Bu gün hər beş avropalıdan biri müəyyən hallarda diktaturanın demokratiyadan daha üstün olduğuna inanır. "Politico" nəşru bunu aparılan sorğuya əsasən yazır.
Sorğunu "AboutPeople" tədqiqat şirkəti "Progressive Lab" analitik mərkəzinin sifarişi ilə beş ölkədə - Yunanıstan, Fransa, İsveç, Böyük Britaniya və Rumıniyada keçirib. 25 noyabr - 16 dekabr tarixləri arasında aparılan və ilk dəfə "Politico" tərəfindən dərc edilən araşdırma, demokratiyanın özündən daha çox, praktikada necə işlədiyindən geniş narazılıq aşkar edib. Məsələn, yunanların təxminən 76 faizi ölkələrində demokratiyanın necə işlədiyindən narazılıqlarını ifadə edib, halbuki Fransada bu rəqəm 68, Rumıniyada 66, Böyük Britaniyada 42 və İsveçdə 32 faizdir. Tədqiqat, Almaniya, Fransa və Böyük Britaniyada keçirilən sorğularda ifrat sağçı partiyaların yüksək yer tutduğu, qitədə populist və millətçi qüvvələrə dəstəyin artdığı bir vaxta təsadüf edir. Mançester Universitetinin siyasi elmlər professoru Dimitris Papadimitriou Qərbi, Şərqi və Cənubi Avropa kimi təsnifatlara toxunaraq bildirib ki, Avropa ölkələri arasında ənənəvi bölünmələr azalır və mənzərə daha da mürəkkəbləşir: “Son illərdə sürətli iqtisadi artım müşahidə edən Rumıniya kimi ölkələr liberal demokratiyaya daha çox inam yaratmırlar. İsveç kimi varlı ölkələr demokratik institutlarının təzyiq altında olduğunu və vətəndaşların onlara olan etibarının azaldığını görürlər. Fransa və daha az dərəcədə Böyük Britaniya dərin böhran içindədir. Yunanıstan öz institutlarına ümumi inam böhranı ilə demokratiya ideallarına bir qədər qeyri-müəyyən inam arasında narahatçılıqla tarazlıq saxlayır”.
Hər beş nəfərdən biri - 22 faiz - müəyyən hallarda diktaturanın onların üstünlük verdiyi seçim ola biləcəyini söyləməklə yanaşı, hər dörd nəfərdən biri - 26 faiz - “Əgər ölkəmdə bacarıqlı və təsirli bir lider olsaydı, onların demokratik hüquqları məhdudlaşdırmasına və hərəkətlərinə görə vətəndaşlara hesabat verməməsinə etiraz etməzdim” ifadəsi ilə razılaşıb. Lakin avtoritar idarəetmə ideyasına qarşı etirazlar güclü olaraq qalır və respondentlərin 69 faizi bu təklifi rədd edib. Yunanıstanın Trakya Demokrit Universitetinin dosenti Corc Siakas bildirib: “Sorğu ümumi narazılığı və ya demokratik sistemə qarşı tənqidi olmayan bir rəddi ifadə etmir. Bu, vətəndaşların onun işləmə tərzindən narazılığını açıq şəkildə elita əleyhinə və “istiblada qarşı” xüsusiyyətlərlə ifadə edir”. Təsisatlara etimad baxımından Avropa Birliyi 43 faizlə ən yaxşı nəticə göstərib, medianı 27 faizlə, siyasi partiyaları isə 24 faizlə geridə qoyub. Sorğuda iştirak edənlərin üçdə biri ifrat sağçıların yüksəlişinin demokratiya üçün təhlükə yaratdığı fikri ilə razılaşmayıb. Yunan respondentləri siyasi partiyalarından ən çox uzaqlaşma hiss ediblər. Son seçkilərdə səs verdikləri partiyaya yaxın hiss etmədiklərini deyənlərin sayı 55 faiz təşkil edib. Rumıniyada bu rəqəm 53, Böyük Britaniyada 47, Fransada 43 və İsveçdə 32 faiz təşkil edib.
Nahid SALAYEV
