Məlum olduğu kimi, Ermənistan Prokurorluğu bütün ermənilərin katolikosu II Qareginə qarşı cinayət işi açıb. Erməni Apostol Kilsəsinin rəhbərinə ölkədən çıxmaq qadağan olunub.
Hakimiyyətin qərarı katolikosun Ermənistan hökumətini dəstəkləyən yepiskop Gevorq Saroyanı vəzifəsindən azad etməsindən qısa müddət sonra verilib. Ermənistan İstintaq Komitəsinin məlumatına görə, iş "Məhkəmə aktının icra edilməməsi və ya onun icrasına mane olma" və "Məhkəmə aktının icra edilməməsinə təhrik etmə" maddələri ilə açılıb. Daha əvvəl, katolikos Saroyanı Masiatsotn yeparxiyasının rəhbəri vəzifəsindən uzaqlaşdırıb. Saroyan onun vəzifədən azad edilməsi qərarına mülki məhkəmədə etiraz edib. Məhkəmə qərar verib ki, Erməni Apostol Kilsəsi Arman Saroyanın yeparxiya rəhbəri kimi səlahiyyətlərini həyata keçirməsini qadağan edə bilməz və bununla da dövlətin kilsənin daxili işlərinə müdaxiləsi ilə bağlı dindarlar arasında daha bir qəzəb dalğası yaranıb.
Erməni Apostol Kilsəsinin mənəvi və inzibati mərkəzi olan Eçmiədzin rəsmi bəyanat yayaraq hakimiyyətin katolikosa qarşı hərəkətlərini əsassız və qanunsuz, açıq-aydın siyasi xarakterli adlandırıb: "Bu, həmçinin milyonlarla dindarın və Ermənistan dövlətçiliyinin sarsılmaz sütunu olmuş quruluşa hörmətsizlikdir. Müqəddəs Eçmiədzin cəmiyyətimizdə bölünməyə səbəb olan və doğma dövlətimizin nüfuzuna xələl gətirən qanunsuz qərarların dərhal yenidən nəzərdən keçirilməsinə çağırır". Katolikosun vəkili Ara Zöhrabyan öz növbəsində dini liderin ölkədən çıxmasına qoyulan qadağanı "Avstriyada keçiriləcək Erməni Kilsəsi yepiskoplarının qarşıdan gələn görüşünü pozmaq cəhdi" adlandırıb. Ermənistan Apostol Kilsəsi rəhbərliyinin son zamanlar mühacirət etmək və "sürgündəki" kilsə strukturlarını bərpa etmək variantını fəal şəkildə nəzərdən keçirdiyinə dair fərziyyələr əsassız deyil. Görünür, Paşinyan hökuməti məhz bu təhlükənin - xaricdə alternativ kilsə mərkəzinin yaranmasının qarşısını almaq qərarına gəlib. Katolikosun Ermənistan daxilindəki imkan dəhlizi onsuz da hər keçən gün daralırdı. O, hökumətin nəzarətində olan məhkəmə tərəfindən vəzifəsindən kənarlaşdırılmaqdan tutmuş xəyanət ittihamları ilə üzləşməyə qədər geniş təhdidlərlə üzləşir. Bu arada, Erməni Apostol Kilsəsinin rəhbərinin xaricdə geniş əlaqələr və tərəfdarlar şəbəkəsi olduğu məlumdur. Nəticədə, katolikos, ehtimal ki, Paşinyana hərəkətləri ilə bəhanə vermişdi: fevral ayı ərzində o, mühacirət etməzdən əvvəl nümayişkaranə şəkildə hakimiyyətə qarşı iddialar səsləndirirdi.
Baş nazir özünəməxsus şəkildə müəyyən edilmiş "kilsə və dövlətin ayrılması" siyasətini həyata keçirərkən, katolikos və onun tərəfdarları dövlət orqanları tərəfindən lazımsız kimi atılan hər şeyi metodik şəkildə toplayaraq öz kapitallarına çevirdilər. Bu fonda 1 fevralda müdafiə naziri Suren Papikyanın əmri ilə Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin Ruhani Xidməti ləğv edildi. Bütün keşişləri ordudan qovuldu. Buna cavab olaraq, 6 fevralda katolikos bütün hərbi keşişləri toplayaraq onlara kilsənin ölkənin möhkəmləndirilməsinə verdiyi töhfəni qiymətləndirdiyini və vəzifələr təklif etdiyini bildirdi. Oxşar hadisə 2025-ci ilin dekabr ayında Eçmiədzində keçirilməsi planlaşdırılan yepiskopların konfransında da baş vermişdi, lakin Ermənistan təhlükəsizlik xidmətlərinin səyləri nəticəsində tədbir pozulmuşdu. Ermənistan mediasının məlumatına görə, xaricdəki müxalifət yepiskoplarının Ermənistanda tədbirlərdə iştirakına sadəcə icazə verilməyib - təhlükəsizlik rəsmiləri ruhanilərə açıq şəkildə bildiriblər ki, Ermənistana səfər etsələr, xüsusilə fəal müxalifətçilər bir daha kilsələrinə və kilsə icmalarına qayıtmamaq riski ilə üzləşəcəklər. Buna cavab olaraq katolikos konfransı Ermənistandan kənara, Avstriyanın Sankt-Pölten şəhərinə köçürdü. Əvvəldən aydın idi ki, Ermənistan təhlükəsizlik qüvvələri Ermənistanda yaşayan nümayəndələri buraxmadığı təqdirdə görüşün qarşısını ala biləcək yeganə şey yetərli kvorumun olmaması idi. Paşinyanın kursunu açıq şəkildə dəstəkləyən on yepiskop artıq katolikosun təşəbbüsünü "qumar" hesab etdiklərini və görüşdə iştirak etməyəcəklərini bəyan etmişdilər. Ruhanilər arasında Eçmiədzindən kənarda bu cür toplantıların "qanunsuz" və hətta kilsə qanunlarına zidd olduğunu iddia edən səslər eşidilirdi. Lakin katolikosun tərəfdarları şübhə edənlərə Eçmiədzindən kənarda keçirilən kilsə şuralarının Erməni Apostol Kilsəsinin tarixində artıq baş verdiyini xatırlatdılar. Ermənistan Baş nazirinin komandası, görünür, katolikos və onun ətrafındakıların düşüncə tərzini başa düşüb. Hakim "Vətəndaş Sazişi" partiyasindan Milli Məclisin üzvü Sarqis Xandanyanın qeyd etdiyi kimi, II Qaregin və onun tərəfdarları "özlərini Ermənistandan kənarda görürlər". Katolikosun tərəfdarları isə son həftələrdə diasporun "Ermənistanın ürəkdə olması" ritorikasından fəal şəkildə istifadə edərək, bunun məhz kilsə rəhbərliyinin planı olduğunu təsdiqləyirlər. Paşinyanın katolikosa hücumuna, görünür, ABŞ vitse-prezidenti Vensin 10 fevralda İrəvana səfəri səbəb olub. II Qareginin tərəfdarları Ermənistan hakimiyyəti üçün bayram ab-havasını xeyli dərəcədə zəiflədib. Vaşinqton və İrəvan arasında strateji tərəfdaşlığın genişləndirilməsi ilə bağlı cəsarətli çıxışlara baxmayaraq, səfər etiraz aksiyası ilə müşayiət olunub. Bundan əlavə, Ermənistan müxalifət hərəkatının həbsdə olan lideri, arxiyepiskop Baqrat Qalstanyan, Xristian Həmrəyliyi Beynəlxalq Təşkilatının vasitəçiləri vasitəsilə Vensə məktub çatdıra bilib. Məktubda amerikalı qonağa erməni ruhanilərinin təqibinə son qoyulmasına kömək etməsi xahiş olunub. Vensin administrasiyası məktubun alındığını təsdiqləyib, lakin heç bir şərh verməyib. Katolikos və müxalif ruhanilərin Amerika dəstəyindən əmin olmadığı aydın idi. Əksinə, məqsəd baş naziri daha da qıcıqlandırmaq, Ermənistanın Qərbyönlü kursunun sual altında olduğunu nümayiş etdirmək və Erməni Apostol Kilsəsini Ukraynada təqib olunan Ukrayna Pravoslav Kilsəsinə bənzətmək idi.
Ramil QULİYEV
