Azərbaycan və Serbiya arasında yaxın tərəfdaşlıq münasibətləri son illərdə yüksələn xətlə davam etməkdədir. Hər iki ölkənin dövlət başçılarının qarşılıqlı səfərləri, imzalanan sənədlər, hökumət nümayəndə heyətlərinin görüşləri, biznes-forumların keçirilməsi və digər qarşılıqlı faydalı tədbirlərin reallaşması təmasları daha da dərinləşdirməkdədir. Hər iki dövlət beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində, o cümlədən ərazi bütövlüyü və suverenlik məsələlərində hər zaman bir-birini dəstəkləyib, eləcə də parlamentlərarası əməkdaşlığın genişlənməsi dövlətlərarası münasibətlərin inkişafında mühüm rol oynamaqdadır.
Prezident İlham Əliyevin fevralın 15-də Serbiyaya rəsmi səfəri ikitərəfli əlaqələrin daha da irəliyə aparılmasında yeni imkanlar yaradan mühüm siyasi hadisə kimi xarakterizə oluna bilər. Prezident Aleksandar Vuçiç ilə keçirilən təkbətək görüş zamanı tərəflər münasibətlərin mövcud vəziyyətini dəyərləndirib, böyük potensiala malik imkanların daha da inkişaf etdirilməsi üçün birgə vacib addımların atılmasının zəruriliyinə toxunublar.
Belqradda keçirilən Azərbaycan Respublikası və Serbiya Respublikası arasında Strateji Tərəfdaşlıq Şurasının 1-ci iclası tərəflər arasında dərin etimadın və dostluğun bariz nümunəsinin rəmzi olmaqla diqqətçəkən mühüm məqamlarla yadda qalıb. İlk strateji iclasın Serbiyanın milli bayramı - Dövlətçilik Günündə keçirilməsi görüşün əhəmiyyətini və Azərbaycanın Belqrad üçün yaxın dost ölkə olduğunu nümayiş etdirdi.
Prezident Vuçiçin vurğuladığı kimi, Serbiya yalnız az sayda ölkələrlə bu cür formatda görüşlər keçirir, bu baxımdan iclas ikitərəfli münasibətlərimizdə dönüş nöqtəsidir və ölkələrimiz arasında münasibətlərin ən yüksək strateji səviyyəyə qaldırılması üçün birgə siyasi iradənin və qətiyyətin nümunəsidir. “Biz dost ölkə Azərbaycanla ən yaxşı strateji tərəfdaşlığı inkişaf etdirməkdə olduqca israrlıyıq. Biz bu məqsədə doğru gedəcəyik. Dostlara gəldikdə, qarşımıza çətinliklər çıxanda, bəzi məsələlərlə üzləşəndə biz hər zaman onları birlikdə həll edə bilirik. Bu, hər zaman belə olacaq. Arzu edirik ki, dostluq, daha yaxşı münasibətlərin qurulması, qarşılıqlı əlaqələr daha sürətlə və intensiv inkişaf etsin”.
Serbiya ilə qurulmuş möhkəm siyasi əlaqələr Balkan bölgəsindəki bir çox dövlətlər üçün nümunə olacaq səviyyəyə yüksəlib ki, bu da çoxtərəfli əməkdaşlıq formatlarına geniş fürsətlər yaradır. Azərbaycan Prezidentinin qeyd etdiyi kimi, iki ölkə arasındakı səmimiyyətin səviyyəsi nümayiş etdirir ki, dostluğumuz haqqında və əməkdaşlığımızı necə gücləndirəcəyimiz barədə danışarkən heç bir sərhədimiz, vaxt məhdudiyyətimiz, heç bir şübhəmiz yoxdur. Bu sağlam və möhkəm bünövrə üzərində Bakı və Belqrad arasında hərbi-texniki əməkdaşlıq, iqtisadiyyat, kənd təsərrüfatı, sənaye, mədəniyyət, idman, turizm və s. sahələrdə münasibətlər daha geniş xarakter alır.
Eləcə də, Balkanlarda, Cənubi Qafqazda və daha geniş regionda vəziyyətin çox sürətlə inkişafı və yeni geosiyasi şərtlərin meydana çıxması hər iki ölkənin bu ssenarilər əsasında fəal dialoqu intensivləşdirmək, fikir və məlumat mübadiləsi apararaq baş verənlərlə bağlı müəyyən təhlillər etmək üçün təmasların dayanıqlılığını təmin etməyi zəruri edir. Strateji Şuranın ilk iclası da bu tələblər nəzərə alınmaqla birgə hədəflərə maksimum dərəcədə çatmaq üçün fəaliyyət ssenarisi hesab edilə bilər.
Prezidentlərin mətbuata bəyanatlarında da əməkdaşlığın yeni istiqamətləri ilə bağlı vacib məsələlərə toxunuldu. Aleksandar Vuçiçin ilk növbədə siyasi-iqtisadi islahatların həyata keçirilməsində Azərbaycan Liderinin unikal idarəetmə kursundan və zəngin təcrübəsindən faydalanmasını etiraf etməsi inkişaf yollarını müəyyən etmək baxımından yaxşı fürsət sayıla bilər. Xüsusilə də, dünyada və Avropada mürəkkəb geosiyasi şəraitin gərginləşdiyi dövrdə Prezident İlham Əliyevlə məsləhətləşmək, ondan bir çox məqamları öyrənmək Serbiyanın milli təhlükəsizliyi və sabitliyi üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.
Məhz bu kontekstdən baxdıqda, rəsmi Belqrad öz addımlarını atarkən ölçüb-biçir, regional layihələrdə sabitlik və inkişafa töhfə verəcək proqramlara qoşulmağa çalışır, bunun da töhfəverici nümunəsi təbii ki, Azərbaycanın liderliyi ilə icra edilən layihələrdir.
Cənab Vüçiçin qeyd etdiyi kimi, hazırda ölkənin energetika sistemində yeni infrastruktur modernləşməsinə və etibarlı təchizat blokalarının qurulmasına ciddi ehtiyac yaranıb, elektrik enerjisi təminatında məhdudiyyətləri aradan qaldırmaq üçün qazla işləyən elektrik enerjisi stansiyasının inşası üçün layihə hazırlanıb və 2029-cu ilə bu stansiyanın açılması gözlənilir ki, Azərbaycan Serbiyanın milli enerji sisteminə ən azı 500 meqavatlıq generasiya gücü qatacaq. Azərbaycan, həmçinin 2032-ci ilə qədər əlavə 8 giqavat enerji gücü əldə edərək Avropaya ixrac edəcək ki, bunun bir hissəsi Serbiyanı əhatə edəcək.
Azərbaycan və Serbiya iqtisadi-investisiya mübadilələrini də artırmaq niyyətindədir. Tərəflər arasında daha böyük potensial mövcuddur və praktiki olaraq səfərbər etmək mümkündür. 2012-ci illə müqayisədə təkcə xidmətlər sahəsində ticarət dövriyyəsi 16 dəfə artıb. Azərbaycanın aqrar və qida məhsullarının sərfəli tariflərlə Serbiya bazarlarına ixracı milli sahibkarlar üçün yeni ticarət və ixrac missiyası hesab edilə bilər. Bakı-Belqrad və əks istiqamətdə birbaşa aviareyslərinin açılışının reallaşması isə humanitar təmasların və turizmin inkişafına xüsusi töhfə verəcək.
Prezident İlham Əliyevin xatırlatdığı kimi, ölkələrimiz təkcə siyasi istiqamətdə, beynəlxalq arenada sıx işləmir, eyni zamanda, iqtisadiyyatları, sənayeləri üçün vacib layihələr icra edir. Yeni baxış və yanaşma siyasi, iqtisadi, energetika sahəsində əlaqələrimizi daha da gücləndirmək, beynəlxalq platformalarda, beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində bundan sonra da bir-birimizin ərazi bütövlüyünü və suverenliyini dəstəkləmək, birgə sərmayə layihələrini həyata keçirmək, energetika və nəqliyyat sahəsində yeni yaranmış imkanlardan yararlanaraq, daha irəliyə baxaraq çox güclü bir sinergiya yaratmaqdır. Bu sinerjinin bir hissəsi isə Azərbaycanın Serbiyaya böyük həcmdə sərmayə qoymağa hazırlaşmasıdır.
Səfər çərçivəsində Prezident İlham Əliyevin və Aleksandar Vuçiçin iştirakı ilə Azərbaycan-Serbiya sənədlərinin mübadiləsi mərasimi isə yeni hüquqi çərçivənin formalaşması baxımından imkanların daha da genişlənməsidir. Qida təhlükəsizliyi, qaz-turbin elektrik stansiyasının layihələndirilməsi və tikintisi, media və kommunikasiya, mədəniyyət, idman və tibbi sığorta sahələrində imzalanmış Memorandumlar müasir əməkdaşlıq gündəliyinin reallaşdırılmasına, o cümlədən enerji sektorunda dayanıqlı təminatlara möhkəm hüquq baza yaradır.
Beləliklə, Azərbaycan Prezidentinin Serbiya rəsmi səfəri dövlətlər arasında siyasi, iqtisadi və humanitar sahələrdə əldə edilən razılaşmalar və müəyyən edilən yeni prioritetlər strateji əlaqələrinin inkişafında yeni mərhələ açacaq.
Ramid Namazov Milli Məclisin deputatı
