Nəsimi Məmmədli: “...Dünyadakı mövcud proseslərin nəticəsindən asılı olacaq”
ABŞ prezidenti Donald Trampın təşəbbüsü ilə Qəzza Sülh Şurasının yaradılmasını ekspertlər yeni dünya nizamının təməllərinin atılması kimi qiymətləndirilib. Ekspertlərin fikrincə, BMT iflic olub, artıq öz funksiyasını yerinə yetirə bilmir, bu qurumda islahatlar zəruru olsa da bu istiqamətdə addımlar atılmır. Qeyd etdiyinmiz kimi, ekspertlər hesab edir ki, Trampın sədrlik etdiyi Sülh Şurası Bu sülh dünyada yeni nizam formalaşdıra bilər.
Trampın Sülh Şurası ədalətli dünya düzəni qura bilərmi?
Politoloq Nəsimi Məmmədli baki-xeber.com-a bildirdi ki, xeyli müddətdir beynəlxalq hüquq və beynəlxalq münasibətlərdə böhran var. “Beynəlxalq münasibətlərdəki böhran dərinləşdikcə diplomatik yollarla həlli də getdikcə çətinləşir. Mövcud dünya nizamı öz etibarlılığını və işləkliyini itirməkdədir. Güc amili hüquq və qaydalardan üstün mövqeyə keçib. Sürətlə silahlanma yarışı yeni xarakter alıb.
İkinci dünya müharibəsindən sonra yaranmış BMT faktiki olaraq mövcud münaqişələrin, müharibələrin qarşısını almağa qadir deyil. Problemlərə daha cevik və qətiyyətli reaksiya verə biləcək mexanizmlərə ehtiyac yaranıb”.
N.Məmmədli qeyd etdi ki, ABŞ prezidenti Tramp bu il yanvarın 7-də 31-i BMT-yə bağlı olan ümumilikdə 66 beynəlxalq qurumdan çıxdığını rəsmiləşdirdi. O, vurğuladı ki, ABŞ dünyanın ən qüdrətli dövləti kimi öz maraqlarını və müttəfiqlərinin təhlükəsizliyini qorumaq üçün yeni hərbi-siyasi və iqtisadi həmlələr edir.
“Bu il yanvarın 22-də Davosda rəsmən elan olunan Sülh Şurası ilk növbədə məhz ABŞ-ın strateji maraqlarını qorumaq məqsədinə xidmət edir. Digər tərəfdən isə dünyada sülhün və təhlükəsizliyin qarantı olmaq niyyətini də gerçəkləşdirməyə çalışır.
Sülh Şurası yeni beynəlxalq qurum kimi BMT-yə alternativ olmasa da bir sıra beynəlxalq məsələlərin həllində əhəmiyyətli rol oynaya bilər. Xüsusilə də Trampın hakimiyyətdə olduğu müddətdə bu qurumun təsir imkanları davam edəcək. İstənilən halda yeni dünya nizamı və təhlükəsizlik sisteminin yaranması istisna deyil. Formatın necə formalaşacağı dünyadakı mövcud proseslərin nəticəsindən asılı olacaq. Hazırda qeyri müəyyənliklə davam edən Rusiya-Ukrayna müharibəsi, İran-İsrail-ABŞ gərginliyi, Orta Şərqdəki həbri siyasi proseslər, Avropanın yeni təhlükəsizlik sisteminə keçidi, habelə, Çinin, Hindistanın beynəlxalq arenada artan rolu gələcək münasibətlərin əsasını və xarakterini müəyyən edəcək”-deyə N.Məmmədli qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
