Elşad Həsənov: “Vaşinqton gördü ki, Avropa müttəfiqlərini itirmək ciddi fəsadlar yaradacaq, o üzdən ritorikanı dəyişdi”
ABŞ-ın dövlət katibi Marko Rubionun Münhen Təhlükəsizlik Konfransındakı çıxışı, bir il əvvəl elə həmin konfransda sərt çıxış edən vitse-prezident Vensin çıxışından tam fərqli olub. Rubio çıxışında Amerikanın Avropaya bağlılığını dəfələrlə vurğulayıb, "biz həmişə Avropanın övladı olacağıq" deyib: “ABŞ hərdənbir birbaşa və təcili mesaj verirsə, bu ona görədir ki, sizin və öz gələcəyimizin qayğısına qalırıq”.
Rubionun çıxışından sonra zaldakıların çoxunun ovqatı müsbət istiqamətdə dəyişib. Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula Fon der Lyayen deyib ki, dövlət katibi çıxışı ilə onu xeyli sakitləşdirib: “Onu tanıyırıq. Yaxşı dostdur, güclü müttəfiqdir. Bilirik ki, administrasiyada bəzilərinin bu məsələlərdə mövqeyi daha sərtdir”.
Maraqlıdır, ABŞ Avropaya münasibətdə sərt ritorikanı niyə dəyişir?
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən siyasi ekspert Elşad Həsənovun fikrincə, dünya nizamı dəyişir: “Birləşmiş Ştatlar SSRİ dağılandan sonra çox çalışdı ki, birqütblü dünya yaratsın, amma alınmadı. Artıq İran ətrafında Rusiya ilə Çinin birləşməsi müşahidə edilir. Rusiya 4 ildir Ukraynada məqsədlərinə ona görə çata bilmir ki, Qərb buna imkan vermir. Faktiki olaraq Rusiyanı bataqlığa salıblar və bu ölkə Ukraynada böyük resurslar itirir. Rubio Münhen çıxışında Avropaya münasibətdə ritorikanı ona görə yumuşaltdı ki, ABŞ bu ölkələri itirmək istəmir. Məsələ ondadır ki, son bir ildə ABŞ-Avropa İttifaqı münasibətləri xeyli soyuqlaşıb. ABŞ-a inam və bu ölkədən gözləntilər kəskin şəkildə azalıb. Avropa artıq ABŞ-ın təhlükəsizlik çətiri altına sığınmaq istəmir. Vaşinqton gördü ki, Avropa müttəfiqlərini itirmək ciddi fəsadlar yaradacaq, o üzdən ritorikanı dəyişdi. Anlayırlar ki, birlik olmasa yaxın gələcəkdə Rusiya Avropaya hücum edəcək. Birləşmiş Ştatlar Avropa bazarını itirsə, bu, sözügedən ölkənin ixrac gəlirlərinə ciddi mənfi təsir göstərəcək. Bütün bunları ABŞ-dakı müvafiq dairələr ciddi təhlil edirlər. Avropada silahlanmaya ayrılan vəsaitlərin həcmi əhəmiyyətli dərəcədə artıb. Rusiyadan gələn təhdid, Trampın son bir ildə yeritdiyi siyasət onları buna məcbur edib. O üzdən, Almaniyada yeni hərbi zavodlar tikilir, yeni növ silahların istehsalı ilə bağlı ciddi iş gedir. Polşa və Baltikyanı dövlətlər müdafiə istehkamlarını gücləndirir. Çünki Ukraynadan sonra Rusiyanın Avropaya hücum ehtimalı böyükdür. Ona görə də Rubio çıxışında bildirdi ki, ABŞ Avropa ilə birlikdə öz təhlükəsizliyini təmin etməlidir. ABŞ görür ki, Çin, Rusiya, Şimali Koreya, İran mövqelərini birləşdirir və NATO-ya qarşı vahid mövqedən çıxış etməyə çalışır. Haradan zəmanət var ki, sabah Hindistan da onlara qoşulmayacaq? Ona görə də Vaşinqton Avropa ilə bağlı siyasətini yenidən nəzərdən keçirir”.
Vidadi ORDAHALLI
