləşir”.
Vidadi ORDAHALLI
