Rusiya-Ukrayna müharibəsinin həlli ilə bağlı Cenevrədə keçirilən üçtərəfli danışıqların ilk günü altı saatlıq müzakirələrdən sonra başa çatıb. Rusiyanın danışıqlar qrupundakı mənbə müzakirələrin "çox gərgin" keçdiyini bildirib. ABŞ, Rusiya və Ukrayna nümayəndə heyətləri ikitərəfli və üçtərəfli formatda görüşüblər.
Kremlin təmsilçisi Dmitri Peskov deyib ki, ilk günün nəticələri ilə bağlı xəbər gözləməyə dəyməz. Danışıqların öncəki raundu fevralın 4-5-də Əbu-Dabidə keçirilib, tərəflər onları "konstruktiv" adlandırıb. Yekunda Rusiya və Ukrayna "157-nin 157-yə" formatında hərbi əsir mübadiləsi aparıblar. Danışıqlarda ən mürəkkəb məsələ ərazi iddiaları ilə bağlıdır. Moskva Kiyevdən Donbasdan qoşunları çıxarmağı tələb edir. Ukrayna isə güzəştə getməkdən imtina edir. Ukrayna lideri Volodimir Zelenski "Axios"a müsahibəsində bildirib ki, Ukrayna xalqı ordunun şərqdəki Donbas bölgəsindən birtərəfli çıxarılmasını və vilayətin Rusiyaya verilməsini nəzərdə tutan sülh sazişini qəbul etməyəcək. O qeyd edib ki, amerikalı vasitəçilər Stiv Uitkoff və Cared Kuşner onu Rusiyanın müharibənin dayandırılmasını istədiyinə inandırmağa çalışıblar, lakin Zelenski buna skeptik yanaşaraq onlara öz xalqının "uğursuz tarix" kimi qəbul edəcəyi sülh baxışını irəli sürməyə məcbur etməməyi məsləhət görüb. Zelenski bildirib ki, ABŞ Prezidenti Donald Trampın sülh naminə güzəştlərə açıq şəkildə Rusiyanı deyil, məhz Ukraynanı çağırması ədalətsizlikdir: "Tramp üçün Ukraynaya təzyiq göstərmək daha böyük Rusiyaya nisbətən daha asan ola bilər, lakin davamlı sülhə gedən yol qələbəni Rusiya Prezidenti Vladimir Putinə vermək deyil". Zelenski bildirib ki, ərazi məsələsində irəliləyişə nail olmağın ən yaxşı yolu Putinlə şəxsi görüşdür. O, komandasına gələcəkdə Cenevrədə liderlər səviyyəsində görüşün təşkilini tapşırıb. Amerikalı vasitəçilər Ukrayna qoşunlarını onların nəzarətindəki Donbas hissələrindən çıxarmağı və demilitarizasiya edilmiş "azad iqtisadi zona" yaratmağı təklif ediblər. Zelenski isə Moskvadan öz qoşunlarını ekvivalent məsafəyə geri çəkməyi tələb edib və Rusiyanın bu ərazi üzərində suverenlik qurmaq istəyini rədd edib. Vaşinqton və Kiyev razılaşıb ki, istənilən saziş Ukrayna xalqının referendumuna çıxarılmalıdır. Zelenskinin fikrincə, əgər bu saziş sadəcə Ukrayna tərəfinin suverenliyi və orada yaşayan insanların vətəndaşlığını qurban verərək Donbasdan çıxmasını nəzərdə tutursa, o rədd ediləcək.
ABŞ prezidenti Donald Tramp Ukraynanı danışıqları davam etdirməyə çağırıb. O, "Air Force One" təyyarəsində jurnalistlərə Cenevrədə üçtərəfli danışıqlardan gözləntiləri haqda danışıb: "Vacib danışıqlardır. Hər şey çox sadə olacaq. Qulaq asın, hələlik, Ukrayna üçün ən yaxşısı danışıqlar masasına tez əyləşməkdir. Sizə ancaq bunu söyləyə bilərəm". Amma Volodimir Zelenski Münxen Təhlükəsizlik Konfransında deyib ki, ABŞ sülhə nail olmaq üçün Ukraynanın güzəştlər etməli olduğunu həddindən artıq tez-tez deyir, amma Rusiyanın hansı güzəştlərə gedə biləcəyindən danışmır. Zelenski Tramp administrasiyasından müharibənin daha tez bitməsi üçün müəyyən təzyiq hiss etdiyini deyib. O əlavə edib ki, Ukrayna sülhə mümkün qədər tez nail olmaq istəyir, ancaq bu sülh "ləyaqətli" olmalıdır. "Axios" da yazır ki, Rusiyaya Ukrayna müharibəsinin sülh yolu ilə başa çatdırılması üzrə Cenevrədə aparılan danışıqlar "dalana dirənib".
Tahir TAĞIYEV
