Abutalıb Səmədov: “Zelenski iki tərəfli görüşə bu cür can atmaqda...”
Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski Rusiya lideri Vladimir Putinlə şəxsən görüşmək istəyir. Zelenski “Axios”a verdiyi müsahibədə deyib ki, ərazi məsələlərində irəliləyiş əldə etməyin ən yaxşı yolu Putinlə şəxsi görüşdür. O, komandasına liderlərin gələcəkdə Cenevrədə görüşünü təşkil etməyi tapşırdığını söyləyib.
Zelenski öz nümayəndələrinə tapşırıq verib ki, Rusiya ilə növbəti danışıqlarda Putinlə şəxsi görüş məsələsini qaldırsınlar. Zekenski Putinlə üz-üzə görüşə niyə bu qədər can atır? Ancaq məlumdur ki, Putin bu görüşdən qaçır.
“Alyans” SAM-ın sədri Abutalıb Səmədov baki-xeber.com-a bildirdi ki, Ukrayna ilə Rusiya arasında danışıqlar uzun müddət davam edir. Əvvəlcə İstanbulda bir neçə raund görüşlər keçirildi, sonradan Abu-Dabidə oldu, indi də Cenevrədə görüşdülər, danışdılar. “Əvvəlcədən məlum idi ki, bu danışıqlar hələ uzun müddət davam edəcək. Çünki tərəflər arasında fikir ayrılıqları çox ciddidir. Heç kim güzəştə getmək istəmir. Putinin bu məsələdə mövqeyi daha güclüdür, çünki Trampla eyni mövqedən, eyni platformalardan çıxış edirlər. Dəfələrlə bunu bəyan ediblər ki, Rusiya “Ankoriç formulu”na sadiqdir. Bu formul da Alyaska görüşü zamanı Putinlə Tramp tərəfindən razılaşdırılıb. Alyaska görüşündə Rusiya müəyyən qədər öz mövqeyindən çəkildi. Yəni əgər əvvəl Zaparoji və Xersonu inzibati sərhədləri ilə tələb edirdisə indi təmmas xəttində dayanmağa razılıq verib. Təqribən hər iki vilayətin ərazisinin 25 faizindən imtina etməyə razı olduğunu bəyan edib. Ancaq Dombası bütünlüklə istəyir. Tramp da təzyiq göstərərək tələb edir ki, Zelenski onun təklifini qəbul etsin. Ən ağır məsələ də bu ərazi məsələsidir. Zelenski dəfələrlə onu da deyib ki, ərazi məsələsini müzakirə etmək üçün mütləq Putinlə görüşməsinə ehtiyac var. İlk baxışdan bu inandırıcı görünmür. Çünki uzun müddətdir ki, ərazi məsələsində elə bir ciddi irəliləyişə nail olunmayıb. Rusiya “Dombas mənə verilməlidir” deyir. Zelenski “Dombasdan çıxmağa bir şərtlə razıyam ki, o ərazi heç kimin olmasın, orada azad iqtisadi zona yaradılsın” deyir. Onun bu təklifini də Rusiya qəbul etmir, “Dombas heç kimin olmaya bilməz” deyir. Orada Rusiya hərbiçilərinin olmaması təklifini qəbul edir, “ancaq Rusiya polisi mütləq olmalıdır” deyir. Bax, belə çıxılmaz vəziyyət yaranıb. Üstəlik ərazi ilə bağlı razılaşmalar olsa Zelenski bunu referenduma çıxarmaq istəyir. Ukraynada keçirlən müəyyən rəy sorğuları göstərir ki, əhalinin təqribən 60 faizi bu təklifi qəbul etmək fikrində deyil. Təbiidir ki, müharibə gedən ölkədə rəy sorğularının düzgünlüyünə inanmaq o qədər də asan deyil. Bəzən insanlar özlərini vətənpərvər göstərmək üçün də bu cür sorğularda belə cavablar verə bilərlər. O da aydındır ki, Ukrayna xalqı da müharibədən yorulub, işıqsız, istiliksiz yaşamaq, daim raket zərbələri altında qorxu keçirmək təbiidir ki, onları yorub. Ancaq rəy sorğularında göstərilən kimi referendum başa çatsa deməkli, hətta Zelenski ilə Putin razılaşsa da heç bir xeyri olmayacaq. Ancaq iki tərəfli görüşə Zelenski təkid edir. Putin də özünə məxsus tərzdə onu Moskvaya dəvət edir, öz ayağına çağırır, “gəl Moskvada görüşək” deyir. Zelenski də onu Kiyevə dəvət edirdi “qorxmursansa gəl” deyirdi. Yəni bu cür qarşılıqlı müraciətlərlə, bir-birinə bu sayaq münasibətlə təbiidir ki, ən kiçik məsələləri də həll etmək mümkün deyil, nəinki belə ağır bir məsələni həll etmək. Sonuncu dəfə Zelenski Cenevrədə görüşməyi təklif etdi. Bu təklif də qəbul olunmadı. Putin niyə bu görüşdən qaçır? Hesab edir ki, əvvəlcə bu məsələ aşağı səviyyədə razılaşdırılmalıdır, əgər kiçik problemlər qalsa onları görüşüb həll etmək olar. Üstəlik Putin Zelenskini legitim hesab etmir. Çünki Zelenskinin prezidentlik müddəti başa çatıb. Putin iddia edir ki, Ukayna konstitusiyasına görə Zelenskinin müharibə vəziyyətində səlahiyyətinin uzadılması mümkün deyil, parlamentin müddəti uzadıla bilər, ancaq prezidentin səlahiyyəti uzadıla bilməz. Ona görə hətta sülh sazişinin Zelenski tərəfindən imzalanmasını da Putin qeyri-qanuni hesab edir. Bu səbəbdən nə görüşməyə can atır, nə də onunla hər hansı bir sənəd imzalamağa. Hesab edirəm ki, Zelenski iki tərəfli görüşə bu cür can atmaqda haqlı deyil, çünki özü də bilməlidir ki, bu görüşün heç bir nəticəsi ola bilməz. Hətta ola bilsin ki, münasibətlərdə bir az da gərginlik yaradar”.
A.Səmədov qeyd etdiyinə görə, qarşılıqlı nifrət o qədər böyükdür ki, oradan konstruktiv nə isə gözlələmək qətiyyən mümkün deyil. “Bundan piar məqsədilə hər iki tərəf istifadə etməyə, şou göstərməyə çalışacaq. Bu da iki dövlət arasında münasibətləri daha da kəskinləşdirəcək. Bu səbəbdən hesab edirəm ki, bu görüşün baş tutması mümkünsüzdür. Zelenski də təkid etməməlidir. Üstəlik, burada bir başqa problem də var. Zelenskinin danışıqlarda iştirak edən komandasının üzvləri arasında da fikir ayrılığı var. Budanov razılaşma tərəfdarıdır, Yermak əksinə əvvəlki barışmaz mövqedə dayanmağın tərəfdarıdır. Amerika nümayəndələri də dəfələrlə bəyan ediblər ki, Zelenskinin danışıqlarda iştirak edən nümayəndələri onun kimi düşünmürlər. Bu da təbiidir ki, Ukraynanın mövqeyini zəiflədir. Ukraynaya təzyiqlər davam edir, Ukrayna qətiyyətlə bu şərtləri qəbul etməkdən imtina edir. Nə qədər dayana biləcək, uğurlu əməliyyatlar keçirmək mümkün olacaqmı və Rusiyanı kifayət qədər geriyə atmaq, Ukrayna ərazisindən çıxarmaq mümkün olacaqmı? Təbiidir ki, uğurlu əməliyyatlar olsa Ukraynanın danışıqlarda mövqeyi güclənə bilər. Bunu da biz çox arzulayırıq”-deyə A.Səmədov bildirdi.
İradə SARIYEVA
